Genderzorg voor minderjarigen is levensreddend: “Het zorgt ervoor dat je kan gaan leven als jezelf”
Categorie: persoonljke verhalen
De transgenderzorg voor Nederlandse jongeren is zorgvuldig ingericht, concludeert de Gezondheidsraad. De organisatie onderzocht, in opdracht van de overheid, het protocol rondom transgenderzorg voor minderjarigen in Nederland. Op 30 juni is hun adviesrapport gepubliceerd. Hieruit blijkt dat eventuele hormoonbehandelingen pas aan de orde komen na een uitgebreid traject en dat de genderbevestigende hormonen de mentale gezondheid lijken te verbeteren. De Gezondheidsraad ziet geen reden om te stoppen met het aanbieden van transzorg. Jay (21) is een van de transpersonen die als minderjarige genderzorg heeft ontvangen. Hij benadrukt het belang van deze zorg: “Het redt de levens van heel veel andere trans jongeren.”
Al op z’n zevende weet Jay dat hij zich een jongen voelt. “Ik dacht dat als ik in de puberteit zou komen, ik gewoon een jongenspuberteit zou doormaken en het goed zou komen.” Hij speelt met jongens bij hem in de buurt en voelt zich goed, maar als hij op z’n veertiende in de puberteit komt, verandert dat. “In de puberteit veranderen er allemaal dingen waarvan je niet wil dat het gebeurt. Ik werd heel onzeker en wilde mijn lichaam verstoppen voor andere mensen.” Hij doet zijn best zich te gedragen en te kleden als een man, maar hij voelt zelf dat dit niet echt lukte. “Dat maakte mij nog extra onzeker en dat heeft mij in die tijd echt een ander persoon gemaakt.”
Als Jay eind 2020, na een wachttijd en traject van 1,5 jaar, eindelijk mag beginnen met puberteitsremmers, begint hij zich langzaam beter te voelen. “Het was echt een opluchting, nu kan ik eindelijk steeds meer gaan leven als mezelf”, vertelt hij. “Ik ging eindelijk de goede puberteit in. Jongens gaan meestal al in de puberteit als ze twaalf/dertien jaar zijn, dus het voelt alsof je als trans persoon achterloopt op de rest. Iedereen heeft bijvoorbeeld al een zwaardere stem en jij hebt dat niet. Dat voelt heel oneerlijk, omdat je er niks aan kan doen dat je trans bent.”
Vier maanden later begint hij op zestienjarige leeftijd aan de testosteron en begin 2022 Heeft Jay zijn mastectomie (borstverwijderende operatie). De dokters zijn er erg zeker van dat zijn wens om een medische transitie oprecht is, daarom verloopt zijn traject sneller dan bij sommige andere transpersonen. Jay kijkt met een positief gevoel terug op zijn ervaringen bij de genderpoli. “Het proces was echt heel erg zorgvuldig en de dokters luisteren echt naar je. Je ziet gewoon aan ze dat ze je echt begrijpen en je graag willen helpen. Ze zeggen ook wel duidelijk tegen je dat een transitie je problemen niet in een keer kan fixen.”
De laatste jaren zijn er steeds meer kritische geluiden over de wetenschappelijke onderbouwing van de transgenderzorg. Zo heeft het Britse Cass-report er twee jaar geleden nog voor gezorgd dat er in het Verenigd Koninkrijk een grote genderkliniek werd gesloten en puberteitsremmers daar niet meer voorgeschreven mochten worden. Het zou verschrikkelijk zijn als dit ook in Nederland zou gebeuren, vind Jay. “Als ik er als veertienjarige achter was gekomen dat ik pas met het traject kon beginnen als ik achttien was, weet ik niet waar ik nu had gestaan in mijn leven. Ik was daar echt heel erg somber van geworden.” Dat komt volgens hem omdat deze trans jongeren dan nog meer achter gaan lopen op leeftijdsgenoten en langer moeten wachten voordat ze eindelijk zichzelf kunnen zijn. “Ik vind het echt schandalig dat dit soort zorg ontnomen wordt. Je weerhoudt kinderen ervan zich te ontwikkelen, zichzelf te leren kennen en te weten wie ze echt zijn.”
Uit meerdere onderzoeken blijkt dat het aanbieden van genderzorg aan transgender personen levens redt. Ze zijn minder suïcidaal, hebben minder last van depressies en angststoornissen en staan positiever in het leven. Dit herkent Jay ook. “In de periode dat je moet wachten kan je super depressief worden, omdat je hopeloos bent en geen blik op de toekomst hebt. Je kan dan gewoon niet leven als jezelf. De transzorg redt oprecht heel veel levens van andere trans jongeren.”
Vaderdag als transman: “Het is een bevestiging van mijn identiteit”
Categorie: persoonljke verhalen
De derde zondag van juni staat in Nederland in het teken van Vaderdag. Op deze dag, dit jaar op 21 juni, vieren we het vaderschap en alles wat vaders doen voor de opvoeding van hun kinderen. Hoe is het om kinderen te hebben als transman? En hoe kijken zij en het gezin naar Vaderdag? In dit artikel vertellen Thomas*, Naïm* en Chris* hun verhaal.
Thomas (hij/hem), vader van 9-jarige tweeling
Thomas (39) begint zijn transitie vijf jaar geleden, als zijn kinderen vier jaar zijn. In het begin kiezen hij en zijn man er bewust voor om nog niks tegen hun kinderen te vertellen, zegt Thomas. “We wilden daar toch wel graag hulp bij. Dus toen ik op de wachtlijst werd gezet voor transzorg, heb ik ook meteen aangegeven dat ik een gezin heb en dat ik graag hulp wilde bij hoe ik dit het beste aan hen kan vertellen.” Hij en zijn partner krijgen hulp van de genderpsycholoog en een algemeen psycholoog bij De Vaart. Samen spreken ze door hoe ze het gesprek met hun kinderen kunnen starten en hoe ze het op zo’n manier kunnen doen dat hun kinderen het ook begrijpen. “We zijn een gezin dat heel veel bordspelletjes speelt, dus we hadden bedacht dat we het tijdens het spelen van een bordspel zouden doen. Dan zou het niet een te zwaar gesprek worden.”
Ze zijn zenuwachtig voor het gesprek met hun kinderen, zegt Thomas. “Je kan zo’n gesprek maar één keer doen en dan moet het eigenlijk direct goed zijn.” Ze vertellen hen: ‘mama voelt zich niet fijn bij hoe ze er nu uitziet en eigenlijk voelt het meer alsof ze een papa is. We willen gaan kijken of we dat samen kunnen aanpakken, zodat mama zich weer fijn voelt omdat ze dan een papa is.’ Gelukkig verloopt het gesprek goed. Zo goed zelfs dat een van zijn dochters hem aan het einde van het spelletje al papa Thomas noemt. “Toen dacht ik ‘oh, zo makkelijk gaat het dus bij kinderen’.” Bij zijn andere dochter duurt de overgang iets langer. “Het heeft best even geduurd voordat ze papa zei, maar dat was echt een kwestie van weken. Ik denk dat het binnen drie weken goed ging.”
