Volwassenen

Zelfmedicatie

Inleiding

Nu de wachttijden in Nederland voor reguliere transgenderzorg extreem lang zijn, zoeken trans personen naar alternatieven om toch binnen een redelijke termijn met (hormoon)behandeling te kunnen beginnenNoodgedwongen. We weten dat veel trans personen inmiddels zonder medische begeleiding hormonen gebruiken. Of hormonen voorgeschreven krijgen via buitenlandse zorgverleners. We gaan daarom de komende tijd informatie op de website toevoegen over hormoonbehandelingen via andere routes dan de reguliere Nederlandse genderpoli’s. Transvisie is geen voorstander van zelfmedicatie of starten met hormonen via buitenlandse organisaties, maar wil informatie geven zodat eenieder voor zichzelf de beste afweging kan maken.  

Uitgangspunten van Transvisie

Transvisie gaat uit van het recht op zelfbeschikking en zelfdiagnose. Transgender personen moeten de juiste informatie krijgen en eigen keuzes maken. Een of twee gesprekken met een arts of psycholoog is voor de meeste volwassenen voldoende om te weten of iemand daadwerkelijk transgender persoon is en of er een indicatie is voor geslachtsbevestigende hormonen.  Alleen onderwerpen die hiervoor relevant zijn moeten worden besproken. Deze gesprekken moeten plaatsvinden op basis van gelijkwaardigheid. Als een trans persoon behoefte heeft aan ondersteuning of begeleiding voor andere onderwerpen dan de medische transitie dient er een afzonderlijk traject te starten met een andere hulpverlener. 

De huisarts heeft een centrale rol bij de (coördinatie van) begeleiding en behandeling van trans personen. Ook moet de indicatiestelling, behandeling en ondersteuning binnen een redelijke termijn starten. Ook moet de zorg worden vergoed. Over het algemeen wordt de treeknorm gehanteerd als norm voor een redelijke termijn; deze geeft aan 6 weken tussen verwijzing en eerste intake. 

Hormoonzorg via de huisarts

Transvisie werkte mee aan deze handreiking omdat de vraag naar genderzorg blijft toenemen, terwijl de wachttijden op de genderpoli’s nog altijd veel te lang zijn. We zien dat veel mensen vastlopen in het systeem, terwijl een deel van de zorg ook dichter bij huis mogelijk is als huisartsen daar goed op zijn voorbereid.

De handreiking is ontwikkeld door Transgenderzorg Utrecht, Stichting Trans in Eigen Hand, de NHG-Expertgroep Seksuele Gezondheid en Transvisie. De inhoud sluit aan bij de bestaande Kwaliteitsstandaard Transgenderzorg – Somatisch (2018) en is gebaseerd op (inter)nationale medische richtlijnen.

Toegankelijke genderzorg in de eerste lijn

Steeds meer mensen zoeken hulp bij hun huisarts voor genderzorg, bijvoorbeeld voor het starten van hormoonbehandeling. Via de gebruikelijke weg (eerst diagnostiek bij een psycholoog op een genderpoli, daarna pas doorverwijzing naar een endocrinoloog) is dat voor veel mensen nauwelijks haalbaar. De wachtlijsten zijn extreem lang en de toegang tot zorg is daarmee voor veel trans en genderdiverse mensen een enorme uitdaging.

Deze handreiking laat zien: ook in de huisartsenpraktijk is goede zorg mogelijk, mits er kennis en vertrouwen is.

Online aanbieders

Imago

Transvisie zet in dit stuk algemene informatie over online zorgaanbieder Imago op een rijtje. Transvisie heeft geen voorkeur voor deze aanbieder boven andere manieren om te starten met hormonen buiten de reguliere zorgpaden om.  Als er een behandeling mogelijk zou zijn bij een behandelend specialist in Nederland binnen een redelijke termijn, zou dat voor Transvisie uiteraard de voorkeur hebben.

Net als GenderGP is Imago een zorgaanbieder die alleen online hun diensten online aanbiedt.

Het bedrijf is gevestigd in Ta’ Xbiex, Malta. Daarmee is het net als GenderGP een aanbieder die enkel in het Engels hun behandelingen uitvoert.

