Transcafe LVB aanwezig op pride Utrecht 2026
Categorie: Voorpagina
We gingen me elkaar naar pride in Utrecht
Ing en Jess hebben de plek vastgehouden en mooie versiert
We waren met een gezellig groepje
Sommige ontmoeten elkaar al op stadion waar
Rick en Annemarie stonden om iedereen op te vangen op het station en liepen met een groepje naar de plek
Zelfs kwam de politie even met ons praten of we ons veilig genoeg vonden
en we mochten op de foto
En toen kwam iedereen aan op de plek waar het feest kon beginnen
En we stonden samen met de Regenboog allantie VG en ASVZ.
Hier door ontmoeten mensen elkaar
We hebben naar 50 boten gekeken de ene mooier dan de ander
En naar tuurlijk zwaaien naar de Transvisie boot
En de boot van de Regenboog allantie VG geroepen klappen naar Mike en de rest die we konden
We zijn de dagvrijwilligers en natuurlijk de vaste kern van Trancafe LVB erg dankbaar om met ons zo mooie dag neer terzetten. Want zonder hun lukt het niet.
We hebben ook nog 2 boeken verkocht.
We zien je graag in september bij de volgende bijeenkomst van transcafe lvb
En we gaan in 2027 weer naar de pride in Utrecht
Dit verslag is gemaakt door Jess.
Transvisie en Transgender Netwerk na Gezondheidsraadrapport: “Wie jongeren wil beschermen, laat artsen hun werk doen”
Categorie: Voorpagina
PERSBERICHT
Transvisie en Transgender Netwerk reageren positief op het vandaag verschenen advies van de Gezondheidsraad over genderzorg voor jongeren. De organisaties zijn blij dat het rapport de zorgvuldigheid van de Nederlandse genderzorg voor jongeren onderstreept.
Volgens Transvisie en Transgender Netwerk bevestigt het advies wat in de praktijk al jaren zichtbaar is: besluiten worden niet lichtvaardig genomen, maar stap voor stap, samen met jongeren, ouders of verzorgers en gespecialiseerde behandelaren.
“Dit rapport laat zien dat jongeren in Nederland niet zomaar een medisch traject in worden geduwd,” zegt Liora ten Brinke, woordvoerder van Transvisie. “Dat beeld is een karikatuur. Wie dat blijft herhalen, doet geen recht aan de werkelijkheid van de zorg, niet aan de professionals die dit werk doen en vooral niet aan de jongeren en ouders die hier middenin zitten.”
Voor Transvisie en Transgender Netwerk moet dit advies een kantelpunt zijn. De politiek moet niet opnieuw de behandelkamer in trekken, maar doen wat wél nodig is: de wachttijden terugdringen en de professionele ruimte van behandelaren respecteren.
“Voor ons is de kern heel eenvoudig,” zegt Sam van den Berg, voorzitter van Transvisie. “Genderzorg voor jongeren hoort thuis in de spreekkamer. Niet in partijpolitieke frames, niet in mediapaniek en niet in moties die de suggestie wekken dat artsen, ouders en jongeren roekeloos te werk zouden gaan.”
Ook Transgender Netwerk is blij met de uitkomsten van het advies. Volgens de organisatie moet de aandacht nu naar het echte probleem: de veel te lange wachttijden.
“De uitkomst van dit onderzoek is geen verrassing,” zegt Remke Verdegem, voorzitter van Transgender Netwerk. “Sterker nog: dit is de enige logische uitkomst van keer op keer naar de bekende weg vragen. Transzorg in Nederland wordt zorgvuldig uitgevoerd, goed gemonitord en steeds opnieuw geëvalueerd. Het zou goed zijn als politieke partijen nu stoppen met dezelfde vragen opnieuw verpakken en zich richten op het echte probleem: jongeren en volwassenen wachten veel te lang op hulp.”
Transvisie en Transgender Netwerk benadrukken dat medische zorg altijd onderzocht, gemonitord en verbeterd moet worden. Maar de organisaties waarschuwen dat een kleine en kwetsbare groep jongeren de afgelopen jaren onderwerp is geworden van een buitenproportioneel politiek debat, gevoed door desinformatie, selectief gebruik van onderzoek en kritische geluiden uit het buitenland die bij nadere lezing minder eenduidig bleken dan vaak werd voorgesteld.
Volgens beide organisaties is het vertragen, inperken of verdacht maken van genderzorg geen neutrale keuze. Als gespecialiseerde zorg niet beschikbaar is, verdwijnen de problemen van jongeren niet. Ze worden groter. De druk komt terecht bij gezinnen, scholen, huisartsen en de reguliere ggz, terwijl juist specialistische begeleiding nodig is.
“Geen zorg is óók een keuze,” zegt Ten Brinke. “En vaak een schadelijke. Wie toegang tot genderzorg vertraagt of bemoeilijkt, laat jongeren niet rustig ‘nog even nadenken’. Die laat jongeren en gezinnen alleen achter met een loodzware situatie.”
Transvisie en Transgender Netwerk roepen het kabinet en de Tweede Kamer op om het advies van de Gezondheidsraad te gebruiken als basis voor rust, verantwoordelijkheid en betere toegang tot zorg. Niet als startschot voor een nieuwe politieke discussie, maar als moment om te zorgen dat jongeren en volwassenen niet langer jarenlang hoeven te wachten.
“Laat dit advies een grens trekken,” zegt Ten Brinke. “Niet tegen onderzoek en niet tegen zorgvuldigheid, maar tegen het eindeloos politiseren van zorg die voor jongeren van levensbelang kan zijn. De vraag is niet óf zorgvuldige genderzorg er moet zijn. De vraag is waarom mensen er jarenlang op moeten wachten.”
