Coming Out

Hoe kom je erachter?
Hoe weet je of je transseksueel bent? Het antwoord daarop is niet altijd eenvoudig. Daarbij spelen meerdere factoren een rol zoals leeftijd en de mate van genderdysforie. Die genderdysforie kan variabel zijn en ook afhankelijk van je leeftijd.

Bij sommige mensen is op zeer jonge leeftijd al duidelijk dat hun genderidentiteit niet overeen komt met het biologische geslacht. Deze genderkinderen kunnen tegenwoordig met hun ouders terecht bij de zelfhulpgroep Berdache. Bij anderen komt dat pas op latere leeftijd tot uiting. In de pubertijd, op volwassen leeftijd, op middelbare leeftijd, of nog later.

Voor ouderen kan de tijdgeest een van de bepalende factoren voor de coming-out zijn. Ook kunnen de sociale omstandigheden een remmende factor zijn om uit de kast te komen. Het kan zijn dat je er heel lang mee hebt geworsteld, je hebt je uitgeleefd bv. in travestie, maar daar toch niet mee uitkomt. Of het is voor jou klip en klaar: ik ben een vrouw/man, zo ga ik leven en niemand stopt me.
In al deze gevallen kun je als je gediagnosticeerd wilt worden en hulp wilt hebben bij het transformatieproces, terecht bij het genderteam van het VUmc in Amsterdam of van het UMCG in Groningen.

Ben je onzeker over de mate van je genderdysforie? Ook dan kunt je terecht bij een genderteam van VUmc, LUMC of UMCG. De diagnose transseksualiteit wordt dan niet direct gesteld - daar zijn ze erg voorzichtig mee - maar je kunt samen met een psycholo(o)g(e) wel bepalen hoe het precies met je gesteld is en hoe je eventueel verder kunt met je leven.

Het kan ook zijn dat je nog steeds worstelt met je gevoelens en de stap naar een genderteam of een direct gesprek met een hulpverlener (nog) niet aandurft. We weten uit ervaring dat je pas echt duidelijkheid krijgt over wat voor jou het beste is, als je erover gaat praten met anderen. Dat kan zijn met familie of vrienden, in ieder geval met mensen die je vertrouwt. Mensen die begrip kunnen opbrengen voor jouw problemen en die je kunnen steunen bij wat je in de toekomst te wachten staat. Naasten kunnen echter vaak wel begrip voor je hebben, maar niet altijd begrijpen wat je doormaakt. Lotgenoten die hetzelfde ervaren als jij, kunnen beter begrijpen wat jij voelt. Je kunt vrijer praten met gelijkgestemden en je hoeft jezelf niet zo te verdedigen.

Wij kunnen je ook helpen aan adressen voor individuele ondersteuning en begeleiding in de regio.

Hoe zal de buitenwereld reageren?
Onder ‘de buitenwereld’ verstaan we iedereen buiten je familie-, vrienden- en kennissenkring. Mensen dus die je in de openbare ruimte tegenkomt en met wie je geen band hebt. Hoe er gereageerd zal worden hangt van twee dingen af: jouw verschijning en de instelling van de ander. We beginnen met de laatste.

Er is de laatste jaren meer begrip gekomen in de maatschappij voor transseksuelen, vooral door tv-programma's hierover. Maar niet iedereen staat daar voor open. Dat komt ook door de traditionele rollen van mannen en vrouwen. Deze zijn al jaren wel aan het veranderen, maar er zijn nog steeds duidelijke verschillen tussen mannen en vrouwen. Bovendien kan er sprake zijn van cultuurverschillen. Mannen en vrouwen worden gezien als twee verschillende wezens, met elk hun eigen kenmerken. Hun manier van kleden en hun gedrag worden geaccepteerd binnen bepaalde grenzen. En voor het grootste deel van alle mensen geldt dat er seksuele aantrekkingskracht is tussen man en vrouw. Heteroseksuelen zijn in de meerderheid en bepalen daardoor de norm en de grenzen. Die grenzen scheppen orde in de chaos van alledag, geven zekerheid en maken het wereldbeeld van veel mensen overzichtelijk.

Transgenders en transseksuelen bewegen zich over die grenzen heen, tussen alle zekerheden door. Ze maken van vaste gegevens variabelen, want zij begeven zich van de ene rol naar de andere en ook van de ene sekse naar de andere. Dit roept bij sommige mensen verwarring of onzekerheid op, of angst voor het onbekende. Hun wereldbeeld wordt aangetast. Maar het kan ze ook dwingen na te denken over zichzelf, terwijl ze dat niet kunnen/durven. Ze weten niet wie of wat ze voor zich hebben en kunnen daardoor heel afwijzend reageren. Vaak niet direct, maar je merkt het soms door de manier waarop je behandeld wordt, bv. in winkels. Of door de manier waarop je op straat wordt aangekeken en nagestaard. Maar je komt ook positieve reacties tegen, van mensen die een ander accepteren zoals die is, die zien dat je ook een gewoon mens bent.

