belangenbehartiging

Thomas (hij/hem), vader van 9-jarige tweeling

Thomas (39) begint zijn transitie vijf jaar geleden, als zijn kinderen vier jaar zijn. In het begin kiezen hij en zijn man er bewust voor om nog niks tegen hun kinderen te vertellen, zegt Thomas. “We wilden daar toch wel graag hulp bij. Dus toen ik op de wachtlijst werd gezet voor transzorg, heb ik ook meteen aangegeven dat ik een gezin heb en dat ik graag hulp wilde bij hoe ik dit het beste aan hen kan vertellen.” Hij en zijn partner krijgen hulp van de genderpsycholoog en een algemeen psycholoog bij De Vaart. Samen spreken ze door hoe ze het gesprek met hun kinderen kunnen starten en hoe ze het op zo’n manier kunnen doen dat hun kinderen het ook begrijpen. “We zijn een gezin dat heel veel bordspelletjes speelt, dus we hadden bedacht dat we het tijdens het spelen van een bordspel zouden doen. Dan zou het niet een te zwaar gesprek worden.”

Ze zijn zenuwachtig voor het gesprek met hun kinderen, zegt Thomas. “Je kan zo’n gesprek maar één keer doen en dan moet het eigenlijk direct goed zijn.” Ze vertellen hen: ‘mama voelt zich niet fijn bij hoe ze er nu uitziet en eigenlijk voelt het meer alsof ze een papa is. We willen gaan kijken of we dat samen kunnen aanpakken, zodat mama zich weer fijn voelt omdat ze dan een papa is.’ Gelukkig verloopt het gesprek goed. Zo goed zelfs dat een van zijn dochters hem aan het einde van het spelletje al papa Thomas noemt. “Toen dacht ik ‘oh, zo makkelijk gaat het dus bij kinderen’.” Bij zijn andere dochter duurt de overgang iets langer. “Het heeft best even geduurd voordat ze papa zei, maar dat was echt een kwestie van weken. Ik denk dat het binnen drie weken goed ging.”

Thomas en zijn man denken van tevoren ook na over hoe hun kinderen hen zullen gaan noemen, aangezien ze nu allebei papa zijn. Wordt het papa en paps? Papa Thomas en Papa Peter**? Ze kiezen in eerste instantie voor het tweede, maar wijken daar uiteindelijk toch vanaf. “Papa Thomas en Papa Peter waren toch te veel lettergrepen en dat was onpraktisch, dus we hebben het hele papa weggelaten en zijn voor onze kinderen nu gewoon Thomas en Peter.”

In zijn opvoeding probeert Thomas bewust aan zijn kinderen mee te geven dat dingen, zoals speelgoed, voor zowel jongens als meisjes kunnen zijn. “Het maakt het soms wel lastig dat mijn twee dochters echte meisjes meisjes zijn. Dan kom ik aan met mijn goede gedrag en laat ik ze allemaal coole typische jongensdingen zien, maar dat vinden ze gewoon niet leuk”, vertelt hij lachend. Het maakt voor Thomas duidelijk dat voorkeuren van kinderen niet te beïnvloeden zijn. “Je kan als ouders hoog of laag springen, maar als je meisje houdt van auto’s en je jongen van barbies, dan is dat gewoon zo.”

De eerste jaren maakten zijn kinderen twee keer per jaar op school een knutselwerkje voor Thomas en zijn man. Een keer voor Moederdag en de andere keer voor Vaderdag. “De één maakte iets voor mij op Moederdag en de ander maakte iets voor mijn man op Moederdag en dan later in het jaar andersom. Ze hadden dus een soort dubbele Vaderdag.” Inmiddels zitten zijn kinderen in groep vijf, dus wordt er op deze dagen niet meer met school geknutseld.

Afgezien van de knutselwerkjes van de kinderen, vieren ze thuis niet echt Vaderdag of Moederdag. Daardoor is Vaderdag voor Thomas niet echt een bevestiging van zijn identiteit, zegt hij. “Ik vond het vooral fijn dat mijn eerste Moederdag als vader gewoon niet doorging. Dat vond ik heel bevestigend. Het is Moederdag, maar er is nu niks.”