Voor meer informatie
Transvisie
Liora ten Brinke, woordvoerder
T: +31 (0)30 369 13 53
M: pers@transvisie.nl
Transgender Netwerk
T: +31 (0)20 244 59 81
M: pers@transgendernetwerk.nl
Genderzorg voor minderjarigen is levensreddend: “Het zorgt ervoor dat je kan gaan leven als jezelf”
Categorie: Voorpagina
De transgenderzorg voor Nederlandse jongeren is zorgvuldig ingericht, concludeert de Gezondheidsraad. De organisatie onderzocht, in opdracht van de overheid, het protocol rondom transgenderzorg voor minderjarigen in Nederland. Op 30 juni is hun adviesrapport gepubliceerd. Hieruit blijkt dat eventuele hormoonbehandelingen pas aan de orde komen na een uitgebreid traject en dat de genderbevestigende hormonen de mentale gezondheid lijken te verbeteren. De Gezondheidsraad ziet geen reden om te stoppen met het aanbieden van transzorg. Jay (21) is een van de transpersonen die als minderjarige genderzorg heeft ontvangen. Hij benadrukt het belang van deze zorg: “Het redt de levens van heel veel andere trans jongeren.”
Al op z’n zevende weet Jay dat hij zich een jongen voelt. “Ik dacht dat als ik in de puberteit zou komen, ik gewoon een jongenspuberteit zou doormaken en het goed zou komen.” Hij speelt met jongens bij hem in de buurt en voelt zich goed, maar als hij op z’n veertiende in de puberteit komt, verandert dat. “In de puberteit veranderen er allemaal dingen waarvan je niet wil dat het gebeurt. Ik werd heel onzeker en wilde mijn lichaam verstoppen voor andere mensen.” Hij doet zijn best zich te gedragen en te kleden als een man, maar hij voelt zelf dat dit niet echt lukte. “Dat maakte mij nog extra onzeker en dat heeft mij in die tijd echt een ander persoon gemaakt.”
Als Jay eind 2020, na een wachttijd en traject van 1,5 jaar, eindelijk mag beginnen met puberteitsremmers, begint hij zich langzaam beter te voelen. “Het was echt een opluchting, nu kan ik eindelijk steeds meer gaan leven als mezelf”, vertelt hij. “Ik ging eindelijk de goede puberteit in. Jongens gaan meestal al in de puberteit als ze twaalf/dertien jaar zijn, dus het voelt alsof je als trans persoon achterloopt op de rest. Iedereen heeft bijvoorbeeld al een zwaardere stem en jij hebt dat niet. Dat voelt heel oneerlijk, omdat je er niks aan kan doen dat je trans bent.”
Vier maanden later begint hij op zestienjarige leeftijd aan de testosteron en begin 2022 Heeft Jay zijn mastectomie (borstverwijderende operatie). De dokters zijn er erg zeker van dat zijn wens om een medische transitie oprecht is, daarom verloopt zijn traject sneller dan bij sommige andere transpersonen. Jay kijkt met een positief gevoel terug op zijn ervaringen bij de genderpoli. “Het proces was echt heel erg zorgvuldig en de dokters luisteren echt naar je. Je ziet gewoon aan ze dat ze je echt begrijpen en je graag willen helpen. Ze zeggen ook wel duidelijk tegen je dat een transitie je problemen niet in een keer kan fixen.”
De laatste jaren zijn er steeds meer kritische geluiden over de wetenschappelijke onderbouwing van de transgenderzorg. Zo heeft het Britse Cass-report er twee jaar geleden nog voor gezorgd dat er in het Verenigd Koninkrijk een grote genderkliniek werd gesloten en puberteitsremmers daar niet meer voorgeschreven mochten worden. Het zou verschrikkelijk zijn als dit ook in Nederland zou gebeuren, vind Jay. “Als ik er als veertienjarige achter was gekomen dat ik pas met het traject kon beginnen als ik achttien was, weet ik niet waar ik nu had gestaan in mijn leven. Ik was daar echt heel erg somber van geworden.” Dat komt volgens hem omdat deze trans jongeren dan nog meer achter gaan lopen op leeftijdsgenoten en langer moeten wachten voordat ze eindelijk zichzelf kunnen zijn. “Ik vind het echt schandalig dat dit soort zorg ontnomen wordt. Je weerhoudt kinderen ervan zich te ontwikkelen, zichzelf te leren kennen en te weten wie ze echt zijn.”
Uit meerdere onderzoeken blijkt dat het aanbieden van genderzorg aan transgender personen levens redt. Ze zijn minder suïcidaal, hebben minder last van depressies en angststoornissen en staan positiever in het leven. Dit herkent Jay ook. “In de periode dat je moet wachten kan je super depressief worden, omdat je hopeloos bent en geen blik op de toekomst hebt. Je kan dan gewoon niet leven als jezelf. De transzorg redt oprecht heel veel levens van andere trans jongeren.”
In de spotlight: de Mannengroep
Categorie: Voorpagina
Vaderdag als transman: “Het is een bevestiging van mijn identiteit”
Categorie: Voorpagina
De derde zondag van juni staat in Nederland in het teken van Vaderdag. Op deze dag, dit jaar op 21 juni, vieren we het vaderschap en alles wat vaders doen voor de opvoeding van hun kinderen. Hoe is het om kinderen te hebben als transman? En hoe kijken zij en het gezin naar Vaderdag? In dit artikel vertellen Thomas*, Naïm* en Chris* hun verhaal.
