Trans in de jeugdzorg: āIk voelde me niet serieus genomen in mijn genderidentiteitāĀ Ā
Auteur: Lieve Govers
Fabian (24) wordt als puber uit huis geplaatst en komt terecht in de jeugdzorg, waar hij door de jaren heen in verschillende groepen woont. Deze periode heeft veel met hem gedaan, ook met het accepteren van zijn eigen genderidentiteit. āWaar ik behoefte aan had gehad was iemand die naar me toekwam en zei dat het niet aan mij lag.āĀ Ā
Fabian groeit op in een gezin met een alleenstaande moeder en vier jongere broertjes en zusjes. āThuis was er geen ruimte om te praten over gevoelens en was er veel emotionele onveiligheid”, vertelt hij. Zo konden kwetsbaarheden tegen je gebruikt worden en werd de schuld bij jou gelegd als je ergens tegenin ging. Dit maakte het uit de kast komen als trans jongen ook lastig voor Fabian. āIk durfde mijn moeder niet te dichtbij te laten, omdat ik bang was dat het op elk moment tegen me gebruikt kon worden.ā Als hij twaalf of dertien jaar is, durft hij het wel te delen en is er in het begin begrip voor thuis, maar uiteindelijk wordt het toch tegen hem gebruikt. Tijdens een ruzie met zijn moeder maakt ze een kwetsende en pijnlijke opmerking naar hem over zijn trans zijn. āIk voelde woede, onmacht, onrecht. Ik voelde alles tegelijk, maar vooral voelde ik me diep geraakt.ā Zijn verdriet uit hij in boosheid, wat ervoor zorgt dat hij die avond nog uit huis geplaatst wordt. āHet voelde alsof ik gestraft werd. Het enige wat ik wilde, was gezien en gehoord worden en dat al mijn hele leven lang.āĀ Ā Ā
Hij komt terecht in een leefgroep voor meisjes en jonge vrouwen. Dit kwetst hem heel erg, hij zit veel op zijn kamer en voelt zich erg alleen. āHet voelde alsof ik ontkend werd in mijn bestaan. Dit heeft er ook voor gezorgd dat ik uiteindelijk mezelf, het transgender zijn, als het probleem ben gaan zien van de hele situatie.āĀ
Er niet over pratenĀ Ā Ā
Omdat het een crisisplek is, hoeft hij daar gelukkig niet lang te blijven en verhuist hij naar een andere groep. Hier moet hij met de leiding en hulpverleners praten over zijn trans zijn, terwijl hij zich niet veilig voelt. Hij komt ook uit de kast richting de andere jongeren. āEr werd wel redelijk okĆ© op gereageerd, maar jongeren zijn jongeren en er zijn helaas opmerkingen gemaakt die me pijn deden.ā Ook deze plek voelt niet veilig voor hem. āIk moest elke keer opnieuw mijn verhaal doen op plekken waar ik me eigenlijk niet fijn en veilig voelde en waar een gevoel van thuis ontbrak.ā Dit zorgt er voor dat hij helemaal niet meer over zijn trans zijn wil praten, en als hij opnieuw moet verhuizen besluit hij zich voortaan als cisgender man voor te doen. āIk dacht dat ik er op deze manier niet meer mee pijn gedaan kon worden, door niemand. Het was mijn overlevingsmechanisme geworden.ā Hij wil er pas weer over praten als hij zich veilig genoeg voelt op een plek.Ā Ā Ā
Op deze nieuwe plek weten alleen de begeleiders en stagiairs dat Fabian transgender is, omdat het in het dossier moet staan. Soms proberen ze ervoor te zorgen dat hij erover gaat praten, maar dat reageert hij af met boosheid. āVanaf dit moment werd het er niet meer over praten, gezien als mijn problematiek in de hulpverleningā, vertelt hij. Hij krijgt te horen dat hij pas naar een pleeggezin mag als hij openlijk over zijn trans zijn gaat praten. Hierdoor woont Fabian jarenlang op deze plek. āIk voelde me vanaf het begin al niet serieus genomen in mijn genderidentiteit. Hoe vertel je dan zoiets als je constant een afwijzing voelt en bij mensen waar je je niet veilig voelt?āĀ Ā
Fabian mag tegen zijn moeder en de hulpverleners niet over zichzelf in de verleden tijd praten als jongen, vertelt hij. āIk mocht bijvoorbeeld niet zeggen: āVroeger was ik een stille jongen.ā Als ik dat deed, vertelde de hulpverlening dat anderen hier niet in mee mochten gaan.ā De hulpverlening schrijft ook dingen op in zijn dossier waar hij dysforie van krijgt, maar hij durft hier niks van te zeggen. āIk voelde geen ruimte om dit te laten corrigeren of te vertellen wat het met me deed, omdat het anders gezien zou kunnen worden als ontkenning.āĀ Ā Ā
Omdat hij maar niet over zijn trans zijn praat, wordt Fabian uiteindelijk als zestienjarige naar een gesloten groep overgeplaatst. āDaar begon ik over mijn genderidentiteit te praten, maar niet omdat ik me veilig voelde, maar omdat het moest. Ik forceerde mezelf om erover te praten, omdat het geen plek was waar ik wilde blijven.ā Ook hier wordt zijn vertrouwen in de hulpverlening beschadigd. Ze delen zowel zijn geboortenaam en zijn echte naam met mensen die niets met zijn dossier te maken hebben, waardoor zij weten dat Fabian trans is. Dit doet hem veel pijn. Ook vertelt de leiding aan Fabian dat ze soms vragen of opmerkingen aan hem stellen in het bijzijn van anderen, om te kijken hoe hij er zou reageren en of hij er open over zou zijn naar anderen. āIk werd als het ware getest om te kijken wat ik vrij zou laten en hoe ik erop zou reageren.āĀ Ā Ā
