Zorgverzekering

Welke zorgverzekering kan ik afsluiten? 

Wat vergoedt mijn verzekering?

Wordt een genderbevestigende operatie in het buitenland vergoed?

Worden pruiken vergoed?

Wordt ontharing vergoed?

Voorbeeldbrief bij problemen over de vergoeding van epilatie

Moet de zorgverzekeraar het gewenste geslacht gebruiken of het geboortegeslacht?

Wat kun je doen als je het niet eens bent met de uitspraak van een zorgverzekeraar?

 

Welke zorgverzekering kan ik afsluiten?  (Terug naar boven)
Het afsluiten van een zorgverzekering in Nederland is verplicht. De zorgverzekering kan bestaan uit een basisverzekering en een aanvullende verzekering. Voor de basisverzekering word je altijd geaccepteerd, ongeacht je leeftijd of je gezondheidssituatie. Voor een aanvullende verzekering kan dat anders zijn. Er zijn zorgverzekeraars die daar voorwaarden aan verbinden. Je kunt een basisverzekering bij de ene verzekeraar hebben en een aanvullende verzekering bij een andere verzekeraar. Voor de basisverzekering en de aanvullende verzekering betaal je een premie. Daarnaast bestaat er een verplicht eigen risico voor mensen van 18 jaar of ouder. De hoogte van het eigen risico is in 2017 € 385,- per jaar. Dit eigen risico geldt niet voor de huisarts, de huisartsenpost, verloskundige zorg, wijkverpleging en kraamzorg, wel voor andere zorg zoals bv. ziekenhuiszorg. Indien je een laag inkomen hebt kun je eventueel in aanmerking komen voor zorgtoeslag. Verder zijn er gemeenten die een collectieve zorgverzekering hebben voor mensen met een minimum inkomen.

Er zijn theoretisch twee soorten verzekeringen: de naturapolis en de restitutiepolis.
Bij de naturapolis sluit de verzekeraar contracten met zorgverleners en bepaalt de verzekeraar waar je de zorg krijgt. Je hebt daar een beperkte keuze in.
Bij de restitutiepolis regel je zelf de zorg en kies je zelf je zorgverlener. Meestal stuurt de zorgverlener de rekening naar de verzekeraar, soms moet je de kosten eerst zelf voorschieten. Als je een zo groot mogelijke keuzevrijheid wilt, kies dan voor een restitutiepolis.
In de praktijk hebben zorgverzekeraars een ook soort combinatiepolissen ontwikkeld. Deze worden restitutiepolis genoemd, maar hebben ook elementen van een naturaverzekering. Formeel zijn dit geen restitutiepolissen. Het beleid rond deze polissen wordt m.i.v. 2017 aangescherpt. Alleen de echte restitutiepolissen kunnen nog als zodanig worden genoemd. Pas dus op dat je een echte restitutieverzekering afsluit als je vrije keuze wilt hebben.

Sinds 2013 bestaat ook een zgn. 'budgetverzekering'. Een budgetverzekering is een goedkope, natura, zorgverzekering, die feitelijk is bedoeld voor mensen die geen medische kosten verwachten. Het tarief is lager dan bij de normale basisverzekering. Als gevolg daarvan zijn de voorwaarden ook aangepast. Bij de budgetverzekering kun je alleen terecht bij zorgverleners waarmee de verzekeraar een contract  heeft afgesloten. Over het algemeen is dit maar met een beperkt aantal zorgverleners. De patiëntenorganisatie adviseert mensen om problemen te voorkomen geen zgn. budgetzorgverzekering af te sluiten. Recent zijn de problemen met de budgetpolis dit uitgebreid in het nieuws geweest. Zie ook de informatie van de Patiëntenfederatie NPCF .

Aan het einde van ieder kalenderjaar kun je veranderen van zorgverzekering. Wil je dat, dan moet je je oude zorgverzekering vóór 1 januari opzeggen en moet je voor 1 februari een nieuwe zorgverzekering afsluiten. Je kunt niet opzeggen als je een betalingsachterstand hebt.