Thomas (hij/hem), vader van 9-jarige tweeling
Thomas (39) begint zijn transitie vijf jaar geleden, als zijn kinderen vier jaar zijn. In het begin kiezen hij en zijn man er bewust voor om nog niks tegen hun kinderen te vertellen, zegt Thomas. “We wilden daar toch wel graag hulp bij. Dus toen ik op de wachtlijst werd gezet voor transzorg, heb ik ook meteen aangegeven dat ik een gezin heb en dat ik graag hulp wilde bij hoe ik dit het beste aan hen kan vertellen.” Hij en zijn partner krijgen hulp van de genderpsycholoog en een algemeen psycholoog bij De Vaart. Samen spreken ze door hoe ze het gesprek met hun kinderen kunnen starten en hoe ze het op zo’n manier kunnen doen dat hun kinderen het ook begrijpen. “We zijn een gezin dat heel veel bordspelletjes speelt, dus we hadden bedacht dat we het tijdens het spelen van een bordspel zouden doen. Dan zou het niet een te zwaar gesprek worden.”
Ze zijn zenuwachtig voor het gesprek met hun kinderen, zegt Thomas. “Je kan zo’n gesprek maar één keer doen en dan moet het eigenlijk direct goed zijn.” Ze vertellen hen: ‘mama voelt zich niet fijn bij hoe ze er nu uitziet en eigenlijk voelt het meer alsof ze een papa is. We willen gaan kijken of we dat samen kunnen aanpakken, zodat mama zich weer fijn voelt omdat ze dan een papa is.’ Gelukkig verloopt het gesprek goed. Zo goed zelfs dat een van zijn dochters hem aan het einde van het spelletje al papa Thomas noemt. “Toen dacht ik ‘oh, zo makkelijk gaat het dus bij kinderen’.” Bij zijn andere dochter duurt de overgang iets langer. “Het heeft best even geduurd voordat ze papa zei, maar dat was echt een kwestie van weken. Ik denk dat het binnen drie weken goed ging.”
Thomas en zijn man denken van tevoren ook na over hoe hun kinderen hen zullen gaan noemen, aangezien ze nu allebei papa zijn. Wordt het papa en paps? Papa Thomas en Papa Peter**? Ze kiezen in eerste instantie voor het tweede, maar wijken daar uiteindelijk toch vanaf. “Papa Thomas en Papa Peter waren toch te veel lettergrepen en dat was onpraktisch, dus we hebben het hele papa weggelaten en zijn voor onze kinderen nu gewoon Thomas en Peter.”
In zijn opvoeding probeert Thomas bewust aan zijn kinderen mee te geven dat dingen, zoals speelgoed, voor zowel jongens als meisjes kunnen zijn. “Het maakt het soms wel lastig dat mijn twee dochters echte meisjes meisjes zijn. Dan kom ik aan met mijn goede gedrag en laat ik ze allemaal coole typische jongensdingen zien, maar dat vinden ze gewoon niet leuk”, vertelt hij lachend. Het maakt voor Thomas duidelijk dat voorkeuren van kinderen niet te beïnvloeden zijn. “Je kan als ouders hoog of laag springen, maar als je meisje houdt van auto’s en je jongen van barbies, dan is dat gewoon zo.”
De eerste jaren maakten zijn kinderen twee keer per jaar op school een knutselwerkje voor Thomas en zijn man. Een keer voor Moederdag en de andere keer voor Vaderdag. “De één maakte iets voor mij op Moederdag en de ander maakte iets voor mijn man op Moederdag en dan later in het jaar andersom. Ze hadden dus een soort dubbele Vaderdag.” Inmiddels zitten zijn kinderen in groep vijf, dus wordt er op deze dagen niet meer met school geknutseld.
Afgezien van de knutselwerkjes van de kinderen, vieren ze thuis niet echt Vaderdag of Moederdag. Daardoor is Vaderdag voor Thomas niet echt een bevestiging van zijn identiteit, zegt hij. “Ik vond het vooral fijn dat mijn eerste Moederdag als vader gewoon niet doorging. Dat vond ik heel bevestigend. Het is Moederdag, maar er is nu niks.”
Naïm (hij/hem), vader van een 20-jarige zoon en een 22-jarige dochter
Naïm (56) identificeert zich nog als vrouw als hij ruim twintig jaar geleden besluit alleenstaande moeder te worden. “Ik heb die keuze toen heel bewust gemaakt, omdat ik geen bemoeienis wilde met de opvoeding”, vertelt hij. Naïm zet een advertentie op het internet en vindt via deze route een spermadonor. Zijn dochter wordt in 2004 geboren en op dezelfde manier wordt twee jaar en vier maanden later ook zijn zoon geboren. Had Naïm, achteraf gezien, last van dysforie tijdens een van zijn zwangerschappen? “Nee. Mijn lijf en de hormonen deden helemaal waar het voor gemaakt is. Het is heel bijzonder om een zwangerschap mee te maken. Ik vind mijn baarmoeder en eierstokken eigenlijk alleen maar een extra cadeautje van het leven.”
Het zijn van een moeder voor zijn kinderen verloopt zonder problemen, totdat Naïm’s kinderen twaalf en veertien jaar zijn en hij erachter komt dat hij zichzelf eerder ziet als vader dan als moeder. “Toen mijn zoon in de puberteit kwam, zag ik zijn mooie platte lijf en daar werd ik heel jaloers op. Dat was voor mij het begin om met mijn transitie aan de slag te gaan.”