Na een tijdje in de gesloten groep mag Fabian eindelijk begeleid gaan wonen. Tijdens zijn intakegesprek vertellen ze hem dat hij er mag gaan wonen omdat hij over zijn trans zijn kan praten. āHet voelde alsof het hen er niet om ging dat ik me veilig voelde, maar dat ik dat deel maar moest delen met iedereen. Ze keken niet naar de oorzaken en aanleiding van het er niet meer over durven praten.ā Hij vertelt hen dat hij liever niet heeft dat de andere bewoners weten dat hij trans is. āOok hier werd mijn vertrouwen beschadigd. Zo heb ik verschillende keren van jongeren opmerkingen gekregen als: āFabian, of wat je naam ook is.ā Het voelde constant alsof het stuk dat van mij was, me werd afgepakt.ā Dit zorgt bij Fabian voor boosheid, verdriet en veel eenzaamheid. āIk voelde me nergens begrepen of welkom. Dit is wel de fijnste plek waar ik heb gewoond.āĀ Ā Ā
ZelfacceptatieĀ Ā
In 2024 leert Fabian een andere transman kennen. Hij is de eerste persoon met wie Fabian kan praten over transgender zijn. āHelaas deed ik dat niet als mezelf. Ik deed me bij hem voor als transvrouw. Niet omdat ik dat wilde, maar omdat ik door de jaren heen ben gaan denken dat ik me als transman niet goed genoeg zou voelen, geliefd kon worden of er simpelweg mocht zijn. Het is door hem, dat ik ben gaan inzien dat het okĆ© is om transgender te zijn.āĀ Ā
Omdat hij op de woongroep niet meer gepushed wordt om over zijn identiteit te praten en Fabian door de transman heeft geleerd dat zijn struggles als transpersoon niet raar zijn, komt zijn lichaam meer tot rust. Er is tijd en ruimte om te gaan werken aan zijn zelfacceptatie.Ā āSinds vorig jaar ben ik begonnen met mijn innerlijke acceptatie en hierbij heb ik helaas afstand genomen van de mensen die ik kende. Alles wat ik opgebouwd had, was niet gebaseerd op wie ik daadwerkelijk ben.āĀ Ā Ā
ReflectieĀ Ā
āIk vind het belangrijk om te vertellen dat ik niemand de schuld geef. Er heerst gewoon ontzettend veel onbegrip. Zo denk ik, dat als ik op dat moment had aangegeven hoe het voor mij was, ze dat misschien zouden begrijpen. Maar dat weet ik niet.ā Fabian voelde niet de ruimte om zijn identiteit te bespreken en voelde zich niet veilig genoeg bij de hulpverlening. āWat ik wel zeker weet, is dat het pushen om erover te praten averechts werkt. Een kind hoort eerst op een veilige plek te zitten waarbij diegene de veiligheid voelt om over iets kwetsbaars te praten. In de hulpverlening heb ik die ruimte niet ervaren. Waar ik behoefte aan had gehad, was dat iemand naar me toekwam en zei dat het niet aan mij lag. Het voelde alsof het niet praten over mijn genderidentiteit als het probleem werd gezien, terwijl het thuis onveilig was.āĀ Ā Ā
Gelukkig gaat het nu een stuk beter met Fabian. āIk ren niet meer voor mezelf weg, ik heb een fijne omgeving en voel weer rust. Dit jaar ga ik verder met mijn havo en mijn uiteindelijke doel is om psychologie te studeren.ā Hij wil dit studeren om andere transkinderen, jongeren en volwassenen te kunnen helpen. āIedereen verdient het om liefde van binnen te voelen. Ook al voel je die liefde misschien niet altijd in de omgeving waarin je zit, het ligt nooit aan jou.āĀ Ā Ā Ā
Hoe is het om een onbekende genderidentiteit te hebben?Ā Ā
Auteur: Lieve Govers
Er zijn veel verschillende genderidentiteiten waarmee mensen zich kunnen identificeren: man, vrouw, non-binair, genderfluĆÆde, agender en noem maar op. De meeste mensen weten tegenwoordig wat een transgender vrouw en een transgender man zijn, maar hebben geen weet van de onbekendere genderidentiteiten. Hoe is het om een label te hebben die veel mensen niet kennen? Daar vertellen Peter en Gabi je graag over in dit artikel.Ā Ā
Peter (meestal hij/hem, soms zij/haar)Ā
Peter (61) omschrijft zijn genderidentiteit als bi-gender, genderfluĆÆde met een sterkere vrouwelijke component. Dit betekent dat hij twee verschillende genders heeft, deze wisselen door de tijd heen en hij zich vaker vrouwelijk dan mannelijkĀ voelt. Daarom gebruikt hij ook zowel de naam Peter als Miriam.Ā In dit artikel heeft hij ervoor gekozen om met Peter en hij/hem aangesproken te worden.Ā Hoe spreek je iemand aan wiens genderidentiteit wisselt? āNormaal gesproken kan je me aanspreken met hij/hem, maar in mijn vrouwelijke expressie vind ik het prettig als de voornaamwoorden zij/haar worden gebruikt. Het is dus afhankelijk van hoe ik me op dat moment uit.āĀ Ā