Thomas en zijn man denken van tevoren ook na over hoe hun kinderen hen zullen gaan noemen, aangezien ze nu allebei papa zijn. Wordt het papa en paps? Papa Thomas en Papa Peter**? Ze kiezen in eerste instantie voor het tweede, maar wijken daar uiteindelijk toch vanaf. “Papa Thomas en Papa Peter waren toch te veel lettergrepen en dat was onpraktisch, dus we hebben het hele papa weggelaten en zijn voor onze kinderen nu gewoon Thomas en Peter.”
In zijn opvoeding probeert Thomas bewust aan zijn kinderen mee te geven dat dingen, zoals speelgoed, voor zowel jongens als meisjes kunnen zijn. “Het maakt het soms wel lastig dat mijn twee dochters echte meisjes meisjes zijn. Dan kom ik aan met mijn goede gedrag en laat ik ze allemaal coole typische jongensdingen zien, maar dat vinden ze gewoon niet leuk”, vertelt hij lachend. Het maakt voor Thomas duidelijk dat voorkeuren van kinderen niet te beïnvloeden zijn. “Je kan als ouders hoog of laag springen, maar als je meisje houdt van auto’s en je jongen van barbies, dan is dat gewoon zo.”
De eerste jaren maakten zijn kinderen twee keer per jaar op school een knutselwerkje voor Thomas en zijn man. Een keer voor Moederdag en de andere keer voor Vaderdag. “De één maakte iets voor mij op Moederdag en de ander maakte iets voor mijn man op Moederdag en dan later in het jaar andersom. Ze hadden dus een soort dubbele Vaderdag.” Inmiddels zitten zijn kinderen in groep vijf, dus wordt er op deze dagen niet meer met school geknutseld.
Afgezien van de knutselwerkjes van de kinderen, vieren ze thuis niet echt Vaderdag of Moederdag. Daardoor is Vaderdag voor Thomas niet echt een bevestiging van zijn identiteit, zegt hij. “Ik vond het vooral fijn dat mijn eerste Moederdag als vader gewoon niet doorging. Dat vond ik heel bevestigend. Het is Moederdag, maar er is nu niks.”
Naïm (hij/hem), vader van een 20-jarige zoon en een 22-jarige dochter
Naïm (56) identificeert zich nog als vrouw als hij ruim twintig jaar geleden besluit alleenstaande moeder te worden. “Ik heb die keuze toen heel bewust gemaakt, omdat ik geen bemoeienis wilde met de opvoeding”, vertelt hij. Naïm zet een advertentie op het internet en vindt via deze route een spermadonor. Zijn dochter wordt in 2004 geboren en op dezelfde manier wordt twee jaar en vier maanden later ook zijn zoon geboren. Had Naïm, achteraf gezien, last van dysforie tijdens een van zijn zwangerschappen? “Nee. Mijn lijf en de hormonen deden helemaal waar het voor gemaakt is. Het is heel bijzonder om een zwangerschap mee te maken. Ik vind mijn baarmoeder en eierstokken eigenlijk alleen maar een extra cadeautje van het leven.”
Het zijn van een moeder voor zijn kinderen verloopt zonder problemen, totdat Naïm’s kinderen twaalf en veertien jaar zijn en hij erachter komt dat hij zichzelf eerder ziet als vader dan als moeder. “Toen mijn zoon in de puberteit kwam, zag ik zijn mooie platte lijf en daar werd ik heel jaloers op. Dat was voor mij het begin om met mijn transitie aan de slag te gaan.”
Hij gaat medisch in transitie en vertelt het aan zijn kinderen. Zijn zoon heeft een zware vorm van autisme en kan niet praten, dus bij hem vervangt Naïm op zijn tablet het pictogram van mama naar papa. “Voor hem was het eigenlijk gelijk duidelijk, hij heeft het het makkelijkste opgepakt van iedereen”, zegt Naïm. Het gesprek met zijn dochter is iets spannender, omdat zij net in de puberteit zit en het liefst wil dat alles zo normaal mogelijk blijft. “Ze is opgegroeid omringd met vrouwen, dus ze wilde echt niet samenwonen met een machokerel. Ik wist niet wat het hormoon testosteron met mij zou gaan doen, dus ik kon haar niet vertellen of dat zou gebeuren. Gelukkig is mijn karakter uiteindelijk vrijwel hetzelfde gebleven”, vertelt hij. In de eerste periode wil zijn dochter geen vriendjes en vriendinnetjes thuis uitnodigen vanwege zijn transitie, maar dat trekt uiteindelijk gelukkig bij.
Zijn zoon noemt Naïm relatief snel papa, maar bij zijn dochter gaat de overgang wat langzamer. “Ze vond het makkelijker om mij Naïm te noemen, dan hij of papa. Vooral de eerste paar jaar schreeuwde ze gewoon mama als ze in paniek was.” Naïm vindt het niet erg als één van zijn kinderen hem mama noemt in plaats van papa, vertelt hij. “Ik vind mama een hele mooie titel, ik beschouw het echt als een eretitel.” Het eerste moment dat zijn dochter hem papa noemt, herinnert Naïm zich nog goed. Ze zit dan een tijdje in Zweden voor haar studie. “Ze schreef me een kaart, en daar stond op ‘voor papa’. Die kaart hangt nog steeds op mijn prikbord”, vertelt hij trots.
Omdat zijn kinderen al wat ouder zijn als Naïm in transitie gaat, vieren ze niet echt Vaderdag. Zijn zoon heeft nog wel eens wat geknutseld op de dagbesteding, maar zijn dochter was daar al te oud voor. Zij stuurt tegenwoordig een appje met ‘prettige Vaderdag’. “Ik voel me echt een vader”, zegt Naïm. “Maar ik ben niet zo bezig met Vaderdag.”
Chris (hij/hem), vader van 1,5-jarig kindje
Chris (33) heeft samen met zijn twee partners een kindje van 1,5 jaar, dat hij zelf gedragen heeft. Als hij 9 jaar geleden medisch in transitie wil gaan, staat hij voor een groot dilemma: de kans bestaat dat hij onvruchtbaar wordt door het testosteron. “Ik heb altijd een hele grote kinderwens gehad en rondom deze kinderwens besefte ik me pas hoe trans ik eigenlijk was. Ik zag geen toekomst voor mezelf als moeder, maar als vader. Bijna alsof ik eerder wist dat ik vader wilde worden dan dat ik transman was.” Hij ziet de documentaire Seahorse: the dad who gave birth van Jeanie Finlay en komt erachter dat er een kans bestaat dat hij zijn eigen kind kan dragen, ondanks dat hij aan de testosteron zit. “Dat was echt een eyeopener voor mij.” Hij besluit de gok te wagen, ondanks de kans op onvruchtbaarheid, en start met testosteron.