Hij gaat medisch in transitie en vertelt het aan zijn kinderen. Zijn zoon heeft een zware vorm van autisme en kan niet praten, dus bij hem vervangt Naïm op zijn tablet het pictogram van mama naar papa. “Voor hem was het eigenlijk gelijk duidelijk, hij heeft het het makkelijkste opgepakt van iedereen”, zegt Naïm. Het gesprek met zijn dochter is iets spannender, omdat zij net in de puberteit zit en het liefst wil dat alles zo normaal mogelijk blijft. “Ze is opgegroeid omringd met vrouwen, dus ze wilde echt niet samenwonen met een machokerel. Ik wist niet wat het hormoon testosteron met mij zou gaan doen, dus ik kon haar niet vertellen of dat zou gebeuren. Gelukkig is mijn karakter uiteindelijk vrijwel hetzelfde gebleven”, vertelt hij. In de eerste periode wil zijn dochter geen vriendjes en vriendinnetjes thuis uitnodigen vanwege zijn transitie, maar dat trekt uiteindelijk gelukkig bij.
Zijn zoon noemt Naïm relatief snel papa, maar bij zijn dochter gaat de overgang wat langzamer. “Ze vond het makkelijker om mij Naïm te noemen, dan hij of papa. Vooral de eerste paar jaar schreeuwde ze gewoon mama als ze in paniek was.” Naïm vindt het niet erg als één van zijn kinderen hem mama noemt in plaats van papa, vertelt hij. “Ik vind mama een hele mooie titel, ik beschouw het echt als een eretitel.” Het eerste moment dat zijn dochter hem papa noemt, herinnert Naïm zich nog goed. Ze zit dan een tijdje in Zweden voor haar studie. “Ze schreef me een kaart, en daar stond op ‘voor papa’. Die kaart hangt nog steeds op mijn prikbord”, vertelt hij trots.
Omdat zijn kinderen al wat ouder zijn als Naïm in transitie gaat, vieren ze niet echt Vaderdag. Zijn zoon heeft nog wel eens wat geknutseld op de dagbesteding, maar zijn dochter was daar al te oud voor. Zij stuurt tegenwoordig een appje met ‘prettige Vaderdag’. “Ik voel me echt een vader”, zegt Naïm. “Maar ik ben niet zo bezig met Vaderdag.”
Chris (hij/hem), vader van 1,5-jarig kindje
Chris (33) heeft samen met zijn twee partners een kindje van 1,5 jaar, dat hij zelf gedragen heeft. Als hij 9 jaar geleden medisch in transitie wil gaan, staat hij voor een groot dilemma: de kans bestaat dat hij onvruchtbaar wordt door het testosteron. “Ik heb altijd een hele grote kinderwens gehad en rondom deze kinderwens besefte ik me pas hoe trans ik eigenlijk was. Ik zag geen toekomst voor mezelf als moeder, maar als vader. Bijna alsof ik eerder wist dat ik vader wilde worden dan dat ik transman was.” Hij ziet de documentaire Seahorse: the dad who gave birth van Jeanie Finlay en komt erachter dat er een kans bestaat dat hij zijn eigen kind kan dragen, ondanks dat hij aan de testosteron zit. “Dat was echt een eyeopener voor mij.” Hij besluit de gok te wagen, ondanks de kans op onvruchtbaarheid, en start met testosteron.
Drie jaar zit Chris aan het testosteron als hij ermee moet stoppen vanwege zijn mastectomie (borstverwijderende operatie). Hij besluit na zijn herstel niet opnieuw te beginnen, om te kijken of hij zwanger kan worden. Na een jaar begint Chris weer te menstrueren en krijgen hij en zijn partners begeleiding van een fijne gynaecoloog bij het VUMC. Na een lang proces start Chris met een IVF-traject. “Dat was echt heel zwaar voor mij. Je moet jezelf negen weken lang injecteren met allerlei vrouwelijke hormonen en blokkers, zodat er veel eicellen gaan groeien.” De eicellen worden eruit gehaald en daar worden verschillende embryo’s van gemaakt. Een daarvan wordt teruggeplaatst en dan is het afwachten. “Na twee dagen merkte ik al dat ik me anders voelde”, vertelt Chris. “Na tien dagen kon ik een test doen en toen bleek inderdaad dat ik zwanger was. Dat was een heel vet moment.”
Chris vindt het een mooie ervaring om zwanger te zijn, zegt hij. “Zwanger zijn is een hele bizarre staat van zijn. Je hebt gewoon een kind in je buik dat groeit en beweegt en reageert op je.” Als hij alleen thuis is, is hij er niet mee bezig dat hij als transman zwanger is, maar dat verandert zodra hij de deur uitstapt. “Ik wist nooit zeker of mensen mij zagen als een zwangere vrouw of als een dikke man. Dat kon ik op het einde niet meer zo goed verdragen, zeker omdat je dan zo kwetsbaar bent.” Ook is de fertiliteitszorg erg op vrouwen gericht, wat voor Chris voor genderdysforie zorgt. “Het is heel logisch, begrijpelijk en belangrijk dat die zorg voor vrouwen is ingericht, maar voor mij was het heel confronterend.”
In 2024 bevalt hij eindelijk van zijn kindje, die hij en zijn partners genderneutraal opvoeden. Ze gebruiken de voornaamwoorden die/diens en hebben over het over hun kindje, in plaats van zoon/dochter. “Ik had van tevoren gedacht dat we heel veel bezig zouden zijn met de genderneutrale opvoeding, maar dat is eigenlijk niet zo. We zijn veel meer bezig met de dagelijkse zorg die baby’s nodig hebben.” Andere mensen genderen hun kindje wel, maar ze voeren daar geen discussies over waar hun kindje bij is. Ook hebben ze geen strakke vader/moederverdelingen. Ze doen wat bij ieder van hun talenten past. “Ik vind het heel leuk om te koken, dus ik zie mezelf dat heel erg doen met ons kindje. Mijn partners genieten meer van andere dingen, zoals sporten of dansen, en kijken ernaar uit om dat samen te gaan doen.”