Peter weet al op zesjarige leeftijd dat hij anders is, maar stopt dat weg door een negatieve ervaring. āIemand heeft me toendertijd in de kleren van mijn zusje gezien en reageerde daar niet positief op. Als reactie daarop heb ik dat deel van mezelf in de kofferbak gestopt en ben ik me juist mannelijker gaan gedragen om het te camoufleren.ā In de puberteit wordt zijn dysforie steeds groter en trekt hij steeds vaker de kleding van zijn zussen aan. āIk deed dat stiekem, omdat ik bang was voor negatieve reacties en ik me schaamde. Ik was toen ook van mening dat dit niet paste bij mijn geloof en God het afkeurde. Door het verstoppen en de daarbij horende spanning van ontdekt worden, werd het verkleden een verslaving”, vertelt hij.Ā
āRond mijn 53e leeftijd was ik de grip totaal verloren en heb ik hulp gezocht bij een lhbti-therapeute.ā Dit helpt hem veel. āBinnen een paar maanden was ik in staat te accepteren wie ik volledig ben en kon ik tevreden en zonder schaamte naar mezelf in de spiegel kijken.ā Het verslavende aspect verdwijnt door de acceptatie als sneeuw voor de zon en is ook nooit meer teruggekomen. Zijn christelijke geloof speelt een belangrijke rol bij zijn zelfwordingsproces, vertelt Peter. āMijn ervaring is dat God me hier doorheen heeft geleid met de uitnodiging āKom zoals je bent.āāĀ
Het was even zoeken om de juiste termen voor zijn genderidentiteit te vinden, omdat het gender van Peter fluĆÆde is. Het was een belangrijk moment toen die zoektocht afgerond was, vertelt hij. āIk merkte daardoor dat ik niet de enige was en kon zaken ook beter plaatsen.āĀ Ā
Peter merkt vaak dat mensen zijn genderidentiteit moeilijk begrijpen, omdat ze niet gewend zijn om buiten de binaire genderhokjes te denken. Als hij het bijvoorbeeld over zijn vrouw-zijn heeft, volgen er vaak āmaarā-opmerkingen: āmaar je bent toch ook vader’, āmaar je drinkt toch ook bier met je vrienden.ā āVoor mij voelt dat als een afwijzing van wie ik ben en van de strijd die ik voer. Tot voor kort rationaliseerde ik zulke opmerkingen door te stellen dat het gewoon lastig te begrijpen is voor een ander en dat diegene het vast goed bedoelt. Ik merkte echter dat ik na zoān gesprek erg geraakt was en de dysforie gelijk toenam en soms dagenlang piekte.ā Hij bedacht een metafoor om aan anderen uit te leggen wat voor impact zo’n opmerking op hem heeft: de metafoor van het wolfskind. Dit wolfskind is na de geboorte niet in een menselijke sociale omgeving opgegroeid. Als het wolfskind later gevonden wordt, start het mens zijn. Het kind begint te beseffen wat het echte leven is, maar heeft vaak moeite om de aangeleerde wolvengewoontes los te laten en de nieuwe menselijke gewoontes aan te leren. āZo zie ik ook mijn zelfwordingsproces.Ā Als dan iemand iets tegen me zegt in de trant van āmaar je was toch man en dat ging toch goed?ā dan zegt die persoon eigenlijk tegen het wolfskind āmaar je was toch wolf en dat ging toch goed?ā. Maar toen ik wolf (lees man) was, was ik aan het overleven. Door zoān uitspraak word ik niet alleen niet erkend als mens (lees vrouw), maar ook weer teruggeduwd in het overleven.ā Tegenwoordig geeft hij in een gesprek aan dat de āmaarā-opmerkingen hem raken en legt hij aan de hand van de metafoor uit waarom.Ā Ā
Peter kiest er bewust voor om niet in lichamelijke transitie te gaan en probeert de dysforie vooral te bestrijden met een sociale transitie. Laatst voelde hij voor het eerst gendereuforie, het tegenovergestelde van dysforie. āIk voelde me in mijn vrouwelijke expressie helemaal zen. Je ƩƩn voelen tussen lichaam en ziel, is wel een goede manier om gendereuforie te omschrijven. Je ervaart eindelijk rust en vrede.āĀ Ā
Al met al voelt hij zich nu een stuk beter dan vroeger. āMijn relatie met veel mensen is sterker geworden, ik zit beter in mijn vel en mijn huwelijk staat ondanks de vele stormen nog steeds fier overeind. Met dank aan mijn geweldig sterke en liefdevolle vrouw. Er is nog een weg te gaan, maar ik voel sinds een paar jaar eindelijk dat ik echt leef en dat de zon schijnt.āĀ Ā
Ā
Gabi (hen/hun, die/diens, dee/dem/dijr)Ā
Gabi (24) vertelt aan de buitenwereld dat die non-binair is, maar eigenlijk passen de termen genderfluĆÆde, autigender en xenogender beter bij dem. GenderfluĆÆde betekent voor Gabi dat hun gender door de tijd heen veranderd. De andere twee labels zijn gekoppeld aan diens neurodiversiteit. Over autigender vertelt dee het volgende: āMijn brein snapt gender niet op dezelfde manier als de meerderheid van de mensen dat doet. Ze zeggen dingen die voor mij helemaal niks met gender te maken hebben.ā En xenogender: āDit is een verlenging van autigender, omdat dingen die ik met gender zou associĆ«ren niet typische vrouwelijke of mannelijke eigenschappen zijn. Mijn gender voelt bijvoorbeeld alsof het verbonden is met de ruimte, met sterren en sterrenstelsels. Ik kan dat gevoel niet echt uitleggen, maar zo ervaar ik dat nu eenmaal.āĀ Ā