Nare reacties kun je ook wel eens verkeerd inschatten. Andere mensen kunnen ook hun dag niet hebben of heel andere dingen aan hun hoofd hebben. Dan kom jij in beeld en dan denk je dat een reactie betrekking heeft op jou persoonlijk. Als je hormonen gebruikt, kun je een emotioneel kruitvat worden en kunnen deze situaties lang door je hoofd blijven spoken. Soms maak je ze erger dan ze zijn. En zeg eens eerlijk, kijk jij niet ook wel eens om als je iets zag wat je om de één of andere reden opviel? Je kunt er niet altijd achter komen waardoor de reactie van een ander gevormd wordt. Probeer daarom je niet teveel te laten beïnvloeden door reacties van anderen, want daar heb je alleen maar zelf nadeel van.

Op de instelling van andere mensen heb je weinig directe invloed, tenzij je met iedereen die je tegenkomt en die op één of andere manier op jou reageert in gesprek gaat. Dat lijkt nogal ondoenlijk. Waar je wel invloed op hebt is je eigen houding, die bepaalt in grote mate hoe er op jou gereageerd wordt. Als je er tamelijk mannelijk uitziet maar als vrouw gekleed gaat, of als je altijd in een mannenrol hebt geleefd, kan het lastig zijn om als vrouw te gaan leven. Je als vrouw gaan gedragen en bewegen vereist durf, je kunt de vrouw in je nu naar buiten laten komen, maar dat kan in het begin onwennig zijn. Als je er nog als vrouw uit ziet of je stem is nog niet zwaar genoeg, kan het goed zijn dat die ander je (nog) als vrouw ziet.

In beide gevallen kan dat voor anderen vreemd overkomen en rare of vervelende reacties oproepen. Volg je innerlijk, doe zoals je je voelt en je komt het meest natuurlijk en acceptabel over. In het vinden van je eigen weg kan je gemakkelijk provocerend over komen, bijvoorbeeld bij het gebruik van zware make-up of uitdagende kleding of juist te stoer gedrag. Op zich is daar natuurlijk niks mis mee, maar het zal wel eerder ongewenste reacties oproepen. Of je door de omgeving geaccepteerd wordt en met rust wordt gelaten, hangt niet af van of je er voor
100 procent als vrouw of als man uitziet, maar van het 'totaalplaatje'. Je uiterlijk in combinatie met je gedrag én heel belangrijk, een zelfverzekerde uitstraling. Dit laatste heeft niet iedereen, ook al ben je wel zeker van jezelf. Je kunt ook onzeker zijn over hoe de buitenwereld zal reageren op jou. Onzekerheid maakt je kwetsbaar. Maar je kunt wel werken aan je zelfverzekerdheid. Als je anderen met respect behandelt, dan mag jij hetzelfde van anderen verwachten. Dat recht heb je en mag je ook opeisen. Als je anderen hun leefruimte gunt, dan heb jij net zo goed recht op jouw plek in deze wereld. Je hebt jezelf niet zo gemaakt en je schaadt er niemand mee door te leven zoals je bent. Niemand heeft het recht je daarom in een hoek te drukken. Laat het niet toe. Als je je deze dingen eigen maakt in volle overtuiging, dan kan dat ook in je houding tot uiting komen en sta je een stuk sterker in je schoenen.

De real-life fase is ook een groeiproces. Als je hormonen gaat gebruiken ga je lichamelijk vervrouwelijken/vermannelijken en dat heeft een positieve invloed op je innerlijke beleving. Die twee kunnen elkaar versterken en daardoor je uitstraling verbeteren.

Geef je niet te veel toe aan je man/vrouw zijn?
Als je jezelf die vraag stelt, ben je er al heel bewust mee bezig. Als je het idee hebt dat je teveel toegeeft aan je gevoelens, ga je zelf waarschijnlijk ook een goed evenwicht zoeken. Dat kan tijd kosten, omdat je aan een nieuwe rol moet wennen.

Als je in de achter je liggende periode in een mannenrol hebt geleefd, heb je misschien veel van je gevoelens moeten verbergen. Als je dan ineens in de vrouwenrol gaat leven, kan het zijn dat je alle mannelijke aspecten van je leven wilt verwerpen en alles supervrouwelijk wilt hebben. Dat is compensatiegedrag en daar is niets mis mee als je in een overgangsfase zit. Je hebt het waarschijnlijk nodig. Andersom zal je als je altijd als vrouw hebt geleefd maar nu als man verder gaat ook moeten zoeken naar een goede balans.

Als je je ongemakkelijk gaat voelen bij je eigen gedrag of uiterlijk of als je vindt dat je iets overdrijft, ga dan eens anderen observeren. Je zult zien dat biologische mannen ook vrouwelijke eigenschappen hebben en biologische vrouwen ook mannelijke eigenschappen. Het is leuk om te doen, je leert ervan en je bent even niet alleen maar met jezelf bezig.

Wat anderen hierover tegen jou zeggen, moet je relativeren tot wie wat zegt. Mensen die niets van transseksualiteit moeten weten, kun je natuurlijk weinig serieus nemen. Familie of vrienden die afwijzend tegenover je staan, zullen ook eerder iets op jouw gedrag of uiterlijk aan te merken hebben.

Zoek kennis of vriendschap met mensen die jouw anders-zijn wel accepteren en luister naar wat zij van jou vinden. Hun mening zal serieuzer en eerlijker zijn. Maar uiteindelijk bepaal je natuurlijk zelf wat je denkt dat goed voor jou is, hoe jij je leven inricht.