Drie jaar zit Chris aan het testosteron als hij ermee moet stoppen vanwege zijn mastectomie (borstverwijderende operatie). Hij besluit na zijn herstel niet opnieuw te beginnen, om te kijken of hij zwanger kan worden. Na een jaar begint Chris weer te menstrueren en krijgen hij en zijn partners begeleiding van een fijne gynaecoloog bij het VUMC. Na een lang proces start Chris met een IVF-traject. “Dat was echt heel zwaar voor mij. Je moet jezelf negen weken lang injecteren met allerlei vrouwelijke hormonen en blokkers, zodat er veel eicellen gaan groeien.” De eicellen worden eruit gehaald en daar worden verschillende embryo’s van gemaakt. Een daarvan wordt teruggeplaatst en dan is het afwachten. “Na twee dagen merkte ik al dat ik me anders voelde”, vertelt Chris. “Na tien dagen kon ik een test doen en toen bleek inderdaad dat ik zwanger was. Dat was een heel vet moment.”
Chris vindt het een mooie ervaring om zwanger te zijn, zegt hij. “Zwanger zijn is een hele bizarre staat van zijn. Je hebt gewoon een kind in je buik dat groeit en beweegt en reageert op je.” Als hij alleen thuis is, is hij er niet mee bezig dat hij als transman zwanger is, maar dat verandert zodra hij de deur uitstapt. “Ik wist nooit zeker of mensen mij zagen als een zwangere vrouw of als een dikke man. Dat kon ik op het einde niet meer zo goed verdragen, zeker omdat je dan zo kwetsbaar bent.” Ook is de fertiliteitszorg erg op vrouwen gericht, wat voor Chris voor genderdysforie zorgt. “Het is heel logisch, begrijpelijk en belangrijk dat die zorg voor vrouwen is ingericht, maar voor mij was het heel confronterend.”
In 2024 bevalt hij eindelijk van zijn kindje, die hij en zijn partners genderneutraal opvoeden. Ze gebruiken de voornaamwoorden die/diens en hebben over het over hun kindje, in plaats van zoon/dochter. “Ik had van tevoren gedacht dat we heel veel bezig zouden zijn met de genderneutrale opvoeding, maar dat is eigenlijk niet zo. We zijn veel meer bezig met de dagelijkse zorg die baby’s nodig hebben.” Andere mensen genderen hun kindje wel, maar ze voeren daar geen discussies over waar hun kindje bij is. Ook hebben ze geen strakke vader/moederverdelingen. Ze doen wat bij ieder van hun talenten past. “Ik vind het heel leuk om te koken, dus ik zie mezelf dat heel erg doen met ons kindje. Mijn partners genieten meer van andere dingen, zoals sporten of dansen, en kijken ernaar uit om dat samen te gaan doen.”
Beide partners van Chris zijn ook trans, en ze zijn daar erg open in in de opvoeding. “Het is gewoon wie wij zijn dus daar praten we veel over. Tegen ons kindje zeggen we ook dat die bij papa in de buik heeft gezeten. Hen gaat er dus op een gegeven moment achter komen dat de meeste kindjes bij mama in de buik hebben gezeten en niet bij papa.”
Voor elk van de partners is er een dag waarop ze in het zonnetje worden gezet: Vaderdag, Moederdag en non-binaire ouderdag. Het zijn echt familiedagen voor hen, waarbij ze met z’n vieren samen tijd spenderen. Chris kijkt met een positief gevoel naar Vaderdag. “Ik ben er heel trots op dat ik Vaderdag mag en kan vieren, omdat ik me dat heb moeten toe-eigenen. Het bevestigt me heel erg in mijn identiteit als vader.”
*Thomas, Naïm en Chris willen alleen met hun voornaam in het artikel staan. Hun volledige namen zijn bekend bij de redactie van Transvisie.
** De man van Thomas wil niet met z’n eigen naam in het artikel staan, dus dit is een fictieve naam. Zijn echte naam is bekend bij de redactie van Transvisie.
Hoe krijgt iemand een X op diens identiteitsbewijs? “Mijn proces heeft een jaar geduurd”
Categorie: persoonljke verhalen
In Nederland wonen afgerond 330 mensen die op hun identiteitsbewijs geen V of M, maar een X hebben staan. Dit proces werkt net even anders dan voor mensen die hun geslachtsregistratie naar een V of M willen wijzigen. “Ik word nu eindelijk erkend door de overheid.”
Wie in Nederland wettelijk gezien niet als vrouw of man geregistreerd wil staan, maar als onbekend, moet hiervoor een gerechtelijke procedure starten. Samen met een advocaat stuur je allerlei stukken op naar de rechtbank, zoals een kopie van jouw geboorteakte. Vaak vindt er daarna een zitting plaats bij de rechtbank, waarbij jij en de advocaat aan de rechter kunnen uitleggen waarom jij niet als vrouw of man geregistreerd wil staan. Na de uitspraak moet je nog drie maanden wachten en daarna kan je jouw nieuwe identiteitsbewijs aanvragen, met daarop geen V of M, maar een X. Het gehele proces kan zomaar een jaar tot anderhalf jaar duren.
Lieve Govers (22) is een van de 330 mensen met een X op hun paspoort en heeft bovenstaand proces in 2024 doorlopen. “Ik ging googelen naar advocaten die ervaring hebben met deze procedure, en kwam toen al heel snel bij de site van Kim Smienk uit. Zij is een van de bekendste advocaten op dit gebied”, vertelt die. Lieve stuurt Smienk een mail en ze maken via videobellen kennis met elkaar. “In dat gesprek legde Kim meer uit over hoe het proces eruit zou gaan zien, wat voor documenten ze van mij nodig had en dat ik in aanmerking zou komen voor een subsidie.” Voor mensen bij wie het inkomen onder een bepaalde norm zit, betaalt de Raad voor de Rechtsbijstand het grootste gedeelte van de rechtszaak. Mensen in de bijstand hoeven niks te betalen, voor anderen liggen de kosten tussen de €266 en €1.200. “Kim heeft de subsidie voor mij aangevraagd, ik hoefde daar zelf niks voor uit te zoeken, dat was super fijn.”