Elk jaar krijgt de patiëntenorganisatie veel vragen over zorgverzekeringen en welke verzekeringen goed zijn voor trans personen. Adviezen over de verschillende zorgverzekeringen zijn heel erg moeilijk te geven. Bij de keuze voor een nieuwe verzekering moet je uitgaan van welke kosten je denkt te gaan maken en welke kosten je eventueel aanvullend wilt verzekeren. Je kunt er voor kiezen om goed op een rijtje te zetten welke kosten je verwacht te gaan maken en dan uitrekenen of het zinvol is om je aanvullend te verzekeren of om de premie van de aanvullende verzekering op een aparte rekening te zetten en de kosten zelf te dragen. Let op: Zorgverzekeraar Prolife sluit op basis van geloofsovertuiging, genderbevestigende operaties volledig uit.

Er zijn veel informatieve websites. Een aanrader is de website van de Nederlandse Patiënten Consumenten federatie, waar je een keuzehulp en persoonlijke checklist kunt vinden. Ook goede sites zijn die van de Consumentenbond, of van Independer. Verder kunnen in een aantal gevallen kosten die niet worden vergoed worden afgetrokken bij de aangifte voor de inkomstenbelasting. Zie ook onze pagina fiscaal.


Wat vergoedt mijn verzekering? (Terug naar boven)

Voor de behandeling voor transseksualiteit kun je letten op de volgende onderwerpen (sommige onderwerpen staan verder op de pagina nog verder uitgewerkt).

Er is een aparte tabel voor mannen en vrouwen.

Transmannen

 

Begeleiding door genderteam

Valt volledig onder de basisverzekering, inclusief consult endocrinoloog, bloedonderzoeken, botscan, etc.

Mastectomie

Verwijdering van de borsten. Deze operatie wordt vergoed vanuit de basisverzekering. Van een eventuele correctie is dat niet zeker. Het is maatwerk en er moet  voldaan worden aan de door de verzekeraar vastgestelde criteria, die meestal worden beoordeeld door een medicus van de verzekeraar.

Hysterectomie en adnectomie

Verwijdering van de baarmoeder en eierstokken. Deze operatie wordt vergoed uit de basisverzekering.

Colpectomie

Verwijdering van de vagina. Deze operatie wordt vergoed uit de basisverzekering.

Testisprothese

Vullen van het scrotum. Balimplantaten worden niet vergoed uit de basisverzekering.

Phalloplastiek

Constructie van een penis, al dan niet met urinebuisverlenging. Operatie wordt vergoed uit de basisverzekering.
Metadoioplastiek Constructie van een micropenis, al dan niet met urinebuisverlenging. Operatie wordt vergoed ui de basisverzekering

Erectieprothese

Prothese kan alleen worden toegepast bij een phalloplastiek. Deze prothese wordt niet vergoed uit de basisverzekering.
Epilatie van de schaamstreek  Epilatie van de schaamstreek valt ook onder de basisverzekering, maar alleen na een verwijzing door het genderteam èn bij een instituut waar het betreffende ziekenhuis een contract mee heeft afgesloten. Verder op deze pagina staat meer informatie over dit onderwerp.
Uitwendige penisprothese Deze wordt niet vergoed uit de basisverzekering
Hormonen (Hormonale) medicatie wordt in principe vergoed vanuit de basisverzekering. Dit geldt echter niet voor alle hormoonpreparaten. Sommige hormonen worden niet vergoed, omdat er een vervangend preparaat is. Het kan voorkomen dat het prettiger of beter is om af te wijken van de medicatie die wordt vergoed vanuit de basisverzekering. In dat geval kan een aanvullende verzekering, die medicijnen vergoedt die niet in de basisverzekering zijn opgenomen, zinvol zijn. Met een verzekering die ongeveer € 300.- aan extra medicatie dekt, kom je een heel eind. Dit geldt echter niet in alle gevallen. Dus laat je goed voorlichten.
Verbandmiddelen Verbandmiddelen die nodig zijn na een operatie ten behoeve van de genezing thuis, vallen in principe onder de basisverzekering. Er zijn artsen/ziekenhuizen die vooraf een recept meegeven om deze verbandmiddelen in huis te halen voordat de operatie plaatsvindt. Andere ziekenhuizen geven deze middelen na de operatie mee. Maak afspraken over de hoeveelheid en de wijze waarop indien nodig meer verbandmiddelen worden verstrekt. Vraag ook nadrukkelijk hoe en hoe vaak je deze middelen moet gebruiken.
Invriezen geslachtscellen