Beide partners van Chris zijn ook trans, en ze zijn daar erg open in in de opvoeding. “Het is gewoon wie wij zijn dus daar praten we veel over. Tegen ons kindje zeggen we ook dat die bij papa in de buik heeft gezeten. Hen gaat er dus op een gegeven moment achter komen dat de meeste kindjes bij mama in de buik hebben gezeten en niet bij papa.”
Voor elk van de partners is er een dag waarop ze in het zonnetje worden gezet: Vaderdag, Moederdag en non-binaire ouderdag. Het zijn echt familiedagen voor hen, waarbij ze met z’n vieren samen tijd spenderen. Chris kijkt met een positief gevoel naar Vaderdag. “Ik ben er heel trots op dat ik Vaderdag mag en kan vieren, omdat ik me dat heb moeten toe-eigenen. Het bevestigt me heel erg in mijn identiteit als vader.”
*Thomas, Naïm en Chris willen alleen met hun voornaam in het artikel staan. Hun volledige namen zijn bekend bij de redactie van Transvisie.
** De man van Thomas wil niet met z’n eigen naam in het artikel staan, dus dit is een fictieve naam. Zijn echte naam is bekend bij de redactie van Transvisie.
NHG breidt Jeugdwijzer uit met module over genderidentiteit
Categorie: Voorpagina
Het Nederlands Huisartsen Genootschap heeft de NHG-Jeugdwijzer uitgebreid met een nieuwe module over genderidentiteit. Daarmee wil het NHG huisartsen ondersteunen bij de begeleiding van kinderen, jongeren, ouders en opvoeders die vragen hebben over genderidentiteit.
Met de Jeugdwijzer wil het NHG huisartsen een praktisch hulpmiddel bieden bij psychische en psychosociale klachten van kinderen en jongeren. De Jeugdwijzer helpt huisartsen om in te schatten wat zij zelf kunnen doen, wanneer verwijzen nodig is en welke informatie beschikbaar is voor jongeren en hun omgeving.
Ook bij vragen over genderidentiteit is dat belangrijk. Vragen over gender kunnen bij kinderen en jongeren op verschillende manieren ontstaan en op verschillende manieren worden beleefd. Ze kunnen raken aan identiteit, lichaam, sociale veiligheid, mentale gezondheid en de relatie met ouders, school of omgeving. Juist dan is het van belang dat kinderen en jongeren serieus genomen worden en dat ouders en opvoeders betrouwbare informatie en passende begeleiding kunnen vinden.
De huisarts kan hierin een belangrijke eerste rol spelen. Een huisarts die luistert, signaleert en weet welke informatie en verwijsmogelijkheden beschikbaar zijn, kan veel betekenen voor een jongere en diens omgeving.
De nieuwe module bevat praktische informatie over de rol van de huisarts, mogelijke verwijzingen en betrouwbare voorlichting voor jongeren, ouders en opvoeders. Ook geeft de module huisartsen zicht op samenwerking met partijen binnen de ggz, het sociaal domein en de jeugdgezondheidszorg.
Transvisie vindt het belangrijk dat huisartsen goed toegerust zijn om vragen over genderidentiteit zorgvuldig en sensitief te begeleiden. Goede eerste begeleiding kan jongeren en hun omgeving helpen om vragen rustig te verkennen, zonder oordeel en zonder onnodige drempels.
Kamer wil snelle oplossingen voor wachttijden in de genderzorg
Categorie: Voorpagina
Motie vraagt regering om met verzekeraars en patiëntenorganisaties naar directe maatregelen te kijken
De Tweede Kamer heeft een motie aangenomen waarin de regering wordt opgeroepen om samen met zorgverzekeraars en patiëntenorganisaties, waaronder Transvisie, te zoeken naar praktische oplossingen om de wachttijden in de genderzorg op korte termijn te verkorten.
Mensen die genderzorg nodig hebben wachten in Nederland vaak jarenlang op een eerste behandeling. Volgens de Kamer is het noodzakelijk om naast langetermijnoplossingen ook te kijken naar maatregelen die sneller effect kunnen hebben.
“Voor veel mensen betekent wachten op genderzorg jarenlang leven in onzekerheid en psychische druk,” zegt Sam van den Berg, voorzitter van Transvisie. “Het is belangrijk dat er nu ook naar oplossingen wordt gekeken die op korte termijn de toegang tot zorg kunnen verbeteren.”
De aangenomen motie vraagt de regering onder meer om in gesprek te gaan met zorgverzekeraars en patiëntenorganisaties om te verkennen welke praktische stappen mogelijk zijn, bijvoorbeeld door andere behandelroutes toegankelijker te maken.
Volgens Liora ten Brinke, woordvoerder van Transvisie, is het belangrijk dat de gesprekken die nu volgen leiden tot concrete verbeteringen. “De problemen rond wachttijden zijn al jaren bekend. Deze motie laat zien dat de Kamer verwacht dat er nu daadwerkelijk beweging komt.”
Transvisie zal als patiëntenorganisatie deelnemen aan de gesprekken en blijft zich inzetten voor toegankelijke en verantwoorde genderzorg.
Hoe krijgt iemand een X op diens identiteitsbewijs? “Mijn proces heeft een jaar geduurd”
Categorie: Voorpagina
In Nederland wonen afgerond 330 mensen die op hun identiteitsbewijs geen V of M, maar een X hebben staan. Dit proces werkt net even anders dan voor mensen die hun geslachtsregistratie naar een V of M willen wijzigen. “Ik word nu eindelijk erkend door de overheid.”