Stukken opsturen
Na het gesprek schrijft Lieve een brief aan de rechter, waarin die diens verzoek om een X uitlegt. Het schrijven van deze brief is geen verplichting, maar kan helpen de rechter een beeld te geven over waar iemand tegenaan loopt. Lieve leest een stuk voor uit diens brief: “Het krijgen van een X in mijn paspoort zou voor mij van onschatbare waarde zijn. Door het krijgen van een X kan ik ervoor zorgen dat ik door instanties juist benaderd en aangesproken wordt, hoef ik me niet meer te schamen als ik mijn ID moet laten zien en kan ik eindelijk gaan leven als mezelf. Als ik eraan denk dat ik ergens volgend jaar echt een paspoort in handen heb met een X erop, springt mijn hart over van geluk. Ik word van dat idee zo ongelofelijk blij, opgelucht en trots.”
Naast deze brief stuurt Lieve ook een kopie van diens geboorteakte, identiteitsbewijs en deskundigenverklaring naar Smienk. Dit laatste is niet verplicht om op te sturen, maar het geeft Lieve rust om aan de rechter te laten zien dat een deskundige diens genderidentiteit erkent. “Een week voordat ik de zitting had, werd de deskundigenverklaring plots toch een verplichting bij de rechtbank in Overijssel. Ik ben heel blij dat ik dus toch mijn deskundigenverklaring had meegestuurd, anders weet ik niet of de zitting door had kunnen gaan.”
De zitting
In juni 2024 stuurt Smienk de stukken van Lieve en een juridische onderbouwing van diens verzoek naar de rechtbank in Overijssel, en in december vindt de zitting plaats. “Kim vertelde dat ik langer moest wachten op de zitting dan andere mensen.” Op de website van Kim Smienk valt te lezen dat er een groot verschil is tussen de verschillende rechtbanken wanneer er een reactie komt op het verzoekschrift. Sommige rechtbanken reageren al na twee weken, terwijl andere rechtbanken een halfjaar of langer nodig hebben voordat ze een reactie geven. Niet bij alle rechtbanken vindt een zitting plaats, sommige plekken doen alleen schriftelijk uitspraak.
Samen met diens ouders en advocaat Smienk zit Lieve halverwege december in een kleine rechtszaal in de rechtbank in Zwolle. “De rechter had vooral veel inhoudelijke vragen voor Kim. Het ging over de politieke ontwikkelingen en of het wel de taak van de rechter is om verzoeken om een X toe te kennen. Dat vond ik wel spannend om aan te horen, omdat het beste kritische vragen waren. Mij werd gevraagd of ik andere mensen kenden die een X hebben en hoe mijn traject bij de genderpoli is geweest”, vertelt Lieve over de zitting. Na maximaal tien minuten staan ze weer buiten.
Wachten
Na de zitting begint het wachten. Eerst twee werkweken tot de uitspraak, maar door de kerstvakantie duurt dat uiteindelijk een maand. “Op een zaterdag halverwege januari kreeg ik van Kim de mail dat de rechter mijn verzoek had goedgekeurd. Ik was toch nog wel zenuwachtig dus het was zo fijn om dat te horen. Er was nu geen drempel meer die ik over zou moeten voordat ik mijn X kon krijgen”, vertelt Lieve.
Na de uitspraak gaat nogmaals een wachttijd in, van drie maanden dit keer. Dat komt omdat er na de uitspraak van de rechter een termijn ingaat waarin beide partijen, jij en de gemeente, in hoger beroep kunnen gaan tegen de uitspraak. “Kim had me hier van tevoren al over verteld, maar toch vond ik het jammer dat ik nog langer moest wachten voordat ik mijn nieuwe paspoort kon aanvragen.”
Erkenning
“Toen de drie maanden wachten erop zaten, heb ik meerdere dagen achter elkaar de site van MijnOverheid geopend om te kijken of mijn gegevens al veranderd waren. Het was zo’n onwerkelijk gevoel toen er op een gegeven moment echt bij het kopje geslacht ‘onbekend’ stond”, vertelt Lieve.
Nadat de gegevens in de Basisregistratie Personen (BRP) zijn aangepast, wordt Lieve gebeld door hun gemeente over de wijziging. “Ik werd door een hele lieve vrouw gebeld die uitlegde dat mijn documenten door de wijziging nu eventjes niet meer geldig zijn en wat ik moet doen om een nieuw paspoort en rijbewijs aan te vragen.” Er was nog wel even onduidelijkheid over welk geslacht op de nieuwe documenten zou komen te staan. “Op het einde van het gesprek zei ze dat op mijn nieuwe paspoort dan een M komt te staan. Dat was natuurlijk niet de bedoeling, dus ik legde uit dat het een X moest zijn. Ik was wel heel blij dat ze het zei, anders had er misschien inderdaad een M gestaan als ik mijn nieuwe paspoort kwam ophalen.”
In mei 2025 is het eindelijk zover en kan Lieve diens nieuwe paspoort ophalen. “Ik was zo ongelofelijk gelukkig toen ik mijn nieuwe paspoort in handen kreeg. Ik kon niet stoppen met glimlachen. Het voelt zo bevrijdend. Mijn genderidentiteit wordt nu gewoon echt erkend door de overheid.”
Ru wordt verkeerd aangesproken door FBTO: “Ik word gewoon niet erkend in wie ik ben”
Categorie: persoonljke verhalen
Wie in Nederland een X in het paspoort heeft, in plaats van een V of M, moet vaak vechten om erkend te worden. Systemen houden vast aan de V/M registratie, wat voor mensen met een X vervelend kan zijn. Ru wordt na 2,5 jaar nog altijd aangesproken als ‘meneer’ door verzekeraar FBTO, ondanks de X op diens paspoort. “Ik word gewoon niet erkend in wie ik ben.”
Ru identificeert zich als non-binair, dus in dit artikel worden voor die de genderneutrale voornaamwoorden die/diens gebruikt.
In Nederland hebben afgerond 330 mensen een X op hun identiteitsbewijs staan, in het overgrote deel van de gevallen verkregen via een proces bij de rechter. Ru (68) is een van deze mensen en heeft sinds 2024 een X op diens paspoort staan. “Al voordat ik mijn X ging aanvragen, had ik de meeste frustraties bij FBTO” zegt die. “Alle FBTO-verzekeringen schrijven me met meneer aan.” Ru heeft verschillende verzekeringen bij verzekeringsmaatschappij FBTO, zoals een zorg- en autoverzekering.
Een klacht indienen
In het voorjaar van 2023 neemt Ru contact op met FBTO met de vraag of de aanhef in mailcontact aangepast kan worden. “Toen bleek dat dit niet kon”, vertelt die. FBTO adviseert Ru om een officiële klacht in te dienen, om op die manier druk uit te oefenen om de systemen aan te passen. Bij FBTO kan je namelijk alleen geregistreerd staan als vrouw of man. De optie X bestaat niet in hun systeem.