Over het invriezen van geslachtscellen bestaan verschillende misverstanden. In antwoord op vragen van de patiëntenorganisatie heeft het ministerie van VWS na consultatie van het Zorginstituut Nederland onlangs als volgt geantwoord:"Bij operaties voor transgenders worden vaak de ovaria verwijderd. Dat betekent dat door een medische ingreep de vruchtbaarheid wordt verloren. Dat betekent dat voor deze ingreep bij transgenders de redenatielijn uit de standpunten over invriezen van semen en cryopreservatie van eicellen gevolgd kan worden. Het gaat dus om zorg die ten laste kan worden gebracht van het basispakket. Even de redenatielijn ter verduidelijking: Citaat uit rapport over eicellen. 'Voor de beoordeling van de vitrificatie van eigen eicellen heeft het CVZ zoveel als mogelijk aansluiting gezocht bij een standpunt uit 2007 over het verzamelen, invriezen en bewaren van semen. In dit standpunt oordeelde het CVZ dat deze zorg tot de te verzekeren prestaties kan behoren. Dit is het geval als de mannelijke verzekerde een interventie ondergaat die gepaard gaat met het risico op subfertiliteit of infertiliteit. Semen kan dan voorafgaand aan de interventie worden veilig gesteld."Het invriezen van semen wordt dus niet enkel vergoed als er sprake is van een oncologische aandoening, maar valt ook voor deze doelgroep onder het basispakket. De betreffende mail is hier te downloaden. De patiëntenorganisatie heeft hierop aanvullende vragen gesteld over het moment van invriezen (dit in relatie tot het hormoongebruik) en de bewaarkosten van de ingevroren geslachtscellen. Hierover is nog geen antwoord ontvangen. ZiN heeft in in het Overzicht zorgactiviteiten met aanspraakcode Zvw van 22 december 2016 op de laatste pagina gemeld dat: "In lijn met ons rapport (2012) behoren, indien bij vastgestelde transseksualiteit verlies van reproductieve functie zal optreden, tot de te verzekeren prestaties: vitrificatie en opslag van eigen eicellen. Er is medische indicatie nodig. Dit overzicht is hier te downloaden.

Laat je wel goed informeren over de medische mogelijkheden.

Liposuctie of lipofilling Wordt niet vergoed uit de basisverzekering.
Reiskosten Wordt niet vergoed uit de basisverzekering. Er zijn verzekeraars die de reiskosten hebben opgenomen in hun aanvullende verzekering. Vooral als je ver van het VUmc of UMCG woont of als je na de operatie met een taxi naar huis moet gaan, kun je een aanvullende verzekering met een vergoeding voor reiskosten overwegen. Let op: dit is vrijwel nooit een vergoeding van het openbare vervoer maar bijna altijd een kilometervergoeding.

 

Transvrouwen

 

Begeleiding door genderteam

Valt volledig onder de basisverzekering, inclusief consult endocrinoloog, bloedonderzoeken, botscan, etc.