Naïm (hij/hem), vader van een 20-jarige zoon en een 22-jarige dochter

Naïm (56) identificeert zich nog als vrouw als hij ruim twintig jaar geleden besluit alleenstaande moeder te worden. “Ik heb die keuze toen heel bewust gemaakt, omdat ik geen bemoeienis wilde met de opvoeding”, vertelt hij. Naïm zet een advertentie op het internet en vindt via deze route een spermadonor. Zijn dochter wordt in 2004 geboren en op dezelfde manier wordt twee jaar en vier maanden later ook zijn zoon geboren. Had Naïm, achteraf gezien, last van dysforie tijdens een van zijn zwangerschappen? “Nee. Mijn lijf en de hormonen deden helemaal waar het voor gemaakt is. Het is heel bijzonder om een zwangerschap mee te maken. Ik vind mijn baarmoeder en eierstokken eigenlijk alleen maar een extra cadeautje van het leven.”

Het zijn van een moeder voor zijn kinderen verloopt zonder problemen, totdat Naïm’s kinderen twaalf en veertien jaar zijn en hij erachter komt dat hij zichzelf eerder ziet als vader dan als moeder. “Toen mijn zoon in de puberteit kwam, zag ik zijn mooie platte lijf en daar werd ik heel jaloers op. Dat was voor mij het begin om met mijn transitie aan de slag te gaan.”

Hij gaat medisch in transitie en vertelt het aan zijn kinderen. Zijn zoon heeft een zware vorm van autisme en kan niet praten, dus bij hem vervangt Naïm op zijn tablet het pictogram van mama naar papa. “Voor hem was het eigenlijk gelijk duidelijk, hij heeft het het makkelijkste opgepakt van iedereen”, zegt Naïm. Het gesprek met zijn dochter is iets spannender, omdat zij net in de puberteit zit en het liefst wil dat alles zo normaal mogelijk blijft. “Ze is opgegroeid omringd met vrouwen, dus ze wilde echt niet samenwonen met een machokerel. Ik wist niet wat het hormoon testosteron met mij zou gaan doen, dus ik kon haar niet vertellen of dat zou gebeuren. Gelukkig is mijn karakter uiteindelijk vrijwel hetzelfde gebleven”, vertelt hij. In de eerste periode wil zijn dochter geen vriendjes en vriendinnetjes thuis uitnodigen vanwege zijn transitie, maar dat trekt uiteindelijk gelukkig bij.

Zijn zoon noemt Naïm relatief snel papa, maar bij zijn dochter gaat de overgang wat langzamer. “Ze vond het makkelijker om mij Naïm te noemen, dan hij of papa. Vooral de eerste paar jaar schreeuwde ze gewoon mama als ze in paniek was.” Naïm vindt het niet erg als één van zijn kinderen hem mama noemt in plaats van papa, vertelt hij. “Ik vind mama een hele mooie titel, ik beschouw het echt als een eretitel.” Het eerste moment dat zijn dochter hem papa noemt, herinnert Naïm zich nog goed. Ze zit dan een tijdje in Zweden voor haar studie. “Ze schreef me een kaart, en daar stond op ‘voor papa’. Die kaart hangt nog steeds op mijn prikbord”, vertelt hij trots.

Omdat zijn kinderen al wat ouder zijn als Naïm in transitie gaat, vieren ze niet echt Vaderdag. Zijn zoon heeft nog wel eens wat geknutseld op de dagbesteding, maar zijn dochter was daar al te oud voor. Zij stuurt tegenwoordig een appje met ‘prettige Vaderdag’. “Ik voel me echt een vader”, zegt Naïm. “Maar ik ben niet zo bezig met Vaderdag.”

Chris (hij/hem), vader van 1,5-jarig kindje

Chris (33) heeft samen met zijn twee partners een kindje van 1,5 jaar, dat hij zelf gedragen heeft. Als hij 9 jaar geleden medisch in transitie wil gaan, staat hij voor een groot dilemma: de kans bestaat dat hij onvruchtbaar wordt door het testosteron. “Ik heb altijd een hele grote kinderwens gehad en rondom deze kinderwens besefte ik me pas hoe trans ik eigenlijk was. Ik zag geen toekomst voor mezelf als moeder, maar als vader. Bijna alsof ik eerder wist dat ik vader wilde worden dan dat ik transman was.” Hij ziet de documentaire Seahorse: the dad who gave birth van Jeanie Finlay en komt erachter dat er een kans bestaat dat hij zijn eigen kind kan dragen, ondanks dat hij aan de testosteron zit. “Dat was echt een eyeopener voor mij.” Hij besluit de gok te wagen, ondanks de kans op onvruchtbaarheid, en start met testosteron.