Ru besluit dit te doen en wacht de voortgang af. Er gaan maanden voorbij, maar er verandert niets in de aanhef. Ru is vlak na het indienen van de klacht wel een keer gebeld en er heeft kort mailcontact plaatsgevonden. ‘Daarna is het gewoon weer een jaar stil gebleven’, vertelt die. Mails blijven komen met ‘beste meneer’ in de aanhef en in de onderwerpregel. “Dat de aanhef in de mailtjes zelf staat, daar kijk ik niet meer naar. Maar dat het echt in de onderwerpregel staat, dat is zo in your face. Daar werd ik echt boos van. Het is gewoon volkomen flauwekul om dat te doen.”
De tweede klacht
Na een jaar zonder merkbare actie vanuit FBTO besluit Ru in 2024 opnieuw een klacht in te dienen. Dit keer krijgt die een contactpersoon toegewezen vanuit de afdeling Klachtenmanagement. “Zij stuurt me nu elke drie maanden een update over de gang van zaken,” zegt Ru.
De updates geven Ru het gevoel dat er nu serieus met diens klacht wordt omgegaan, al gaat het traag. “Het is twee jaar nadat ik mijn eerste klacht heb ingediend nog steeds niet geregeld.” FBTO kiest ervoor om alle systemen van haar verzekeringen in één keer aan te passen, in plaats van een voor een. “Het gevolg is dat ik nu na 2,5 jaar nog altijd verkeerd aangesproken wordt.”
In de zomer van 2025 krijgt Ru weer een update vanuit FBTO. Hierin staat dat ze hopen dat eind 2025 de systemen van FBTO over zijn gegaan op een genderneutrale aanhef. Maar: ‘wij durven dat nog niet met zekerheid te zeggen.’ “Daar was ik nogal pissig over, dat zelfs dat niet eens aangegeven kan worden”, vertelt Ru.
Ru vindt het lastig dat anderen niet altijd de impact begrijpen van het niet juist aangesproken worden. “Een ander vraagt zich af waar ik me druk om maak,” zegt die. “Maar voor ons is het groot, omdat het ons rechtstreeks in onze identiteit raakt.”
Het gaat de goede kant op
Na ruim twee jaar lijkt er eindelijk iets te veranderen. Sinds kort is de aanhef vanuit de zorgverzekering van Ru aangepast. Daar wordt die nu aangesproken als ‘beste R.’ in plaats van ‘beste meneer’. De zorgverzekeraar haalt de informatie die nodig is voor de aanhef tegenwoordig uit het BRP, de Basisregistratie Personen. Omdat Ru daar niet als vrouw of man staat geregistreerd, gaat het goed. Ru is blij dat de aanhef is veranderd, maar vind het ook lastig te bevatten dat het meer dan twee jaar heeft geduurd. “Eigenlijk is dat niet oké”, zegt die.
Het is onduidelijk wanneer de andere verzekeringen van FBTO over zullen stappen op een genderneutrale aanhef, al is wel duidelijk dat het in 2025 niet meer zal lukken. Dit komt omdat de zorgverzekeringen en schadeverzekeringen van FBTO allebei een ander systeem gebruiken. FBTO kiest daarom voor twee verschillende oplossingen. Bij de zorgverzekeringen wordt de informatie uit het BRP gehaald en voor de schadeverzekeringen moet nog een oplossing gezocht worden om de aanhef genderneutraal te maken. Ru vindt dit teleurstellend, maar is ook positief dat het uiteindelijk goed gaat komen. “Ik heb nu zo vaak gehoord dat ze ermee bezig zijn, dat ik ervan uitga dat het uiteindelijk wel geregeld gaat worden.”
Toch gaat Ru nu alsnog een klacht indienen bij het Kifid, Klachteninstituut financiële dienstverlening, omdat er twee jaar na het indienen van de eerste klacht bij FBTO nog weinig is veranderd. Specifiek dient die een klacht in tegen de schadeverzekeringen van FBTO, omdat de zorgverzekering ondertussen de overstap heeft gemaakt. “De huidige stand van zaken geeft daar alleszins aanleiding toe.”
Reactie FBTO
FBTO is een verzekeringsmaatschappij met allerlei soorten verzekeringen, zoals autoverzekeringen, zorgverzekeringen en reisverzekeringen. Jennifer ten Have, woordvoerder van FBTO, geeft aan dat FBTO onderdeel is van Achmea, en dat er binnen Achmea veel verschillende bronsystemen gebruikt worden. “Het aanpassen van al deze verschillende systemen om genderneutrale aanspreekvormen mogelijk te maken, is heel complex en kost daardoor veel tijd.” Wel geeft ze aan dat er twee onderdelen binnen FBTO zijn waar ondertussen genderneutrale aanhef wordt gebruikt: MijnFBTO en de systemen van de zorgverzekeringen. “Bij FBTO willen we het liefst dat mensen zelf kunnen kiezen hoe ze aangeschreven willen worden.”
Over de schadeverzekeringen waar de aanhef en registratie nog niet aangepast is, zegt Ten Have het volgende: “Wij mogen voor schadeverzekeringen wettelijk gezien geen gebruik maken van BRP-gegevens, ook niet als klanten óók een zorgverzekering hebben.” Op dit moment is er een uitgebreide IT-analyse gaande om te achterhalen hoe de systemen aangepast moeten worden om genderneutrale aanspreekvormen mogelijk te maken. De verwachting is dat dit in het eerste kwartaal van 2026 wordt afgerond. “We erkennen het belang van genderneutraal taalgebruik en werken hard om deze verandering door te voeren in al onze communicatie.”
Maartje wacht al twee jaar op haar revisieoperatie: “Mijn leven staat alweer stil”
Iedere trans persoon krijgt tijdens een medisch traject te maken met wachtlijsten: voor een intake, voor hormonen en voor operaties. Maar ook ná een operatie kunnen wachtlijsten je leven bepalen. Dat ervaart Maartje (40), die al bijna twee jaar wacht op een hersteloperatie na complicaties bij haar vaginaplastiek. “Het is lastig dat ze mensen zo lang in onzekerheid laten zitten.”
Maartje is inmiddels vier jaar bezig met haar medische transitie. Naast haar traject werkte ze voor een organisatie die vluchtelingen opvangt. Ook heeft ze lang voorlichting gegeven op scholen via het COC en is ze een levend boek bij de Living Library.
Voor haar traject zit ze bij het genderteam van het UMCG in Groningen, waar ze eind 2023 haar vaginaplastiek en borstvergroting heeft gehad. Vrij snel daarna blijken er lichte complicaties te zijn, vertelt Maartje. “Het maakt bijvoorbeeld het dilateren en het plassen moeilijker.”