Imago werkt niet helemaal volgens de uitgangspunten van Transvisie. Transvisie raadt voor personen ouder dan 18 jaar Imago niet aan, maar ook niet af. Voor een jongere in grote emotionele nood als gevolg van het vorderen van de puberteit is het te overwegen om via Imago te starten met puberteitsremmers. Starten met cross sekse hormonen via Imago is volgens Transvisie voor jongeren onder de 18 jaar af te raden. 

Voordelen 

  • (bijna-)geen wachttijd. 
  • Indicatiestelling op basis van zelfdiagnose. 
  • De mensen die werken bij Imago hebben affiniteit met trans personen of zijn ervaringsdeskundige.
  • Je krijgt hormoonpreparaten via je eigen apotheek. 

 

 Nadelen 

  • De inhoud van zorg is met name voor jongeren in de ogen van Transvisie niet optimaal.
  • Transvisie heeft de indruk dat er onvoldoende aandacht is voor eventuele redenen om niet te beginnen met hormonen.
  • Je moet alle kosten zelf betalen. Dit doe je via iDeal/Wero en automatische incasso.
  • Vruchtbaarheid (zeker voor de jongvolwassenen) is een belangrijke zorg. De opslag en invriezen van zaad- of eicellen wordt niet vergoed. Daardoor zou je in verband met de kosten kunnen besluiten om zaad- of eicellen niet te laten opslaan, terwijl je dat eigenlijk wel zou willen. 
  • Sommige medicijnen die worden voorgeschreven zijn lastig of niet te verkrijgen in Nederlandse apotheken. Houd hier rekening mee bij de keuze. 
  • Alle communicatie gebeurt in het Engels. 
  • Je hebt alleen per mail en online contact. 
  • Als je huisarts niet meewerkt, zijn sommige zaken lastig te organiseren.

 

Aandachtspunten 

Om in aanmerking te komen voor een behandeling in Nederland en voor vergoeding van trans zorg heb je nu nog een diagnose via een Nederlandse genderpoli nodig.  

Dus blijf op de wachtlijst staan voor een Nederlandse genderpoli. 

Omdat Imago een buitenlandse zorgaanbieder is, heeft Transvisie geen directe contacten met deze organisatie en valt Imago niet onder de (Nederlandse) Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.

Je kunt aan Imago verklaringen vragen voor indicaties voor laserbehandeling en operaties. We horen vanuit de doelgroep hierover wisselende verhalen. Soms wordt deze verklaring geaccepteerd in Nederland door de artsen en de zorgverzekeraars, maar soms ook niet. 

Praat met je huisarts voordat je start bij Imago

Bespreek met je huisarts wat die vindt van je plan om met Imago in zee te gaan. Sommige (maar lang niet alle) huisartsen zijn bereid om je te helpen op gebied van trans zorg. Dat heet ‘anderhalvelijnszorg’, waarbij de huisarts luistert naar de adviezen van een andere partij die effectief de leiding neemt. Dat is in dit geval Imago. Bij het praten met je huisarts kan je vragen of dat de huisarts deze extra taak op zich wil nemen, zeker nu er zulke extreme wachttijden zijn in de reguliere zorg. Het is ook heel nuttig als je huisarts de bloedonderzoeken voor je aanvraagt en meehelpt om deze te controleren.  

 Huisartsen willen niet altijd hormonen voorschrijven of op een andere manier helpen. Als je huisarts aangeeft dat dat komt door onvoldoende kennis, kun je wijzen op onderstaande websites. Die geven betrouwbare, op bewijs gebaseerde informatie over transgenderzorg voor zorgprofessionals.  

  1. De website van het Centre of Excellence for Transgender Health (University of California, San Francisco): https://transcare.ucsf.edu/guidelines
  2. De website van Callen Lorde, https://callen-lorde.org/transhealth/ 
  3. De Nederlandse Kwaliteitsstandaard Transgenderzorg-somatisch blz 26 ev https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/kwaliteitsstandaard_transgenderzorg/startpagina_-_transgenderzorg.html 

 

Waarover kun je praten met je huisarts? 

  • Vertel over je gender vraagstuk, de lange wachtlijsten en de extra problemen die het wachten veroorzaakt, bijvoorbeeld emotioneel en sociaal. 
  • Vraag aan je huisarts: bent u het met mij eens, dat ik transgender persoon ben? En dat het een goede keuze voor mij is om hormoonbehandeling te starten? 
  • Vraag of je huisarts wil samenwerken met  Imago?  