Omdat Gabi gebruik maakt van een aantal microlabels, zegt hen in het dagelijks leven meestal dat die non-binair is. “Dit zorgt vaak al voor problemen bij mensen die niet weten wat non-binair betekent. Dus meestal stop ik daar met het uitleggen van mijn gender, want als deze term al te veel is, ga ik niet uitleggen met welke specifiekere labels ik me identificeer.ā Als hen in gesprek is met iemand die iets meer afweet van queer identiteiten, vertelt die wel dat die genderfluĆÆde is.Ā
In het dagelijkse leven denkt dee niet veel na over hun gender. āIk gebruik de labels vooral als een manier om mijn ervaringen beter te begrijpen en me beter tot anderen te kunnen verhouden. In het bijzonder helpen de microlabels me om me minder vervreemd te voelenā, vertelt die. Ondanks dat Gabi weinig andere mensen kent die dezelfde genderidentiteiten hebben, helpt het hen toch om te weten dat die niet alleen is. āIk heb deze labels niet bedacht, maar online gevonden. Dat betekent dat iemand anders zich op een bepaald moment hetzelfde voelde als mij.ā Ā
Gabi komt oorspronkelijk uit Polen, maar woont inmiddels al een aantal jaar in Nederland. De verhuizing heeft veel positieve impact gehad op diens leven, vertelt dee. āWanneer ik mezelf voorstelde aan anderen, associeerde niemand me met het gender waarmee ik geboren ben. Dat was echt belangrijk, want voor het eerst in mijn leven konden anderen mij zien op een manier die overeenkomt met hoe ik me voel.ā Dijr ouders weten dat hen non-binair is, maar kennen diens andere genderidentiteiten niet. Dit was een bewuste keuze voor Gabi. āNon-binair uitleggen koste al veel tijd en energie, genderfluĆÆde of de andere labels zouden het alleen maar meer ingewikkeld maken. Hoe ze me nu behandelen, als een non-binair iemand, is goed genoeg.ā Ā
Iedereen ervaart gendereuforie op een andere manier, maar volgens Gabi hebben niet alleen trans personen er ervaring mee. Iedereen ervaart het, maar dan vaak zonder dat ze het doorhebben. āAls je als vrouw feminiene dingen leuk vindt en je draagt een mooie jurk waar je je goed in voelt, dan is dat gevoel gendereuforie.ā Gabi ervaart vaak gendereuforie met hun haar of een oufit. āIk heb een mullet en kan daardoor lang haar hebben, maar als ik het vastbind heb ik kort haar. Dit helpt met genderfluĆÆde zijn, omdat ik makkelijk mijn haar kan veranderen en het daardoor beter bij verschillende genderexpressies past.ā Gendereuforie heeft voor dee vooral te maken met de perceptie van anderen en minder met diens eigen gevoel van gender. āIk voel me altijd non-binair, wat ik ook aan het doen ben of wat ik ook aan heb.āĀ Ā
Daten alsĀ non-binairĀ neurodivergentĀ persoon: āIk vind het echt belangrijk dat iemand duidelijk tegen me isāĀ
Auteur: Lieve Govers
Transvisie besteed elke maand aandacht aan een ander thema binnen de transgendergemeenschap. In augustus staat het themaĀ neurodiversiteit* centraal.Ā CayaĀ (27) is non-binair enĀ neurodivergentĀ en vertelt in dit artikel over diens ervaringen met daten: āAls iemand het ƩƩn zegt maar het ander doet,Ā dan raak ik echt heel erg in de war.āĀ
*NeurodiversiteitĀ betekent dat iemands brein anders werkt dan watĀ deĀ maatschappijĀ als de norm ziet. Mensen dieĀ neurodivergentĀ zijn kunnen bijvoorbeeld autisme, ADHDĀ ofĀ dyslexieĀ hebben.Ā Ā
CayaĀ (die/diens) heeft sinds 2022 een officiĆ«le diagnose ADHD.Ā āHet was een hele fijne bevestiging van wat ik al die jaren al wist”, vertelt die.Ā Maar daarnaĀ volgtĀ ook eenĀ rouwproces, waarinĀ CayaĀ terugkijktĀ opĀ diens levenĀ zonder diagnose. āAl die jaren heb ikĀ gestruggledĀ terwijl dat niet, op die manier, nodig was geweest.āĀ Die heeft ook een sterk vermoedenĀ dat dieĀ autismeĀ heeft, al heeft die daar geen diagnose voor.Ā
InteresseĀ in relatiesĀ
Als kindĀ heeftĀ CayaĀ alĀ een grote interesse in daten en relaties.Ā Die leest veel romantische verhalen enĀ kijkt veelĀ romcoms.Ā Caya: āIk was vroeger al echt eenĀ hopelessĀ romantic, al noem ik het liever eenĀ hopefullĀ romantic.ā Naarmate die ouder wordt, komtĀ die er steeds meer achter dat het beeld dat door allerlei mediaĀ verspreidĀ wordtĀ over relatiesĀ niet overeenkomt met de werkelijkheid. āDan kom je erachterĀ dat al die fictieve verhalen helemaal niet realistisch zijn en dan moet je je hele brein resetten.Ā Het is juist niet gezond als je je voelt zoalsĀ de personagesĀ inĀ dat soortĀ films.āĀ Ā
De interesse in daten en relaties groeit verder.Ā CayaĀ verdiept zich steeds meer in psychologie en kijkt bijvoorbeeld video’s van het YouTube-kanaal Psych2Go over daten, relaties en neurodiversiteit.Ā CayaĀ gaat al die verschillende dingen combineren:Ā āHet leek me interessant om te kijken hoe daten en relaties zijn voor mensen met eenĀ neurodivergentĀ brein.āĀ Ā