Het dilateren is noodzakelijk voor personen die een vaginaplastiek hebben gehad. Tijdens het dilateren breng je een dilator in de vagina in. Dit doe je om ervoor te zorgen dat de vagina de juiste diepte en grootte behoudt en niet krimpt. Meer informatie via: https://transvisie.nl/volwassenen/operaties-feminine/#3
‘Echt killing’
Voordat Maartje de operaties kan ondergaan, loopt het al niet vlekkeloos. In 2022 komt ze op de wachtlijst voor de vaginaplastiek, maar een indicatie van de wachttijd kan het UMCG niet geven. Regelmatig probeert ze erachter te komen wanneer haar operatie ongeveer zal zijn. “Ik snapte dat ik op dat moment nog niet geopereerd kon worden, maar ze kunnen zien hoeveel mensen voor mij geopereerd kunnen worden. Dan kan je toch wel iets van een indicatie geven?”
Door de onzekerheid over wanneer ze opgeroepen wordt voor de operatie, staat het leven van Maartje meer dan een halfjaar stil. Dat is volgens haar ‘echt killing’. Het maakt bijvoorbeeld plannen lastig. “Je kunt niks en die machteloosheid is gewoon heel kut.”
Tim Schäfer, voorzitter van het genderteam van het UMCG, legt uit dat ze geen indicatie kunnen geven door een beperkte capaciteit bij de plastische chirurgie en de voorrang die spoedpatiënten krijgen. Het gaat bij deze spoedgevallen niet alleen om patiënten bij het genderteam, maar om patiënten bij het hele UMCG. Dit gaat om levensbedreigende situaties. “Door deze dingen ontstaan wachttijden. Het is niet zo dat ik kan zeggen dat ik elke week of elke dag een of twee transgender patiënten opereer.” Dus, het UMCG heeft geen oneindige capaciteit voor operaties en ze moeten de operatieplekken die er zijn verdelen tussen de spoedzorg en andere zorg binnen het ziekenhuis.
Complicaties en herstel
Na Maartjes operatie worden de klachten snel duidelijk. Ze heeft bijvoorbeeld pijn bij haar linker schaamlip en heeft het gevoel dat er te veel huid zit bij ‘de opening’. “Het maakt intiem zijn met iemand lastig en ook als ik zelf dingen wil doen is het snel pijnlijk.”
Daarnaast kan ze niet zomaar bij iedereen naar de wc gaan. “De kans is redelijk aanwezig dat ik daarna de wc moet schoonmaken omdat de plas een willekeurige kant op gaat. Dat is vrij irritant, vooral bij andere mensen thuis.”
Ze vraagt tijdens een van de eerste controles bij de verpleegkundige of een hersteloperatie mogelijk is. “Ik vroeg toen of ze dat niet meteen kon aanpassen. Het gaat om een stukje huid, dat lijkt me niet zo ingewikkeld.” Helaas was dit niet mogelijk, vertelt Maartje. “Dat kan pas na een jaar want het moet goed genezen zijn.”
Schäfer bevestigt dat bij niet urgente operaties een tijd gewacht moet worden om ervoor te zorgen dat het wondgebied goed genezen is. Bij een vaginaplastiek gaat dit vaak om een periode van een halfjaar, maar omdat de genezing heel individueel is kan deze geneesperiode ook langer zijn. “Correctieoperaties zijn niet zinvol in een wondgebied dat nog in genezing is.”
Bij urgente complicaties, zoals een zware infectie of een niet-werkende plasbuis, kan deze geneestijd niet afgewacht worden, maar: “heel veel correctieoperaties hebben geen urgentie”, vertelt Schäfer.
Na een jaar last te hebben van haar klachten, kan Maartje eindelijk op de wachtlijst geplaatst worden. Wachttijd? 300 dagen. De moed zakt haar in de schoenen. “Het is straks twee jaar geleden dat ik die operatie heb gehad, voordat ik een keer geholpen wordt. Mijn leven staat weer in de wachtstand. Ik kan niks plannen omdat ik maar onzekerheid blijf houden over wanneer ik een keer geopereerd ga worden.”
Schäfer benadrukt dat het UMCG deze wachttijden ook vervelend vindt, naast dat patiënten er hinder van ondervinden. “Niemand vindt dit zinvol.” Het liefst geven ze patiënten duidelijkheid, maar door hoe hun zorg is georganiseerd, kan dit helaas niet. “We proberen hierover eerlijk te zijn en patiënten kunnen altijd contact opnemen met ons planbureau, maar die weten het ook niet altijd.”
Gender Clinic
Omdat ze niet nóg langer wil wachten, vraagt Maartje om een doorverwijzing naar de Gender Clinic in Zeist, waar dezelfde chirurg werkt maar de wachttijden korter zijn. Dat verloopt moeizaam: de verwijsbrief raakt kwijt en ze moet meerdere keren bellen en documenten opnieuw sturen. Uiteindelijk lukt het alsnog en komt ze op de wachtlijst.
Het UMCG werkt samen met de Gender Clinic, vertelt Schäfer. “Wij proberen door met de Gender Clinic samen te werken patiënten sneller aan de beurt te laten komen.”
Voor jezelf opkomen
Wat volgens Maartje het meest verbeterd moet worden, is communicatie, zodat anderen niet in zoveel onzekerheid leven als dat zij meemaakt. “Wanneer je in elk geval iets van een indicatie kunt geven, hoeft je leven niet stil te staan. Ook al is een wachtlijst lang, het ergste is in onzekerheid te zitten.”
Ondanks alles wil ze anderen moed inspreken. “Laat je niet afschepen. Wanneer je mondig bent en weet wat je wil, kan je dingen makkelijker bereiken. En als je dat zelf lastig vindt, neem iemand mee die je kan steunen. Je hoeft het niet alleen te doen.”
Update: ondertussen heeft Maartje haar revisieoperatie gehad
Jessica Maes wint Trans Impact Award: “Het is een steuntje in de rug”
Categorie: persoonljke verhalen
Jessica Maes heeft voor haar inzet voor de transgendergemeenschap met een lichtelijk verstandelijke beperking de Trans Impact Award ontvangen, uitgereikt door Transvisie. Jaren geleden is ze gestart met TransToegankelijk, een platform en kennis -en materialendatabank voor begeleiders van transgender personen met een licht verstandelijke beperking (LVB). “De informatie over transgender zaken is voor mensen met een LVB te complex. We missen hier inclusiviteit.”
Maes (37) komt oorspronkelijk uit België, maar woont nu alweer vijftien jaar in Nederland. Ze woont in Zuid-Limburg, is getrouwd en moeder van een kindje van anderhalf. In het dagelijks leven werkt ze als orthopedagoog in de transgenderzorg. Dit houdt in dat ze de reguliere trajecten van transgender personen ondersteunt. Vroeger is ze onder andere werkzaam geweest in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking en deed ze vrijwilligerswerk bij het COC . Uiteindelijk kwamen al deze werelden samen, vertelt Maes. “Op een magische wijze ben ik met trans en non-binaire personen met een verstandelijke beperking in contact gekomen.” Ze merkte dat er veel kansen en uitdagingen waren binnen deze doelgroep, dus besloot ze TransToegankelijk op te zetten.