Wie in Nederland wettelijk gezien niet als vrouw of man geregistreerd wil staan, maar als onbekend, moet hiervoor een gerechtelijke procedure starten. Samen met een advocaat stuur je allerlei stukken op naar de rechtbank, zoals een kopie van jouw geboorteakte. Vaak vindt er daarna een zitting plaats bij de rechtbank, waarbij jij en de advocaat aan de rechter kunnen uitleggen waarom jij niet als vrouw of man geregistreerd wil staan. Na de uitspraak moet je nog drie maanden wachten en daarna kan je jouw nieuwe identiteitsbewijs aanvragen, met daarop geen V of M, maar een X. Het gehele proces kan zomaar een jaar tot anderhalf jaar duren.
Lieve Govers (22) is een van de 330 mensen met een X op hun paspoort en heeft bovenstaand proces in 2024 doorlopen. “Ik ging googelen naar advocaten die ervaring hebben met deze procedure, en kwam toen al heel snel bij de site van Kim Smienk uit. Zij is een van de bekendste advocaten op dit gebied”, vertelt die. Lieve stuurt Smienk een mail en ze maken via videobellen kennis met elkaar. “In dat gesprek legde Kim meer uit over hoe het proces eruit zou gaan zien, wat voor documenten ze van mij nodig had en dat ik in aanmerking zou komen voor een subsidie.” Voor mensen bij wie het inkomen onder een bepaalde norm zit, betaalt de Raad voor de Rechtsbijstand het grootste gedeelte van de rechtszaak. Mensen in de bijstand hoeven niks te betalen, voor anderen liggen de kosten tussen de €266 en €1.200. “Kim heeft de subsidie voor mij aangevraagd, ik hoefde daar zelf niks voor uit te zoeken, dat was super fijn.”
Stukken opsturen
Na het gesprek schrijft Lieve een brief aan de rechter, waarin die diens verzoek om een X uitlegt. Het schrijven van deze brief is geen verplichting, maar kan helpen de rechter een beeld te geven over waar iemand tegenaan loopt. Lieve leest een stuk voor uit diens brief: “Het krijgen van een X in mijn paspoort zou voor mij van onschatbare waarde zijn. Door het krijgen van een X kan ik ervoor zorgen dat ik door instanties juist benaderd en aangesproken wordt, hoef ik me niet meer te schamen als ik mijn ID moet laten zien en kan ik eindelijk gaan leven als mezelf. Als ik eraan denk dat ik ergens volgend jaar echt een paspoort in handen heb met een X erop, springt mijn hart over van geluk. Ik word van dat idee zo ongelofelijk blij, opgelucht en trots.”
Naast deze brief stuurt Lieve ook een kopie van diens geboorteakte, identiteitsbewijs en deskundigenverklaring naar Smienk. Dit laatste is niet verplicht om op te sturen, maar het geeft Lieve rust om aan de rechter te laten zien dat een deskundige diens genderidentiteit erkent. “Een week voordat ik de zitting had, werd de deskundigenverklaring plots toch een verplichting bij de rechtbank in Overijssel. Ik ben heel blij dat ik dus toch mijn deskundigenverklaring had meegestuurd, anders weet ik niet of de zitting door had kunnen gaan.”
De zitting
In juni 2024 stuurt Smienk de stukken van Lieve en een juridische onderbouwing van diens verzoek naar de rechtbank in Overijssel, en in december vindt de zitting plaats. “Kim vertelde dat ik langer moest wachten op de zitting dan andere mensen.” Op de website van Kim Smienk valt te lezen dat er een groot verschil is tussen de verschillende rechtbanken wanneer er een reactie komt op het verzoekschrift. Sommige rechtbanken reageren al na twee weken, terwijl andere rechtbanken een halfjaar of langer nodig hebben voordat ze een reactie geven. Niet bij alle rechtbanken vindt een zitting plaats, sommige plekken doen alleen schriftelijk uitspraak.
Samen met diens ouders en advocaat Smienk zit Lieve halverwege december in een kleine rechtszaal in de rechtbank in Zwolle. “De rechter had vooral veel inhoudelijke vragen voor Kim. Het ging over de politieke ontwikkelingen en of het wel de taak van de rechter is om verzoeken om een X toe te kennen. Dat vond ik wel spannend om aan te horen, omdat het beste kritische vragen waren. Mij werd gevraagd of ik andere mensen kenden die een X hebben en hoe mijn traject bij de genderpoli is geweest”, vertelt Lieve over de zitting. Na maximaal tien minuten staan ze weer buiten.
Wachten
Na de zitting begint het wachten. Eerst twee werkweken tot de uitspraak, maar door de kerstvakantie duurt dat uiteindelijk een maand. “Op een zaterdag halverwege januari kreeg ik van Kim de mail dat de rechter mijn verzoek had goedgekeurd. Ik was toch nog wel zenuwachtig dus het was zo fijn om dat te horen. Er was nu geen drempel meer die ik over zou moeten voordat ik mijn X kon krijgen”, vertelt Lieve.
Na de uitspraak gaat nogmaals een wachttijd in, van drie maanden dit keer. Dat komt omdat er na de uitspraak van de rechter een termijn ingaat waarin beide partijen, jij en de gemeente, in hoger beroep kunnen gaan tegen de uitspraak. “Kim had me hier van tevoren al over verteld, maar toch vond ik het jammer dat ik nog langer moest wachten voordat ik mijn nieuwe paspoort kon aanvragen.”
Erkenning
“Toen de drie maanden wachten erop zaten, heb ik meerdere dagen achter elkaar de site van MijnOverheid geopend om te kijken of mijn gegevens al veranderd waren. Het was zo’n onwerkelijk gevoel toen er op een gegeven moment echt bij het kopje geslacht ‘onbekend’ stond”, vertelt Lieve.