Drie jaar zit Chris aan het testosteron als hij ermee moet stoppen vanwege zijn mastectomie (borstverwijderende operatie). Hij besluit na zijn herstel niet opnieuw te beginnen, om te kijken of hij zwanger kan worden. Na een jaar begint Chris weer te menstrueren en krijgen hij en zijn partners begeleiding van een fijne gynaecoloog bij het VUMC. Na een lang proces start Chris met een IVF-traject. “Dat was echt heel zwaar voor mij. Je moet jezelf negen weken lang injecteren met allerlei vrouwelijke hormonen en blokkers, zodat er veel eicellen gaan groeien.” De eicellen worden eruit gehaald en daar worden verschillende embryo’s van gemaakt. Een daarvan wordt teruggeplaatst en dan is het afwachten. “Na twee dagen merkte ik al dat ik me anders voelde”, vertelt Chris. “Na tien dagen kon ik een test doen en toen bleek inderdaad dat ik zwanger was. Dat was een heel vet moment.”

Chris vindt het een mooie ervaring om zwanger te zijn, zegt hij. “Zwanger zijn is een hele bizarre staat van zijn. Je hebt gewoon een kind in je buik dat groeit en beweegt en reageert op je.” Als hij alleen thuis is, is hij er niet mee bezig dat hij als transman zwanger is, maar dat verandert zodra hij de deur uitstapt. “Ik wist nooit zeker of mensen mij zagen als een zwangere vrouw of als een dikke man. Dat kon ik op het einde niet meer zo goed verdragen, zeker omdat je dan zo kwetsbaar bent.” Ook is de fertiliteitszorg erg op vrouwen gericht, wat voor Chris voor genderdysforie zorgt. “Het is heel logisch, begrijpelijk en belangrijk dat die zorg voor vrouwen is ingericht, maar voor mij was het heel confronterend.”

In 2024 bevalt hij eindelijk van zijn kindje, die hij en zijn partners genderneutraal opvoeden. Ze gebruiken de voornaamwoorden die/diens en hebben over het over hun kindje, in plaats van zoon/dochter. “Ik had van tevoren gedacht dat we heel veel bezig zouden zijn met de genderneutrale opvoeding, maar dat is eigenlijk niet zo. We zijn veel meer bezig met de dagelijkse zorg die baby’s nodig hebben.” Andere mensen genderen hun kindje wel, maar ze voeren daar geen discussies over waar hun kindje bij is. Ook hebben ze geen strakke vader/moederverdelingen. Ze doen wat bij ieder van hun talenten past. “Ik vind het heel leuk om te koken, dus ik zie mezelf dat heel erg doen met ons kindje. Mijn partners genieten meer van andere dingen, zoals sporten of dansen, en kijken ernaar uit om dat samen te gaan doen.”

Beide partners van Chris zijn ook trans, en ze zijn daar erg open in in de opvoeding. “Het is gewoon wie wij zijn dus daar praten we veel over. Tegen ons kindje zeggen we ook dat die bij papa in de buik heeft gezeten. Hen gaat er dus op een gegeven moment achter komen dat de meeste kindjes bij mama in de buik hebben gezeten en niet bij papa.”

Voor elk van de partners is er een dag waarop ze in het zonnetje worden gezet: Vaderdag, Moederdag en non-binaire ouderdag. Het zijn echt familiedagen voor hen, waarbij ze met z’n vieren samen tijd spenderen. Chris kijkt met een positief gevoel naar Vaderdag. “Ik ben er heel trots op dat ik Vaderdag mag en kan vieren, omdat ik me dat heb moeten toe-eigenen. Het bevestigt me heel erg in mijn identiteit als vader.”

*Thomas, Naïm en Chris willen alleen met hun voornaam in het artikel staan. Hun volledige namen zijn bekend bij de redactie van Transvisie.

** De man van Thomas wil niet met z’n eigen naam in het artikel staan, dus dit is een fictieve naam. Zijn echte naam is bekend bij de redactie van Transvisie.