DuidelijkheidĀ is belangrijkĀ
Dat daten en relaties andersĀ kunnenĀ zijnĀ voor mensen met eenĀ neurodivergentĀ brein, daar kanĀ CayaĀ overĀ meepraten.Ā āIk hebĀ veel duidelijkheid nodig van iemand. Anders weet ik bijvoorbeeld echt niet zeker of diegene me leuk vindt of juist niet.ā, vertelt die.Ā Deze directheid kan heel prettig zijn.Ā āAls mensen heel direct zijn, is dat ook heel leuk. Wat is nou leuker dan iemand die zegt tegen je zegt:Ā āik vind jeĀ super leukĀ enĀ ikĀ wil er helemaal voor gaan’? Dat is voor iedereen heel fijn, hoe je breinĀ ook werkt.āĀ Ā
Ook in eerdere relaties merkteĀ CayaĀ dat diens neurodivergentie invloed had op hoe die met een partner omging. Zo kon die veel waarde hechten aan de manier waarop alledaagse dingen gebeurden. Hoe iemand de groenten snijdt, hoe de afwas wordt gedaan of wanneer die wordt opgeruimd: het zijn kleine dingen die voorĀ CayaĀ soms belangrijk konden zijn.Ā
Achteraf kijkt die daar anders naar. āIk denk nu wel eens: was dat nou nodig om daar zo bovenop te zitten?āĀ CayaĀ herkent daarin ook een vorm van perfectionisme. āEr is een verschil tussen feedback geven en er echt heel erg bovenop zitten. Dus daar heb ik wel veel van geleerd: ik mag ook iets meer een stapje terugnemen en gewoon iemand hun eigen ding laten doen.āĀ
Daarnaast ervaart CayaĀ datĀ neurodivergenteĀ mensen emoties soms intenser kunnen beleven. Het is voor die belangrijk dat een partner daar begrip voor heeft en steun kan bieden. āIk heb wel gemerkt dat het voor mij echt niet werkt als iemand zegt: āOh, stel je niet aanā.āĀ
Non-binair en datenĀ
Niet alleen diens neurodivergentie speelt een rol in hoeĀ CayaĀ daten ervaart. Ook het non-binair zijn heeft invloed op diens ervaringen.Ā In een eerdere relatie met een cisgender heteroman merkteĀ CayaĀ al snel dat die het niet prettig vond om āvriendinā genoemd te worden. āIk wilde graag dat hij me partner noemde.ā Dat bleek voor diens toenmalige partner lastig, omdat hij bang was dat anderen daardoor zouden denken dat hij niet hetero was. āToen dacht ik: whoĀ cares? Hij blijkbaar wel.āĀ
CayaĀ heeft inmiddels besloten geen cisgender heteromannen meer te daten. Die merkt dat sommige van henĀ CayaĀ toch als vrouwĀ blijvenĀ zien en traditionele ideeĆ«n over daten en relatiesĀ hebben. āDitĀ wordtĀ dan niet uitgesproken,Ā er wordenĀ gewoon aannames gedaan en dieĀ brengenĀ ze dan in de praktijk. DaarĀ hou ik helemaal niet van.āĀ
Op dit moment staat het daten voorĀ CayaĀ even op een laagĀ pitje. Die heeft de afgelopen twee jaar veel gedatet, maar is momenteel vooral bezig met diens eigen genderidentiteit en een mogelijke medische transitie. āIk denk dat ik eerst maar gewoon even ga kijken hoe dat überhaupt gaat, want dat gaat natuurlijk ook van alles met me doen.ā Dankzij diens queer en transgender omgeving kanĀ CayaĀ veel ervaringen van anderen horen en vragen stellenĀ hierover.Ā
CommunicatieĀ
CayaĀ ziet verschillende positieve kanten aanĀ neurodivergentĀ zijn binnen een relatie, vooral op het gebied van communicatie.Ā āIk denk dat veel minder mensen elkaar voor de gek zouden houden als iedereen zo eerlijk en direct zou communiceren.āĀ Het is belangrijk dat mensen eerlijk zijn over hun intenties en waar zij naar op zoek zijn tijdens het daten of in een relatie.Ā
Daarnaast ervaartĀ CayaĀ dat er meer creativiteit en spontaniteitĀ kan zijn, evenals gesprekken die van de hak op de tak gaan. āGesprekken gaan echt alle kanten op. Je kan bijvoorbeeldĀ in een paar uur de hele wereldproblematiek hebbenĀ besproken. Je praat heel makkelijk met elkaar.āĀ
NeurodatenĀ
CayaĀ isĀ het InstagramaccountĀ NeurodatenĀ begonnen, omĀ aandachtĀ teĀ vragen voor het feit dat standaard datingadviezen niet voor iedereen werken. āJe brein werkt gewoon anders en dat vraagt om een andere aanpak.āĀ
VolgensĀ CayaĀ hoeft daten niet te voldoen aan de verwachtingen die de maatschappij eraan stelt. Er is geen vaste manier waarop je zou moeten daten en ook geen verplicht doel om een relatie te vinden. āJe kan allerlei verschillende soorten datedoelen hebben. Er hoeft geen schaamte te zijn over mensen die heel veel relaties hebben gehad, bijvoorbeeld vaak seks hebben met mensen, of mensen die juistĀ nogĀ helemaal geen ervaring hebben.āĀ
Als je doel alleen is om ƩƩn keer op date te gaan, is dat volgensĀ CayaĀ al genoeg. āEr ligtĀ vanuit de samenleving veel druk op een relatie vinden. Maar ik heb zelf gemerkt dat dat helemaal niet fijn is als doel. Je hebt geen invloed op die uitkomst, alleen op het proces.āĀ
CayaĀ wil vooral datĀ neurodivergenteĀ mensen zichzelf de ruimte geven om daten op hun eigen manier aan te pakken. āJe mag jezelf echt toestaan om dingen anders aan te pakken dan mensen in je directe omgeving. Je mag dingen op jouw manier doen en laat je niet door andere mensen vertellen dat dat fout is.ā