Vaginaplastiek Vaginaplastiek, verwijderen penis en scrotum en constructie van een neovagina wordt vergoed uit de basisverzekering.
Orchitectomie Het verwijderen van alleen de testis, wordt vergoed uit de basisverzekering.
Gezichtsoperaties Plastische chirurgie aan het gelaat (kaak, kin, voorhoofd en neus) wordt voor het grootste deel vergoed vanuit de basisverzekering (hoewel er nog altijd zorgverzekeraars zijn die afwijzend reageren). Het is maatwerk en er moet  voldaan worden aan de door de verzekeraar vastgestelde criteria, die meestal worden beoordeeld door een medicus van de verzekeraar. De chirurg (behandelaar) stelt vooraf (samen met de patiënt) een advies op.
Borstvergroting De borstvergroting bij transvrouwen wordt momenteel alleen vergoed als er nauwelijks of geen sprake is van borstvorming (nauwelijks is de afwezigheid van een inframammaireplooi en klierweefsel van minder dan 1 cm aangetoond door een echo). Er zijn bij de patiëntenorganisatie en bij het VUmc geen verzekeraars bekend die de borstvergroting toch vergoeden vanuit de aanvullende verzekering. Op dit moment wordt er bij het ministerie gewerkt aan een voorstel om borstvergroting van transvrouwen toch te gaan vergoeden.
Epilatie van het gelaat  Epilatie van het gelaat wordt vergoed vanuit de basisverzekering, maar alleen op verwijzing van het genderteam en meestal alleen bij instituten waarmee het betreffende ziekenhuis een contract heeft afgesloten. Verder op deze pagina staat meer informatie over dit onderwerp.
Epilatie van de schaamstreek Epilatie van de schaamstreek valt ook onder de basisverzekering, maar alleen na een verwijzing door het genderteam en bij een instituut waar het betreffende ziekenhuis een contract mee heeft afgesloten. Verder op deze pagina staat meer informatie over dit onderwerp. 
Hormonen (Hormonale) medicatie wordt in principe vergoed vanuit de basisverzekering. Dit geldt echter niet voor alle hormoonpreparaten. Sommige hormonen wordt niet vergoed omdat er een vervangend preparaat is. Het kan voorkomen dat het prettiger of beter is om af te wijken van de medicatie die wordt vergoed vanuit de basisverzekering. In dat geval kan een aanvullende verzekering, die medicijnen vergoedt die niet in de basisverzekering zijn opgenomen, zinvol zijn. Met een verzekering die ongeveer € 300.- aan extra medicatie dekt, kom je een heel eind. Dit geldt echter niet in alle gevallen. Dus laat je goed voorlichten.
Bekkenbodem-fysiotherapie Transvrouwen krijgen het advies om voor de operatie contact op te nemen met een bekkenbodemfysiotherapeut. De eerste 20 behandelingen fysiotherapie worden niet meer vergoed vanuit de basisverzekering. Je kunt een aanvullende verzekering afsluiten waarin wel een aantal behandelingen van de fysiotherapeut zitten.
Pruiken Pruiken worden vergoed vanuit de basisverzekering. Verder op onze pagina staat een artikel over pruiken en vind je onder welke voorwaarden je ook al voordat de genitale operatie heeft plaats gevonden in aanmerking komt voor de vergoeding van een pruik. Wil je wat mooiere pruik dan kun je kiezen voor een aanvullende verzekering met een extra vergoeding voor pruiken af te sluiten. (Haartransplantatie wordt voor zover bekend niet vergoed).
 Verbandmiddelen e.d.

 Verbandmiddelen die nodig zijn na een operatie ten behoeve van de genezing thuis, vallen in principe onder de basisverzekering. Er zijn artsen/ziekenhuizen die vooraf een recept meegeven om deze verbandmiddelen in huis te halen voordat de operatie plaats vindt. Andere ziekenhuizen geven deze middelen na de operatie deze middelen mee. Maak afspraken over de hoeveelheid en de wijze waarop indien nodig meer verbandmiddelen worden verstrekt. Vraag ook nadrukkelijk hoe en hoe vaak je deze middelen moet gebruiken. Dat geldt ook voor andere middelen bv. om te dilateren etc.

Bij een vaginaplastiek zijn in principe geen verbandmiddelen nodig, wel gedurende ca. 2 weken incontinentiemateriaal (bv. TenaLady, dit moet je zelf kopen) omdat er nog wondvocht uit de vagina komt.
Wat verder zelf moet worden aangeschaft bij een vaginaplastiek:

  • Dilatorset (aanschaffen voordat je wordt opgenomen, verkrijgbaar bij de receptie van het genderteam en meenemen naar het ziekenhuis als je wordt opgenomen).
  • Vaginadouche om te spoelen (van het ziekenhuis krijg je een aantal spoelspuiten voor de eerste weken).
  • Amandelolie of glijmiddel om te dilateren.
  • Eventueel een zitband of ringkussen om de eerste weken lekker te kunnen zitten (via internet of via thuiszorgwinkel).
Adamsappel reductie Het verkleinen van de adamsappel. Deze operatie wordt alleen vergoed uit de basisverzekering als de adamsappel aantoonbaar bv. met een foto meer dan 5 mm. uitsteekt.
Stemverhogende operatie Deze operatie om de stembanden in te korten om de stem te verhogen wordt vergoed uit de basisverzekering, mits de stemfrequentie na logopedie niet hoger is dan 160 Hz.
Logopedie Valt onder de basisverzekering mits sprake is van een doorverwijzing.
Invriezen geslachtscellen Over het invriezen van geslachtscellen bestaan verschillende misverstanden. In antwoord op vragen van de patiëntenorganisatie heeft het ministerie van VWS na consultatie van het Zorginstituut Nederland onlangs als volgt geantwoord:"Bij operaties voor transgenders worden vaak de testikels verwijderd. Dat betekent dat door een medische ingreep de vruchtbaarheid wordt verloren. Het CVZ heeft bepaald in 2007 dat deze zorg tot de te verzekeren prestaties kan behoren. Dit is het geval als de mannelijke verzekerde een interventie ondergaat die gepaard gaat met het risico op subfertiliteit of infertiliteit. Semen kan dan voorafgaand aan de interventie veilig gesteld worden."Het invriezen van semen wordt dus niet enkel vergoed als er sprake is van een oncologische aandoening, maar valt ook voor deze doelgroep onder het basispakket. De betreffende mail is hier te downloaden. De patiëntenorganisatie heeft hierop aanvullende vragen gesteld over het moment van invriezen (dit in relatie tot het hormoongebruik) en de bewaarkosten van de ingevroren geslachtscellen. Hierover is nog geen antwoord ontvangen. ZiN heeft in in het Overzicht zorgactiviteiten met aanspraakcode Zvw van 22 december 2016 op de laatste pagina gemeld dat: "In lijn met ons rapport (2012) behoren, indien bij vastgestelde transseksualiteit verlies van reproductieve functie zal optreden, tot de te verzekeren prestaties: het verzamelen, invriezen en bewaren van semen. Dit overzicht is hier te downloaden.
Reiskosten Wordt niet vergoed uit de basisverzekering. Er zijn verzekeraars die de reiskosten hebben opgenomen in hun aanvullende verzekering. Vooral als je ver van het VUmc of UMCG woont of als je na de operatie met een taxi naar huis moet gaan, kun je een aanvullende verzekering met een vergoeding voor reiskosten overwegen. Let op: dit is vrijwel nooit een vergoeding van het openbare vervoer maar bijna altijd een kilometervergoeding.

Let op op een aantal van bovenstaande behandeling is wel het eigen risico van toepassing. Ziektekosten die zelf betaald moeten worden, kunnen een aftrekpost zijn bij de inkomstenbelasting. Vrijwel alle ziektekosten die iemand zelf moet betalen zijn aftrekbaar! Bij een laag inkomen is het verstandig om in dat geval toch een belastingaangifte voor de inkomstenbelasting te doen. Je kunt daarbij geholpen worden door bv. de vakbond, of het belastingkantoor. Op de website van de belastingdienst vind je meer informatie. Ook op de website van het NIBUD staat goede informatie.
Als je een erg laag inkomen hebt, dan kom je misschien in aanmerking voor bijzondere bijstand. Deze kun je aanvragen bij je gemeente.


Wordt een genderbevestigende operatie in het buitenland vergoed?
(Terug naar boven)
Dat verschilt van verzekering tot verzekering. Zorg er altijd voor dat je (schriftelijke) toestemming vooraf hebt van de zorgverzekeraar. Het verstandigst is ervoor te zorgen een echte restitutiepolis te hebben (dan heb je immers vrije artsenkeuze).

Begin 2014 is er een uitspraak van de geschillencommissie zorgverzekeringen geweest die tot gevolg heeft gehad dat een genderbevestigende operatie niet door de zorgverzekeraar is vergoed, omdat de betreffende persoon geen toestemming van haar zorgverzekeraar had. Hieronder volgt een samenvatting van de uitspraak:

Bindend Advies uitspraak van de geschillencommissie zorgverzekeringen over het niet vergoeden door de zorgverzekeraar van een genderbevestigende operatie in Thailand (uitspraak 2 april 2014).

De persoon die het betrof was voor medische zorg verzekerd via een basisverzekering restitutiepolis en een aanvullende verzekering. Zij was onder behandeling bij een vrijgevestigde psycholoog sinds 2011. De genderbevestigende operatie vond plaats in juli 2012. Vooraf heeft ze toestemming aan de zorgverzekering gevraagd, deze is echter tweemaal geweigerd. Later in de procedure hield de zorgverzekering hier steeds aan vast. De zorgverzekeraar stelde zich op het standpunt:

  1. dat er geen contract was met het ziekenhuis in Thailand;
  2. dat geen toestemming vooraf was verleend. 

De geschillencommissie oordeelde met betrekking tot deze punten:

  1. dat contract met het ziekenhuis in Thailand niet nodig was, aangezien omdat betreffende persoon op dat moment een restitutiepolis had;
  2. dat er inderdaad geen toestemming door de verzekeraar was verleend, terwijl in de polis is vermeld dat deze toestemming een vereiste is voor operaties in het buitenland.