TransToegankelijk
Het platform is opgezet voor begeleiders die transgender cliënten met een licht verstandelijke beperking (LVB) willen begeleiden tijdens hun transitie. Voordat TransToegankelijk begon, vertelt Maes, deed ze in 2020 onderzoek naar de behoeften van begeleiders. Daaruit bleek dat informatie voor deze begeleiders over het hele internet verspreidt was en daardoor moeilijk vindbaar. Hier wilde Maes verandering in brengen. “Laten we TransToegankelijk opzetten om alle informatie te verzamelen en vervolgens kijken wat er nog mist.”
Voor veel begeleiders en cliënten is het traject dat transgender personen kunnen doorlopen, ingewikkeld. Er komen vaak complexe begrippen voorbij, wat het moelijker maakt voor mensen met een verstandelijke beperking om mee te komen. “De visie van TransToegankelijk is om het veld toegankelijker te maken voor deze hele groep.” Zo kan het bijvoorbeeld helpen om informatie ook visueel aan te bieden, met korte en makkelijk te begrijpen zinnen.
Het Award
Jessica Maes is de eerste winnaar van de Trans Impact Award. Het telefoontje waarmee ze op de hoogte werd gebracht, kwam onverwacht. “Ik dacht eerst dat ik in de jury mocht plaatsnemen, of dat ik de award moest promoten in de nieuwsbrief van TransToegankelijk. Toen bleek dat ik hem zelf had gewonnen. Ik was helemaal verbaasd en vereerd.”
De award voelt voor haar als erkenning voor het harde werk wat ze doet, ook omdat het soms gepaard kan gaan met weerstand. “Het geeft een duwtje in de rug om verder te gaan, zowel voor mezelf als voor de mensen waar het om gaat.” Ze benadrukt dat de award niet alleen voor haar is, en ze hoopt daarom dat het winnen ervan een positieve invloed heeft op de levens van transgender personen met een LVB. “Dit is soms een groep die over het hoofd gezien wordt en ik zou het zo mooi vinden als de transgenderzorg meer toegankelijk wordt voor mensen met een LVB. Ik hoop dat het award hetzelfde gaat doen als TransToegankelijk: het podium creëren.”
De toekomst
De komende jaren blijft Maes zich verder inzetten voor de transgendergemeenschap met een LVB. Er is nog genoeg te doen volgens haar. “Er liggen nog heel veel acties bij TransToegankelijk en ik heb nog veel dromen. Ik wil sowieso verder met onderzoek doen, omdat het echt een manier is om heel duidelijk te maken waar de pijnpunten nog liggen.”
Uiteindelijk hoopt ze met TransToegankelijk een wereld te creëren waarin mensen met een licht verstandelijke beperking mee kunnen doen en er geen aparte initiatieven meer nodig zijn. “Het doel is dat TransToegankelijk niet meer nodig is en alles toegankelijk is.” Maar ze heeft helaas niet het idee dat dit wereldbeeld binnenkort werkelijkheid gaat worden, vertelt ze. “Ik hoop natuurlijk dat dit ooit gaat gebeuren, maar ik vrees dat organisaties als TransToegankelijk altijd nodig blijven.”
Wel heeft ze tips om trans personen met een LVB te helpen en zo hopelijk eerder een inclusieve wereld te realiseren. “Ik wil mensen uit de LHBTQIA+ community uitnodigen om telkens te kijken of iets toegankelijk is. Kan echt iedereen mee? Ga hierover het gesprek aan met elkaar en vooral ook met deze groep. Ik denk dat we heel veel van elkaar kunnen leren.”
Trans care saves lives
Trigger warning: in dit artikel gaat het over zelfdoding. Hulp nodig? Kijk op 113.nl
Dit jaar was ik voor het eerst sinds mijn coming-out in 2023 bij de Pride in Amsterdam. In dat jaar keek ik – depressief als ik was – de Pride op tv. Natuurlijk had ik in de 36 jaar die ik oud was de Pride weleens op tv gezien, maar toen mochten mijn gevoelens er niet zijn. Ik onderdrukte ze, totdat ik in een ernstige depressie belandde en wist dat ik eerlijk moest zijn over mijn genderidentiteit: ik voelde me geen vrouw, maar ben wel in een vrouwenlichaam geboren. Toen ik in 2023 het tv-programma met andere ogen bekeek, had ik keer op keer tranen in mijn ogen door de interviews en boodschappen op de boten. Wat een herkenning!
Dit jaar stond het bijwonen van de Pride op mijn planning, ware het niet dat ik eind juni (sneller dan verwacht) mijn mastectomie kreeg. Gelukkig verliep het herstel na die operatie verrassend goed en kon ik de Pride dus wel meemaken. Op naar Amsterdam!
En ja hoor, daar stond ik, langs de Amsterdamse gracht: zonnebrilletje op, sneakers aan en een regenboogvlaggetje op mijn wang. De boten met hun boodschappen voeren voorbij. De sfeer was goed: blije mensen, vrije mensen.
Geregeld kwamen de boodschappen van de boten deelnemend aan de Canal Parade bij mij binnen: Can’t spell military without ‘T’ (verwijzend naar de duizenden transgenders in het Amerikaanse leger die zijn ontslagen), Trump’s actions kill. Love saves lives (als reactie op bezuinigingen van Trump op internationale AIDS-bestrijding) en We were wrong. LGBTQIA+ is not a diagnosis. With respect, psychiatrists. Er was echter één zin van slechts vier woorden die tranen in mijn ogen deed opwellen: Trans care saves lives. Bam! Deze boodschap raakte mij vol in mijn hart. Dit ging namelijk over mij. Ik had dood kunnen zijn. Dood, omdat ik het leven niet meer zag zitten. Ik heb meerdere keren op het punt gestaan om mijn leven te beëindigen in de periode van eind 2021 tot en met eind 2024.
Mijn coming-out in april 2023 zorgde voor verlichting en opluchting, maar dit betekende niet dat ik ineens hersteld was. Ik werd alsnog elke ochtend wakker in een vrouwenlichaam, terwijl ik mij geen vrouw voel. Elke keer dat je je omkleedt en elke keer dat je doucht (en dat is best vaak als je sportief bent), is daar de confrontatie. Dan drukte ik mijn borsten maar weer in een veel te strakke binder, zodat ze niet zichtbaar waren. Daarnaast was gedurende zes dagen per maand mijn leven nog duisterder dan het al was, omdat ik elke paar uur ook nog eens geconfronteerd werd met mijn vrouwelijkheid.