Nadat de gegevens in de Basisregistratie Personen (BRP) zijn aangepast, wordt Lieve gebeld door hun gemeente over de wijziging. “Ik werd door een hele lieve vrouw gebeld die uitlegde dat mijn documenten door de wijziging nu eventjes niet meer geldig zijn en wat ik moet doen om een nieuw paspoort en rijbewijs aan te vragen.” Er was nog wel even onduidelijkheid over welk geslacht op de nieuwe documenten zou komen te staan. “Op het einde van het gesprek zei ze dat op mijn nieuwe paspoort dan een M komt te staan. Dat was natuurlijk niet de bedoeling, dus ik legde uit dat het een X moest zijn. Ik was wel heel blij dat ze het zei, anders had er misschien inderdaad een M gestaan als ik mijn nieuwe paspoort kwam ophalen.”
In mei 2025 is het eindelijk zover en kan Lieve diens nieuwe paspoort ophalen. “Ik was zo ongelofelijk gelukkig toen ik mijn nieuwe paspoort in handen kreeg. Ik kon niet stoppen met glimlachen. Het voelt zo bevrijdend. Mijn genderidentiteit wordt nu gewoon echt erkend door de overheid.”
Ru wordt verkeerd aangesproken door FBTO: “Ik word gewoon niet erkend in wie ik ben”
Categorie: Voorpagina
Wie in Nederland een X in het paspoort heeft, in plaats van een V of M, moet vaak vechten om erkend te worden. Systemen houden vast aan de V/M registratie, wat voor mensen met een X vervelend kan zijn. Ru wordt na 2,5 jaar nog altijd aangesproken als ‘meneer’ door verzekeraar FBTO, ondanks de X op diens paspoort. “Ik word gewoon niet erkend in wie ik ben.”
Ru identificeert zich als non-binair, dus in dit artikel worden voor die de genderneutrale voornaamwoorden die/diens gebruikt.
In Nederland hebben afgerond 330 mensen een X op hun identiteitsbewijs staan, in het overgrote deel van de gevallen verkregen via een proces bij de rechter. Ru (68) is een van deze mensen en heeft sinds 2024 een X op diens paspoort staan. “Al voordat ik mijn X ging aanvragen, had ik de meeste frustraties bij FBTO” zegt die. “Alle FBTO-verzekeringen schrijven me met meneer aan.” Ru heeft verschillende verzekeringen bij verzekeringsmaatschappij FBTO, zoals een zorg- en autoverzekering.
Een klacht indienen
In het voorjaar van 2023 neemt Ru contact op met FBTO met de vraag of de aanhef in mailcontact aangepast kan worden. “Toen bleek dat dit niet kon”, vertelt die. FBTO adviseert Ru om een officiële klacht in te dienen, om op die manier druk uit te oefenen om de systemen aan te passen. Bij FBTO kan je namelijk alleen geregistreerd staan als vrouw of man. De optie X bestaat niet in hun systeem.
Ru besluit dit te doen en wacht de voortgang af. Er gaan maanden voorbij, maar er verandert niets in de aanhef. Ru is vlak na het indienen van de klacht wel een keer gebeld en er heeft kort mailcontact plaatsgevonden. ‘Daarna is het gewoon weer een jaar stil gebleven’, vertelt die. Mails blijven komen met ‘beste meneer’ in de aanhef en in de onderwerpregel. “Dat de aanhef in de mailtjes zelf staat, daar kijk ik niet meer naar. Maar dat het echt in de onderwerpregel staat, dat is zo in your face. Daar werd ik echt boos van. Het is gewoon volkomen flauwekul om dat te doen.”
De tweede klacht
Na een jaar zonder merkbare actie vanuit FBTO besluit Ru in 2024 opnieuw een klacht in te dienen. Dit keer krijgt die een contactpersoon toegewezen vanuit de afdeling Klachtenmanagement. “Zij stuurt me nu elke drie maanden een update over de gang van zaken,” zegt Ru.
De updates geven Ru het gevoel dat er nu serieus met diens klacht wordt omgegaan, al gaat het traag. “Het is twee jaar nadat ik mijn eerste klacht heb ingediend nog steeds niet geregeld.” FBTO kiest ervoor om alle systemen van haar verzekeringen in één keer aan te passen, in plaats van een voor een. “Het gevolg is dat ik nu na 2,5 jaar nog altijd verkeerd aangesproken wordt.”
In de zomer van 2025 krijgt Ru weer een update vanuit FBTO. Hierin staat dat ze hopen dat eind 2025 de systemen van FBTO over zijn gegaan op een genderneutrale aanhef. Maar: ‘wij durven dat nog niet met zekerheid te zeggen.’ “Daar was ik nogal pissig over, dat zelfs dat niet eens aangegeven kan worden”, vertelt Ru.
Ru vindt het lastig dat anderen niet altijd de impact begrijpen van het niet juist aangesproken worden. “Een ander vraagt zich af waar ik me druk om maak,” zegt die. “Maar voor ons is het groot, omdat het ons rechtstreeks in onze identiteit raakt.”
Het gaat de goede kant op
Na ruim twee jaar lijkt er eindelijk iets te veranderen. Sinds kort is de aanhef vanuit de zorgverzekering van Ru aangepast. Daar wordt die nu aangesproken als ‘beste R.’ in plaats van ‘beste meneer’. De zorgverzekeraar haalt de informatie die nodig is voor de aanhef tegenwoordig uit het BRP, de Basisregistratie Personen. Omdat Ru daar niet als vrouw of man staat geregistreerd, gaat het goed. Ru is blij dat de aanhef is veranderd, maar vind het ook lastig te bevatten dat het meer dan twee jaar heeft geduurd. “Eigenlijk is dat niet oké”, zegt die.