Daarnaast was er volgens de commissie geen sprake van zorg die onder duidelijke regie gedurende het gehele behandeltraject van een deskundig psychiater/psycholoog stond. Volgens de commissie was er geen bewijs voor, dat er sprake was van duidelijke, nauwe samenwerking tussen de verschillende disciplines. Er was sprake van het uitwisselen van medische gegevens. Alleen het uitwisselen van (medische) informatie is onvoldoende om te spreken van regelmatige communicatie en coördinatie van zorg en verwijzingen. Ook was de commissie van oordeel dat de aanvullende verzekering in dit geval geen dekking biedt.

Hoewel deze uitspraak vooral technisch van aard is adviseren we iedereen die een genderbevestigende operatie in het buitenland overweegt het volgende:zorg dat je een restitutiepolis hebt en dat je vooraf schriftelijke toestemming van zijn/haar zorgverzekeraar te vragen en duidelijke afspraken over het te vergoeden bedrag te maken, om niet de kans te lopen dat de operatie niet of maar gedeeltelijk wordt vergoed door de zorgverzekeraar.

Bij een restitutiepolis zou de verzekeraar de kosten van een operatie in het buitenland in principe moeten vergoeden, mits de rekening niet excessief hoog is. Immers bij een restitutiepolis heeft de cliënt keuzevrijheid. Er is geen algemene vergoedingsregel. Ieder geval staat op zich en moet worden beoordeeld op basis van de specifieke situatie. Indien een ingediende rekening niet (volledig) wordt vergoed, moet de zorgverzekeraar aantonen dat de rekening excessief is ten opzichte van de behandeling in Nederland. Indien een cliënt het niet eens is met de reactie van de zorgverzekering, kan hij een geschil aanhangig maken bij de SKGZ (Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen).


Worden pruiken vergoed?
(Terug naar boven)
Naar aanleiding van een vraag van Patiëntenorganisatie Transvisie heeft het Zorginstituut Nederland (ZiN) (voorheen het College van Zorgverzekeringen) een brief gestuurd over de vergoeding van pruiken voor man-naar-vrouw transseksuelen. Het ZiN heeft het standpunt ingenomen dat, onder voorwaarden, pruiken ook al vóór de genitale operatie vergoed moeten worden vanuit de basisverzekering.

De voorwaarden die het ZiN noemt, zijn:
1. diagnose transseksualiteit;
2. mannelijke kaalheid bij iemand die als vrouw leeft;
3. maximum (in de basisverzekering) van € 419.50 (prijspeil 2017).

Let op: bij vrijwel alle verzekeraars is een toestemming vooraf vereist. Als je een aanvullende verzekering hebt is er soms een duurdere pruik mogelijk. Op de site van Independer is te vinden wat de mogelijkheden zijn vanuit de aanvullende verzekering. Klik hier voor de informatie over pruiken

Mocht je er met je verzekering niet uitkomen of ben je nieuwsgierig naar de brief van het ZiN/CVZ? Deze brief is op te vragen bij het secretariaat van de patiëntenorganisatie. Je kunt ons daarover mailen naar het secretariaat Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. .

Op ZorgWijzer is een pagina gepubliceerd met de vergoedingen voor pruiken (haarprothese) vanuit de basis- en aanvullende zorgverzekering. Het overzicht met aanvullende vergoedingen wordt ieder jaar bijgewerkt, zodat de premies en voorwaarden actueel blijven. Ook worden de mogelijkheden die de basisverzekering biedt uitgelegd.

Wordt ontharing vergoed? (Terug naar boven)
Ontharing van het gelaat en van de schaamstreek is een onderdeel van de behandeling bij transseksualiteit. Over deze ontharing zijn veel misverstanden. De medewerkers op de klantenafdeling van de zorgverzekeringen hebben de specifieke informatie hierover niet altijd en juist paraat en het gevolg is dat er verwarring kan ontstaan over de vergoeding als je erover belt. Soms wordt de vergoeding ten onrechte afgewezen.
Het Zorginstituut Nederland (ZiN)(voorheen College van Zorgverzekeringen) heeft over epilatie een aantal uitspraken gedaan. Deze uitspraken vind je hier.