Genderzorg voor minderjarigen is levensreddend: āHet zorgt ervoor dat je kan gaan leven als jezelfā
Auteur: Lieve Govers
De transgenderzorg voor Nederlandse jongeren is zorgvuldig ingericht, concludeert de Gezondheidsraad. De organisatie onderzocht, in opdracht van de overheid, het protocol rondom transgenderzorg voor minderjarigen in Nederland. Op 30 juni is hun adviesrapport gepubliceerd.Ā Hieruit blijkt dat eventuele hormoonbehandelingen pas aan de orde komen na een uitgebreid traject en dat de genderbevestigende hormonen de mentale gezondheid lijken te verbeteren. De Gezondheidsraad ziet geen reden om te stoppen met het aanbieden van transzorg.Ā Jay (21) is een van de transpersonen die als minderjarige genderzorg heeft ontvangen. Hij benadrukt het belang van deze zorg: āHet redt de levens van heel veel andere trans jongeren.ā
Al op zān zevende weet Jay dat hij zich een jongen voelt. āIk dacht dat als ik in de puberteit zou komen, ik gewoon een jongenspuberteit zou doormaken en het goed zou komen.ā Hij speelt met jongens bij hem in de buurt en voelt zich goed, maar als hij op zān veertiende in de puberteit komt, verandert dat. āIn de puberteit veranderen er allemaal dingen waarvan je niet wil dat het gebeurt. Ik werd heel onzeker en wilde mijn lichaam verstoppen voor andere mensen.ā Hij doet zijn best zich te gedragen en te kleden als een man, maar hij voelt zelf dat dit niet echt lukte. āDat maakte mij nog extra onzeker en dat heeft mij in die tijd echt een ander persoon gemaakt.ā
Als Jay eind 2020, na een wachttijd en traject van 1,5 jaar, eindelijk mag beginnen met puberteitsremmers, begint hij zich langzaam beter te voelen. āHet was echt een opluchting, nu kan ik eindelijk steeds meer gaan leven als mezelfā, vertelt hij. āIk ging eindelijk de goede puberteit in. Jongens gaan meestal al in de puberteit als ze twaalf/dertien jaar zijn, dus het voelt alsof je als trans persoon achterloopt op de rest. Iedereen heeft bijvoorbeeld al een zwaardere stem en jij hebt dat niet. Dat voelt heel oneerlijk, omdat je er niks aan kan doen dat je trans bent.ā
Vier maanden later begint hij op zestienjarige leeftijd aan de testosteron en begin 2022 Heeft Jay zijn mastectomie (borstverwijderende operatie). De dokters zijn er erg zeker van dat zijn wens om een medische transitie oprecht is, daarom verloopt zijn traject sneller dan bij sommige andere transpersonen. Jay kijkt met een positief gevoel terug op zijn ervaringen bij de genderpoli. āHet proces was echt heel erg zorgvuldig en de dokters luisteren echt naar je. Je ziet gewoon aan ze dat ze je echt begrijpen en je graag willen helpen. Ze zeggen ook wel duidelijk tegen je dat een transitie je problemen niet in een keer kan fixen.ā
De laatste jaren zijn er steeds meer kritische geluiden over de wetenschappelijke onderbouwing van de transgenderzorg. Zo heeft het Britse Cass-report er twee jaar geleden nog voor gezorgd dat er in het Verenigd Koninkrijk een grote genderkliniek werd gesloten en puberteitsremmers daar niet meer voorgeschreven mochten worden. Het zou verschrikkelijk zijn als dit ook in Nederland zou gebeuren, vind Jay. āAls ik er als veertienjarige achter was gekomen dat ik pas met het traject kon beginnen als ik achttien was, weet ik niet waar ik nu had gestaan in mijn leven. Ik was daar echt heel erg somber van geworden.ā Dat komt volgens hem omdat deze trans jongeren dan nog meer achter gaan lopen op leeftijdsgenoten en langer moeten wachten voordat ze eindelijk zichzelf kunnen zijn. āIk vind het echt schandalig dat dit soort zorg ontnomen wordt. Je weerhoudt kinderen ervan zich te ontwikkelen, zichzelf te leren kennen en te weten wie ze echt zijn.ā
Uit meerdere onderzoeken blijkt dat het aanbieden van genderzorg aan transgender personen levens redt. Ze zijn minder suĆÆcidaal, hebben minder last van depressies en angststoornissen en staan positiever in het leven. Dit herkent Jay ook. āIn de periode dat je moet wachten kan je super depressief worden, omdat je hopeloos bent en geen blik op de toekomst hebt. Je kan dan gewoon niet leven als jezelf. De transzorg redt oprecht heel veel levens van andere trans jongeren.ā
Vaderdag als transman: āHet is een bevestiging van mijn identiteitā
Auteur: Lieve Govers
De derde zondag van juni staat in Nederland in het teken van Vaderdag. Op deze dag, dit jaar op 21 juni, vieren we het vaderschap en alles wat vaders doen voor de opvoeding van hun kinderen. Hoe is het om kinderen te hebben als transman? En hoe kijken zij en het gezin naar Vaderdag? Ā In dit artikel vertellen Thomas*, NaĆÆm* en Chris* hun verhaal.