Ik had het geluk dat ik binnen twee maanden na mijn coming-out een pre-intake had bij het genderteam waar ik in behandeling ging. En dat ik binnen 9 maanden na mijn aanmelding aan het psychologische traject aldaar kon beginnen. Toen het psychologische traject in de nazomer van 2024 was afgerond en ik de toestemming voor de mastectomie kreeg, zonk de moed mij in de schoenen toen ik belde met de kliniek waar de mastectomie uitgevoerd zou worden: in januari 2025 kon ik terugbellen voor een afspraak eind 2025. Toch leer je op zo’n moment om te relativeren: ik ben nu alsnog sneller aan de beurt dan wanneer ik naar Amsterdam of Groningen zou gaan, waar wachtlijsten van 2,5 tot 3 jaar de harde realiteit zijn. Daarnaast kon ik wel zeggen dat ik eind volgend jaar geopereerd zou worden. En ondanks het feit dat er nog bijna anderhalf jaar tussen dat moment en eind volgend jaar zat, klonk het toch enigszins dichtbij.
Ik kreeg in de herfst van 2024 een afspraak bij een gynaecoloog die gespecialiseerd is in mensen zoals ik. Alle opties voor het uitblijven van mijn menstruatie werden besproken. Waar ik dacht dat er rigoureuze handelingen verricht dienden te worden zoals het operatief verwijderen van de baarmoeder, eileiders en/of eierstokken, bleek dat er makkelijkere oplossingen waren. Zo kon het gebruik van de prikpil ervoor zorgen dat de menstruatie uitbleef. Dat leek mij de onschuldigste optie, zonder dat je oestrogeen toegediend krijgt. Dus eenmaal per kwartaal ging ik naar de huisarts om een prikje in mijn bil te laten zetten. Tot op de dag van vandaag ben ik niet meer ongesteld geweest. Dit was mijn eerste bevrijding. In januari van dit jaar besloot ik direct contact op te nemen met de kliniek voor plastische chirurgie. De telefoniste vertelde mij dat ik inderdaad aan het eind van het kalenderjaar aan de beurt zou zijn voor de mastectomie. Maximaal drie maanden voor die tijd zou ik gebeld worden met een datum. Wel kreeg ik eind januari een telefonische afspraak met de chirurg die de operatie zou uitvoeren. Verder werd de kanttekening geplaatst dat er een wijziging was in de voorwaarden voor de operatie: vanaf dit jaar zouden zorgverzekeringen de operatie bij deze kliniek niet meer volledig vergoeden. Dit zou betekenen dat ik een bedrag van €3.000,- zelf diende te bekostigen.
Toen ik eind april MC Bloemendaal op mijn telefoon zag oplichten, wist ik niet hoe snel ik dat telefoontje moest beantwoorden. Dit was waarschijnlijk goed nieuws. En ja hoor: ‘Ik heb een datum voor je,’ hoorde ik aan de andere kant van de lijn. Die datum was zo’n vijf weken voor de Pride. Sinds die dag ervaar ik mijn tweede en tevens laatste bevrijding. Vrijheid in mijn lichaam. Blijheid, omdat mijn bovenlichaam er eindelijk uitziet zoals ik me voel. Wat ik wel lastig vind, is de vermoedelijke reden voor het vervroegen van mijn mastectomie. Die €3.000,- heeft niet iedereen in een oude sok bewaard. Betekent dit voor die mensen dat ze elders helemaal opnieuw moeten beginnen aan het gendertraject om hun operaties wel vergoed te krijgen? Ik word verdrietig als ik daaraan denk.
Wie jij ook bent, in welke situatie jij ook zit, weet dat je niet alleen bent. Jij bent belangrijk. Je doet ertoe. Hou vol. Zoek troost bij mensen die jou begrijpen. Je bent niet alleen.
Deze tekst is geschreven door Tamar Ian
Je leven staat op pauze.
Je weet het eigenlijk al een lange tijd. Je ontkent het totdat je genoeg hebt van wachten op jezelf, en het niet langer uitgesteld kan worden.
Je vraag om hulp, en… niets.
De huisarts weet eigenlijk niet zo goed waar ze naar moeten verwijzen. De eerste en logische plek is naar hét ziekenhuis, die ene… met een wachttijd van drie jaar en een bericht dat dat slechts een indicatie is omdat de werkelijke deur gesloten is.
Drie jaar wachten? Maar je leven staat op pauze.
Bij gebrek aan een antwoord op je vraag om hulp zoek je zelf naar wat de zorg kan bieden en in plaats van een antwoord vind je een legpuzzel zonder instructies die je zelf aan elkaar mag proberen te knopen. Je leert jezelf materiedeskundig te zijn, omdat het zorgsysteem niet vaardig in deze zorg is, en alle deuren, die staan dicht.
Dat kost tijd. En energie die je al niet meer had.
Maar na struikelen en opstaan wordt duidelijk wat de vraag moet zijn en waar, en met die hoop vraag je opnieuw om hulp. Je hebt de verwijzing. En een wachttijd van een jaar.
Een jaar wachten? Maar je leven staat op pauze.
Je vindt een optie. Het wordt niet vergoed maar het duurt mogelijk maar maanden en het is een kans, een geluk. Daarmee vraag je opnieuw om hulp bij de huisarts. Je hebt de verwijzing. En een wachttijd van maar een of twee maanden.
Een of twee maanden. Je kan iemand spreken. Maar om aan erkenning te komen kost tijd, en er gaat een half jaar voorbij voordat je die kan krijgen.
Een half jaar? Je leven staat op pauze.
Je hebt de erkenning. Je hebt de hulp nodig, dat wordt gezien. Maar dat mag niet maar één enkele organisatie vinden. Je hebt weer een verwijzing. Drie maanden wachttijd.
Drie maanden? Je leven staat op pauze.
Iedereen is het met je eens, en de erkenning wordt bevestigd. Je hebt toestemming. Medische hulp komt er. Een verwijzing. Drie maanden wachttijd.
Drie maanden? Je leven staat op pauze.
Je hebt de medicatie in je handen. De klok begint te lopen van een proces van jaren van tergend geleidelijke verandering. Het belooft te helpen, maar je ziet al snel dat dat nooit genoeg gaat zijn, dat meer nodig is, maar om die volgende stap mag je niet vragen voordat je eerst de medicatie gebruikt hebt en wacht. Een half jaar of een jaar.
Een half jaar? Een jaar? Vooruitgang gaat beginnen. Maar je leven staat op pauze.
En die volgende stap? Die is er niet. Niet hier, niet op tijd, de deuren staan hier dicht. Het is er wel, elders, in andere landen, en het kost een fortuin. Dat wist je al, je vraagt het daar, je vraagt om permissie, je vecht weer om erkenning.
Je krijgt zicht op wanneer je eindelijk verlost kan gaan zijn van een deel van de pijn die al deze tijd meer ondraaglijk is geworden, wetende dat het slechts een enkele stap is van de mogelijke vele die je nog moet nemen.
Op weg naar een doel in de toekomst waar je inmiddels al jaren geleden niet meer op kon wachten.