Deze uitspraken houden in dat:
1. Epilatie van het gelaat bij baardgroei die ongewenst is, moet worden vergoed.
2. Epilatie van de schaamstreek die noodzakelijk is voor de genitale operatie, moet worden vergoed. Er wordt in het advies geen onderscheid gemaakt tussen transmannen en transvrouwen.
3. Epilatie van de borststreek en de ledematen wordt door het ZiN niet noodzakelijk geacht en dus ook niet vergoed.

De verzekeraars werken met een machtiging vooraf. Er moet dus vrijwel altijd toestemming vooraf worden verleend. Er is altijd een diagnose en verwijzing van een van de genderteams voor nodig.

Ad 1: Epilatie van het gelaat:
Wat betreft de haargroei in het gezicht stelt het ZiN (CVZ) dat 10 behandelingen in ieder geval moeten worden vergoed. Daarna moet opnieuw een machtiging worden aangevraagd. De vergoeding wordt alleen gegeven na een verwijzing door het genderteam. Deze verwijzing vindt plaats zodra er wordt gestart met de hormoontherapie. Is er na 10 behandelingen onvoldoende resultaat, dan is een beoordeling nodig van de dermatoloog van het betreffende ziekenhuis en vraagt het genderteam na deze beoordeling verlenging van de behandeling aan.

Dit is wat het ZiN (CVZ) daarover in haar uitspraak zegt:  'Aantal behandelingen: Er zijn grote inter individuele verschillen in de intensiteit van de beharing. Deze zijn vooral familiair en raciaal bepaald. Om in het gelaat een acceptabele reductie van haargroei te bereiken zijn in ieder geval 10 behandelingen nodig. Bij personen met blond, rossig of wit/grijs haar of bij personen met een zeer donkere huidtype zijn vaak meer sessies met elektrische epilatie nodig. Jonge transseksuelen die vanaf de puberteit onder (reversibele) GnRH-analoge behandeling staan en vanaf de 16-jarige leeftijd met hormonen zijn behandeld ontwikkelen weinig baardgroei. Bij deze groep zal epilatie niet tot nauwelijks nodig zijn'.

Het ZiN (CVZ) vervolgt met: 'Toestemmingsbeleid zorgverzekeraars. Over het algemeen is het zo dat zorgverzekeraars in de polis hebben bepaald dat er voor behandelingen van plastisch-chirurgische aard (waaronder de epilatie van gezichts- en halsbeharing) voorafgaande toestemming van de zorgverzekeraar is vereist. Zorgverzekeraars kunnen hun toestemmingsbeleid zo inrichten dat voor 10 behandelingen (epilatie van gezichts- en halsbeharing) in beginsel standaard toestemming wordt verleend en als er naar het oordeel van de behandelaar meer dan 10 sessies nodig zijn, de zorgverzekeraar de vervolgsessies (boven de 10) afzonderlijk op noodzakelijkheid beoordeeld. Deze beoordeling vindt dan plaats aan de hand van door de behandelaar te verschaffen informatie, waarmee wordt onderbouwd dat meer dan 10 sessie nodig zijn voor het bereiken van een acceptabel resultaat'.

Kortom het ZiN (CVZ) houdt in haar advies rekening met een uitloop naar meer behandelingen. Er is geen sprake van een maximum.

Ad 2: Epilatie van de schaamstreek
De epilatie van de schaamstreek is op kosten van het VUmc en gebeurt alleen in klinieken waar het VUmc een contract mee heeft afgesloten. Behandeling voor epilatie in de schaamstreek buiten deze klinieken om wordt niet vergoed. Het VUmc heeft voor deze behandelingen een budget. Er wordt door het ZiN (CVZ) geen onderscheid gemaakt tussen mannen en vrouwen. Het ZiN spreekt over een aantal van 6 keer. Het VUmc verwijst om die reden voor 6 behandelingen naar een kliniek. Soms zijn er meer behandelingen nodig, dat gebeurt alleen na een beoordeling door de dermatoloog van het VUmc.

Transseksuelen die in het buitenland worden behandeld, soms vanwege de wachtlijsten, soms omdat ze dichter bij een buitenlandse kliniek wonen, hebben problemen om deze ontharingskosten vergoed te krijgen. Het VUmc stelt het budget voor de ontharing van de schaamstreek niet ter beschikking voor cliënten die in het buitenland worden behandeld. Deze cliënten moeten de behandeling wel vergoed krijgen volgens het ZiN, maar vaak wordt dat toch geweigerd.