Zo ja 

  • Wil je huisarts bloedonderzoek namens Imago uitvoeren? (Dan krijg je dit vergoedt via je zorgverzekering.) 
  • Wil je huisarts injecties geven van hormonen die Imago voorschrijft? (bijvoorbeeld testosteron blokkers zoals Triptoreline 1x p 12 weken of Nebido 1x/10- weken) 
  • Wil je huisarts het recept van de Imago omzetten naar een huisartsrecept? (Dan krijg je de hormonen wel vergoed.) 
  • Wil je huisarts vervolgmedicatie voorschrijven nadat je stabiel bent ingesteld? 
  • Wil je huisarts verwijzen naar lokale zorgverleners, zoals GGZ-begeleidingstraject (hoeft geen gespecialiseerde psycholoog te zijn) 
  • Vraag je huisarts ook alvast voor een verwijzing naar stemcoaching/logopedie en/of (laser)ontharingstherapie.  

 NB Voor vergoeding door de zorgverzekeraar is het nodig dat de huisarts een DSM-5 /ICD code vermeldt in de verwijsbrief. 

Omdat Imago een buitenlandse zorgaanbieder is, heeft Transvisie geen directe contacten met deze organisatie en valt Imago niet onder de (Nederlandse) Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd

GenderGP

Transvisie zet in dit stuk algemene informatie over GenderGP op een rijtje. Transvisie heeft geen voorkeur voor GenderGP boven andere manieren om te starten met hormonen buiten de reguliere genderpoli’s om.  Als er een behandeling mogelijk zou zijn bij een genderpoli in Nederland binnen een redelijke termijn, zou dat voor Transvisie uiteraard de voorkeur hebben.  

GenderGP werkt niet helemaal volgens de uitgangspunten van Transvisie. Transvisie raadt voor personen ouder dan 18 jaar GenderGP niet aan, maar ook niet af. Voor een jongere in grote emotionele nood als gevolg van het vorderen van de puberteit is het te overwegen om via GenderGP te starten met puberteitsremmers. Starten met cross sekse hormonen via GenderGP is volgens Transvisie voor jongeren onder de 18 jaar af te raden.  

Voordelen 

  • Geen wachttijd. 
  • Indicatiestelling op basis van zelfdiagnose. 
  • De voorschrijver heeft ervaring met hormoonbehandeling bij trans personen. 
  • De mensen die werken bij GenderGP hebben affiniteit met trans personen of zijn ervaringsdeskundige.
  • Je krijgt betrouwbare hormoonpreparaten via je eigen apotheek. 
  • Dosering van hormonen wordt aangepast aan de hand van bloeduitslagen. 

 

 Nadelen 

  • De inhoud van zorg is met name voor jongeren in de ogen van Transvisie niet optimaal.
  • Transvisie heeft de indruk dat er onvoldoende aandacht is voor eventuele redenen om niet te beginnen met hormonen.
  • Je moet alle kosten zelf betalen. Je hebt een creditcard nodig. 
  • Vruchtbaarheid (zeker voor de jongvolwassenen) is een belangrijke zorg. De opslag en invriezen van zaad- of eicellen wordt niet vergoed. Daardoor zou je in verband met de kosten kunnen besluiten om zaad- of eicellen niet te laten opslaan, terwijl je dat eigenlijk wel zou willen. 
  • Sommige medicijnen die worden voorgeschreven zijn lastig of niet te verkrijgen in Nederlandse apotheken. Houd hier rekening mee bij de keuze. 
  • Alle communicatie gebeurt in het Engels. 
  • Je hebt alleen per mail en online contact. 
  • Als je huisarts niet meewerkt, zijn sommige zaken lastig te organiseren.

 

Aandachtspunten 

Om in aanmerking te komen voor een behandeling in Nederland en voor vergoeding van trans zorg heb je nu nog een diagnose via een Nederlandse genderpoli nodig.  

Dus blijf op de wachtlijst staan voor een Nederlandse genderpoli. 

Omdat GenderGP een buitenlandse zorgaanbieder is, heeft Transvisie geen directe contacten met deze organisatie en valt GenderGP niet onder de (Nederlandse) Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.