Thomas (hij/hem), vader van 9-jarige tweeling
Thomas (39) begint zijn transitie vijf jaar geleden, als zijn kinderen vier jaar zijn. In het begin kiezen hij en zijn man er bewust voor om nog niks tegen hun kinderen te vertellen, zegt Thomas. āWe wilden daar toch wel graag hulp bij. Dus toen ik op de wachtlijst werd gezet voor transzorg, heb ik ook meteen aangegeven dat ik een gezin heb en dat ik graag hulp wilde bij hoe ik dit het beste aan hen kan vertellen.ā Hij en zijn partner krijgen hulp van de genderpsycholoog en een algemeen psycholoog bij De Vaart. Samen spreken ze door hoe ze het gesprek met hun kinderen kunnen starten en hoe ze het op zoān manier kunnen doen dat hun kinderen het ook begrijpen. āWe zijn een gezin dat heel veel bordspelletjes speelt, dus we hadden bedacht dat we het tijdens het spelen van een bordspel zouden doen. Dan zou het niet een te zwaar gesprek worden.ā
Ze zijn zenuwachtig voor het gesprek met hun kinderen, zegt Thomas. āJe kan zoān gesprek maar ƩƩn keer doen en dan moet het eigenlijk direct goed zijn.ā Ze vertellen hen: āmama voelt zich niet fijn bij hoe ze er nu uitziet en eigenlijk voelt het meer alsof ze een papa is. We willen gaan kijken of we dat samen kunnen aanpakken, zodat mama zich weer fijn voelt omdat ze dan een papa is.ā Gelukkig verloopt het gesprek goed. Zo goed zelfs dat een van zijn dochters hem aan het einde van het spelletje al papa Thomas noemt. āToen dacht ik āoh, zo makkelijk gaat het dus bij kinderenā.ā Bij zijn andere dochter duurt de overgang iets langer. āHet heeft best even geduurd voordat ze papa zei, maar dat was echt een kwestie van weken. Ik denk dat het binnen drie weken goed ging.ā
Thomas en zijn man denken van tevoren ook na over hoe hun kinderen hen zullen gaan noemen, aangezien ze nu allebei papa zijn. Wordt het papa en paps? Papa Thomas en Papa Peter**? Ze kiezen in eerste instantie voor het tweede, maar wijken daar uiteindelijk toch vanaf. āPapa Thomas en Papa Peter waren toch te veel lettergrepen en dat was onpraktisch, dus we hebben het hele papa weggelaten en zijn voor onze kinderen nu gewoon Thomas en Peter.ā
In zijn opvoeding probeert Thomas bewust aan zijn kinderen mee te geven dat dingen, zoals speelgoed, voor zowel jongens als meisjes kunnen zijn. āHet maakt het soms wel lastig dat mijn twee dochters echte meisjes meisjes zijn. Dan kom ik aan met mijn goede gedrag en laat ik ze allemaal coole typische jongensdingen zien, maar dat vinden ze gewoon niet leukā, vertelt hij lachend. Het maakt voor Thomas duidelijk dat voorkeuren van kinderen niet te beĆÆnvloeden zijn. āJe kan als ouders hoog of laag springen, maar als je meisje houdt van autoās en je jongen van barbies, dan is dat gewoon zo.ā
De eerste jaren maakten zijn kinderen twee keer per jaar op school een knutselwerkje voor Thomas en zijn man. Een keer voor Moederdag en de andere keer voor Vaderdag. āDe ƩƩn maakte iets voor mij op Moederdag en de ander maakte iets voor mijn man op Moederdag en dan later in het jaar andersom. Ze hadden dus een soort dubbele Vaderdag.ā Inmiddels zitten zijn kinderen in groep vijf, dus wordt er op deze dagen niet meer met school geknutseld.
Afgezien van de knutselwerkjes van de kinderen, vieren ze thuis niet echt Vaderdag of Moederdag. Daardoor is Vaderdag voor Thomas niet echt een bevestiging van zijn identiteit, zegt hij. āIk vond het vooral fijn dat mijn eerste Moederdag als vader gewoon niet doorging. Dat vond ik heel bevestigend. Het is Moederdag, maar er is nu niks.ā
NaĆÆm (hij/hem), vader van een 20-jarige zoon en een 22-jarige dochter
NaĆÆm (56) identificeert zich nog als vrouw als hij ruim twintig jaar geleden besluit alleenstaande moeder te worden. āIk heb die keuze toen heel bewust gemaakt, omdat ik geen bemoeienis wilde met de opvoedingā, vertelt hij. NaĆÆm zet een advertentie op het internet en vindt via deze route een spermadonor. Zijn dochter wordt in 2004 geboren en op dezelfde manier wordt twee jaar en vier maanden later ook zijn zoon geboren. Had NaĆÆm, achteraf gezien, last van dysforie tijdens een van zijn zwangerschappen? āNee. Mijn lijf en de hormonen deden helemaal waar het voor gemaakt is. Het is heel bijzonder om een zwangerschap mee te maken. Ik vind mijn baarmoeder en eierstokken eigenlijk alleen maar een extra cadeautje van het leven.ā
Het zijn van een moeder voor zijn kinderen verloopt zonder problemen, totdat NaĆÆmās kinderen twaalf en veertien jaar zijn en hij erachter komt dat hij zichzelf eerder ziet als vader dan als moeder. āToen mijn zoon in de puberteit kwam, zag ik zijn mooie platte lijf en daar werd ik heel jaloers op. Dat was voor mij het begin om met mijn transitie aan de slag te gaan.ā
Hij gaat medisch in transitie en vertelt het aan zijn kinderen. Zijn zoon heeft een zware vorm van autisme en kan niet praten, dus bij hem vervangt NaĆÆm op zijn tablet het pictogram van mama naar papa. āVoor hem was het eigenlijk gelijk duidelijk, hij heeft het het makkelijkste opgepakt van iedereenā, zegt NaĆÆm. Het gesprek met zijn dochter is iets spannender, omdat zij net in de puberteit zit en het liefst wil dat alles zo normaal mogelijk blijft. āZe is opgegroeid omringd met vrouwen, dus ze wilde echt niet samenwonen met een machokerel. Ik wist niet wat het hormoon testosteron met mij zou gaan doen, dus ik kon haar niet vertellen of dat zou gebeuren. Gelukkig is mijn karakter uiteindelijk vrijwel hetzelfde geblevenā, vertelt hij. In de eerste periode wil zijn dochter geen vriendjes en vriendinnetjes thuis uitnodigen vanwege zijn transitie, maar dat trekt uiteindelijk gelukkig bij.
Zijn zoon noemt NaĆÆm relatief snel papa, maar bij zijn dochter gaat de overgang wat langzamer. āZe vond het makkelijker om mij NaĆÆm te noemen, dan hij of papa. Vooral de eerste paar jaar schreeuwde ze gewoon mama als ze in paniek was.ā NaĆÆm vindt het niet erg als ƩƩn van zijn kinderen hem mama noemt in plaats van papa, vertelt hij. āIk vind mama een hele mooie titel, ik beschouw het echt als een eretitel.ā Het eerste moment dat zijn dochter hem papa noemt, herinnert NaĆÆm zich nog goed. Ze zit dan een tijdje in Zweden voor haar studie. āZe schreef me een kaart, en daar stond op āvoor papaā. Die kaart hangt nog steeds op mijn prikbordā, vertelt hij trots.