Het ZiN zegt over de epilatie van de schaamstreek het volgende: 'Epilatie van het perineo-scrotaal/vaginaal gebied. Deze epilatie – indien medisch noodzakelijk -maakt onlosmakelijk onderdeel uit van de vaginaplastiek en penisconstructie. Deze behandelingen zijn behandelingen van plastisch-chirurgische aard en betreffen de correctie van een primair geslachtskenmerk. Deze ingrepen (inclusief epilatie) behoren tot de te verzekeren prestaties. Zij vallen onder artikel 2.4, lid 1, onder b, ten vijfde Besluit zorgverzekering (correctie van uiterlijk geslachtskenmerk bij een vastgestelde transseksualiteit1); Om voldoende verwijdering van haren in het genitale gebied voor de geslachtsveranderende operatie te bereiken zijn circa 6 behandelingen nodig.”

Het kan helpen om bij problemen met de zorgverzekeraar te vragen om een vast aanspreekpunt bij de verzekering. Vraag naar iemand die bereid is om zich te verdiepen in de behandeling vanwege transseksualiteit. Het is heel vervelend om elke keer weer bij de klantenservice uit te moeten leggen waarom het gaat. De behandeling is meestal ook niet bekend bij de medewerkers van de klantenservice.

Het ZiN (CVZ) heeft een duidelijke uitspraak gedaan. Echter in die uitspraak is niet geregeld wie de kosten op zich neemt. Hierover is onduidelijkheid ontstaan tussen het VUmc en de zorgverzekeraars. Als patiënt hoor je hier geen hinder van te ondervinden. Hieronder staat een voorbeeldbrief die je kunt gebruiken bij problemen over de vergoeding van epilatie.

Download Voorbeeldbrief bij problemen over de vergoeding van epilatie
(Terug naar boven)


Moet de zorgverzekeraar het gewenste geslacht gebruiken in de correspondentie naar de cliënt of het geboortegeslacht? (terug naar boven)
Het College van de Rechten van de Mens heeft geoordeeld dat het niet gebruiken van het gewenste geslacht door de zorgverzekeraar discriminatie is. In een door het college beoordeelde zaak discrimineert Univé een transseksuele vrouw door haar als man te blijven registreren. De vrouw staat in de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA) als man en de zorgverzekeraar past haar administratie hierop aan. Elke brief van de zorgverzekeraar confronteert de vrouw ermee dat zij niet wordt erkend als vrouw. Discriminatie van transgender personen is verboden op grond van de wetgeving over gelijke behandeling.

Door gebruik te maken van het geslacht dat in de GBA staat vermeld, erkennen organisaties het daadwerkelijke geslacht van transgender personen niet. Transgenders kunnen hierdoor niet hun geslachtsverandering in hun zakelijke en persoonlijke leven laten doorwerken. Univé heeft niet onderbouwd dat de koppeling met het GBA-bestand noodzakelijk is nadat de identiteit van een verzekerde is vastgesteld, of voor een goede dienstverlening. Verder heeft de zorgverzekeraar niet gezocht naar alternatieven, zoals alleen de voorletters van de verzekerden op de brieven vermelden. Daarom is het College van oordeel dat Univé de vrouw discrimineert. De uitspraak is te vinden op de website van het College van de Rechten voor de Mens.

Wat kun je doen als je het niet eens bent met de uitspraak van een zorgverzekeraar?
In eerste instantie vraag je nadere uitleg en geef je aan dat je je en waarom je je niet kunt verenigen met het door de zorgverzekering ingenomen standpunt. Daarna kun je door middel van een brief formeel bezwaar maken tegen de uitspraak. Let op daar is meestal een termijn aan verbonden waarbinnen je bezwaar moet maken. Je kunt de voorbee
ldbrief over epilatie gebruiken en eventueel aanpassen als het om een ander onderwerp gaat.
Onderbouw je bezwaar zo goed mogelijk met bijvoorbeeld de uitspraken van het Zorg Instituut Nederland of met andere officiële uitspraken. Deze staan bij regelgeving op onze pagina.
Levert dat geen oplossing op dan kun je het geschil voorleggen aan de SKGZ (Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen) of aan de burgerlijk rechter (je moet je dan wel laten bijstaan door een advocaat). Je kunt een ook afspraak maken bij een bureau Rechtshulp om je te laten helpen. Ons secretariaat kan je verder helpen.