Er is geen traject bij GenderGP voor coaching of intensieve ondersteuning en begeleiding. Het is wel mogelijk om met een ‘counselor’ (tegen betaling) gesprekken te hebben. 

Je kunt aan GenderGP verklaringen vragen voor indicaties voor laserbehandeling en operaties. We horen vanuit de doelgroep hierover wisselende verhalen. Soms wordt deze verklaring geaccepteerd in Nederland door de artsen en de zorgverzekeraars, maar soms ook niet. 

Praat met je huisarts voordat je start bij GenderGP

Bespreek met je huisarts wat die vindt van je plan om met GenderGP in zee te gaan. Sommige (maar lang niet alle) huisartsen zijn bereid om je te helpen op gebied van trans zorg. Dat heet ‘anderhalvelijnszorg’, waarbij de huisarts luistert naar de adviezen van een andere partij die effectief de leiding neemt. Dat is in dit geval GenderGP. Bij het praten met je huisarts kan je vragen of dat de huisarts deze extra taak op zich wil nemen, zeker nu er zulke extreme wachttijden zijn in de reguliere zorg. Het is ook heel nuttig als je huisarts de bloedonderzoeken voor je aanvraagt en meehelpt om deze te controleren.  

 Huisartsen willen niet altijd hormonen voorschrijven of op een andere manier helpen. Als je huisarts aangeeft dat dat komt door onvoldoende kennis, kun je wijzen op onderstaande websites. Die geven betrouwbare, op bewijs gebaseerde informatie over transgenderzorg voor zorgprofessionals.  

  1. De website van het Centre of Excellence for Transgender Health (University of California, San Francisco): https://transcare.ucsf.edu/guidelines
  2. De website van Callen Lorde, https://callen-lorde.org/transhealth/ 
  3. De Nederlandse Kwaliteitsstandaard Transgenderzorg-somatisch blz 26 ev https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/kwaliteitsstandaard_transgenderzorg/startpagina_-_transgenderzorg.html 

 

Waarover kun je praten met je huisarts? 

  • Vertel over je gender vraagstuk, de lange wachtlijsten en de extra problemen die het wachten veroorzaakt, bijvoorbeeld emotioneel en sociaal. 
  • Vraag aan je huisarts: bent u het met mij eens, dat ik transgender persoon ben? En dat het een goede keuze voor mij is om hormoonbehandeling te starten? 
  • Vraag of je huisarts wil samenwerken met  GenderGP?  

Zo ja 

  • Wil je huisarts bloedonderzoek namens GenderGP uitvoeren? (Dan krijg je dit vergoedt via je zorgverzekering.) 
  • Wil je huisarts injecties geven van hormonen die GenderGP voorschrijft? (bijvoorbeeld testosteron blokkers zoals Triptoreline 1x p 12 weken of Nebido 1x/10- weken) 
  • Wil je huisarts het recept van de GenderGP omzetten naar een huisartsrecept? (Dan krijg je de hormonen wel vergoed.) 
  • Wil je huisarts vervolgmedicatie voorschrijven nadat je stabiel bent ingesteld? 
  • Wil je huisarts verwijzen naar lokale zorgverleners, zoals GGZ-begeleidingstraject (hoeft geen gespecialiseerde psycholoog te zijn) 
  • Vraag je huisarts ook alvast voor een verwijzing naar stemcoaching/logopedie en/of (laser)ontharingstherapie.  

 NB Voor vergoeding door de zorgverzekeraar is het nodig dat de huisarts een DSM-5 /ICD code vermeldt in de verwijsbrief. 

Omdat GenderGP een buitenlandse zorgaanbieder is, heeft Transvisie geen directe contacten met deze organisatie en valt GenderGP niet onder de (Nederlandse) Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd

Informatie over zelfmedicatie

Online zijn er diverse zelfhulp-websites te vinden over het gebruik van zelfmedicatie. De website diyhrt.wiki is daar een voorbeeld van en biedt actuele informatie. Let op: wij geven niet de voorkeur aan zelfmedicatie. De informatie op deze site is dan ook alleen bedoeld als algemene uitleg.
Deze pagina is op 5 maart 2026 bewerkt.