Omdat zijn kinderen al wat ouder zijn als NaĆÆm in transitie gaat, vieren ze niet echt Vaderdag. Zijn zoon heeft nog wel eens wat geknutseld op de dagbesteding, maar zijn dochter was daar al te oud voor. Zij stuurt tegenwoordig een appje met āprettige Vaderdagā. āIk voel me echt een vaderā, zegt NaĆÆm. āMaar ik ben niet zo bezig met Vaderdag.ā
Chris (hij/hem), vader van 1,5-jarig kindje
Chris (33) heeft samen met zijn twee partners een kindje van 1,5 jaar, dat hij zelf gedragen heeft. Als hij 9 jaar geleden medisch in transitie wil gaan, staat hij voor een groot dilemma: de kans bestaat dat hij onvruchtbaar wordt door het testosteron. āIk heb altijd een hele grote kinderwens gehad en rondom deze kinderwens besefte ik me pas hoe trans ik eigenlijk was. Ik zag geen toekomst voor mezelf als moeder, maar als vader. Bijna alsof ik eerder wist dat ik vader wilde worden dan dat ik transman was.ā Hij ziet de documentaire Seahorse: the dad who gave birth van Jeanie Finlay en komt erachter dat er een kans bestaat dat hij zijn eigen kind kan dragen, ondanks dat hij aan de testosteron zit. āDat was echt een eyeopener voor mij.ā Hij besluit de gok te wagen, ondanks de kans op onvruchtbaarheid, en start met testosteron.
Drie jaar zit Chris aan het testosteron als hij ermee moet stoppen vanwege zijn mastectomie (borstverwijderende operatie). Hij besluit na zijn herstel niet opnieuw te beginnen, om te kijken of hij zwanger kan worden. Na een jaar begint Chris weer te menstrueren en krijgen hij en zijn partners begeleiding van een fijne gynaecoloog bij het VUMC. Na een lang proces start Chris met een IVF-traject. āDat was echt heel zwaar voor mij. Je moet jezelf negen weken lang injecteren met allerlei vrouwelijke hormonen en blokkers, zodat er veel eicellen gaan groeien.ā De eicellen worden eruit gehaald en daar worden verschillende embryoās van gemaakt. Een daarvan wordt teruggeplaatst en dan is het afwachten. āNa twee dagen merkte ik al dat ik me anders voeldeā, vertelt Chris. āNa tien dagen kon ik een test doen en toen bleek inderdaad dat ik zwanger was. Dat was een heel vet moment.ā
Chris vindt het een mooie ervaring om zwanger te zijn, zegt hij. āZwanger zijn is een hele bizarre staat van zijn. Je hebt gewoon een kind in je buik dat groeit en beweegt en reageert op je.ā Als hij alleen thuis is, is hij er niet mee bezig dat hij als transman zwanger is, maar dat verandert zodra hij de deur uitstapt. āIk wist nooit zeker of mensen mij zagen als een zwangere vrouw of als een dikke man. Dat kon ik op het einde niet meer zo goed verdragen, zeker omdat je dan zo kwetsbaar bent.ā Ook is de fertiliteitszorg erg op vrouwen gericht, wat voor Chris voor genderdysforie zorgt. āHet is heel logisch, begrijpelijk en belangrijk dat die zorg voor vrouwen is ingericht, maar voor mij was het heel confronterend.ā
In 2024 bevalt hij eindelijk van zijn kindje, die hij en zijn partners genderneutraal opvoeden. Ze gebruiken de voornaamwoorden die/diens en hebben over het over hun kindje, in plaats van zoon/dochter. āIk had van tevoren gedacht dat we heel veel bezig zouden zijn met de genderneutrale opvoeding, maar dat is eigenlijk niet zo. We zijn veel meer bezig met de dagelijkse zorg die babyās nodig hebben.ā Andere mensen genderen hun kindje wel, maar ze voeren daar geen discussies over waar hun kindje bij is. Ook hebben ze geen strakke vader/moederverdelingen. Ze doen wat bij ieder van hun talenten past. āIk vind het heel leuk om te koken, dus ik zie mezelf dat heel erg doen met ons kindje. Mijn partners genieten meer van andere dingen, zoals sporten of dansen, en kijken ernaar uit om dat samen te gaan doen.ā
Beide partners van Chris zijn ook trans, en ze zijn daar erg open in in de opvoeding. āHet is gewoon wie wij zijn dus daar praten we veel over. Tegen ons kindje zeggen we ook dat die bij papa in de buik heeft gezeten. Hen gaat er dus op een gegeven moment achter komen dat de meeste kindjes bij mama in de buik hebben gezeten en niet bij papa.ā
Voor elk van de partners is er een dag waarop ze in het zonnetje worden gezet: Vaderdag, Moederdag en non-binaire ouderdag. Het zijn echt familiedagen voor hen, waarbij ze met zān vieren samen tijd spenderen. Chris kijkt met een positief gevoel naar Vaderdag. āIk ben er heel trots op dat ik Vaderdag mag en kan vieren, omdat ik me dat heb moeten toe-eigenen. Het bevestigt me heel erg in mijn identiteit als vader.ā
*Thomas, NaĆÆm en Chris willen alleen met hun voornaam in het artikel staan. Hun volledige namen zijn bekend bij de redactie van Transvisie.
** De man van Thomas wil niet met zān eigen naam in het artikel staan, dus dit is een fictieve naam. Zijn echte naam is bekend bij de redactie van Transvisie.