Het is onduidelijk wanneer de andere verzekeringen van FBTO over zullen stappen op een genderneutrale aanhef, al is wel duidelijk dat het in 2025 niet meer zal lukken. Dit komt omdat de zorgverzekeringen en schadeverzekeringen van FBTO allebei een ander systeem gebruiken. FBTO kiest daarom voor twee verschillende oplossingen. Bij de zorgverzekeringen wordt de informatie uit het BRP gehaald en voor de schadeverzekeringen moet nog een oplossing gezocht worden om de aanhef genderneutraal te maken. Ru vindt dit teleurstellend, maar is ook positief dat het uiteindelijk goed gaat komen. “Ik heb nu zo vaak gehoord dat ze ermee bezig zijn, dat ik ervan uitga dat het uiteindelijk wel geregeld gaat worden.”
Toch gaat Ru nu alsnog een klacht indienen bij het Kifid, Klachteninstituut financiële dienstverlening, omdat er twee jaar na het indienen van de eerste klacht bij FBTO nog weinig is veranderd. Specifiek dient die een klacht in tegen de schadeverzekeringen van FBTO, omdat de zorgverzekering ondertussen de overstap heeft gemaakt. “De huidige stand van zaken geeft daar alleszins aanleiding toe.”
Reactie FBTO
FBTO is een verzekeringsmaatschappij met allerlei soorten verzekeringen, zoals autoverzekeringen, zorgverzekeringen en reisverzekeringen. Jennifer ten Have, woordvoerder van FBTO, geeft aan dat FBTO onderdeel is van Achmea, en dat er binnen Achmea veel verschillende bronsystemen gebruikt worden. “Het aanpassen van al deze verschillende systemen om genderneutrale aanspreekvormen mogelijk te maken, is heel complex en kost daardoor veel tijd.” Wel geeft ze aan dat er twee onderdelen binnen FBTO zijn waar ondertussen genderneutrale aanhef wordt gebruikt: MijnFBTO en de systemen van de zorgverzekeringen. “Bij FBTO willen we het liefst dat mensen zelf kunnen kiezen hoe ze aangeschreven willen worden.”
Over de schadeverzekeringen waar de aanhef en registratie nog niet aangepast is, zegt Ten Have het volgende: “Wij mogen voor schadeverzekeringen wettelijk gezien geen gebruik maken van BRP-gegevens, ook niet als klanten óók een zorgverzekering hebben.” Op dit moment is er een uitgebreide IT-analyse gaande om te achterhalen hoe de systemen aangepast moeten worden om genderneutrale aanspreekvormen mogelijk te maken. De verwachting is dat dit in het eerste kwartaal van 2026 wordt afgerond. “We erkennen het belang van genderneutraal taalgebruik en werken hard om deze verandering door te voeren in al onze communicatie.”
Maartje wacht al twee jaar op haar revisieoperatie: “Mijn leven staat alweer stil”
Iedere trans persoon krijgt tijdens een medisch traject te maken met wachtlijsten: voor een intake, voor hormonen en voor operaties. Maar ook ná een operatie kunnen wachtlijsten je leven bepalen. Dat ervaart Maartje (40), die al bijna twee jaar wacht op een hersteloperatie na complicaties bij haar vaginaplastiek. “Het is lastig dat ze mensen zo lang in onzekerheid laten zitten.”
Maartje is inmiddels vier jaar bezig met haar medische transitie. Naast haar traject werkte ze voor een organisatie die vluchtelingen opvangt. Ook heeft ze lang voorlichting gegeven op scholen via het COC en is ze een levend boek bij de Living Library.
Voor haar traject zit ze bij het genderteam van het UMCG in Groningen, waar ze eind 2023 haar vaginaplastiek en borstvergroting heeft gehad. Vrij snel daarna blijken er lichte complicaties te zijn, vertelt Maartje. “Het maakt bijvoorbeeld het dilateren en het plassen moeilijker.”
Het dilateren is noodzakelijk voor personen die een vaginaplastiek hebben gehad. Tijdens het dilateren breng je een dilator in de vagina in. Dit doe je om ervoor te zorgen dat de vagina de juiste diepte en grootte behoudt en niet krimpt. Meer informatie via: https://transvisie.nl/volwassenen/operaties-feminine/#3
‘Echt killing’
Voordat Maartje de operaties kan ondergaan, loopt het al niet vlekkeloos. In 2022 komt ze op de wachtlijst voor de vaginaplastiek, maar een indicatie van de wachttijd kan het UMCG niet geven. Regelmatig probeert ze erachter te komen wanneer haar operatie ongeveer zal zijn. “Ik snapte dat ik op dat moment nog niet geopereerd kon worden, maar ze kunnen zien hoeveel mensen voor mij geopereerd kunnen worden. Dan kan je toch wel iets van een indicatie geven?”
Door de onzekerheid over wanneer ze opgeroepen wordt voor de operatie, staat het leven van Maartje meer dan een halfjaar stil. Dat is volgens haar ‘echt killing’. Het maakt bijvoorbeeld plannen lastig. “Je kunt niks en die machteloosheid is gewoon heel kut.”
Tim Schäfer, voorzitter van het genderteam van het UMCG, legt uit dat ze geen indicatie kunnen geven door een beperkte capaciteit bij de plastische chirurgie en de voorrang die spoedpatiënten krijgen. Het gaat bij deze spoedgevallen niet alleen om patiënten bij het genderteam, maar om patiënten bij het hele UMCG. Dit gaat om levensbedreigende situaties. “Door deze dingen ontstaan wachttijden. Het is niet zo dat ik kan zeggen dat ik elke week of elke dag een of twee transgender patiënten opereer.” Dus, het UMCG heeft geen oneindige capaciteit voor operaties en ze moeten de operatieplekken die er zijn verdelen tussen de spoedzorg en andere zorg binnen het ziekenhuis.
Complicaties en herstel
Na Maartjes operatie worden de klachten snel duidelijk. Ze heeft bijvoorbeeld pijn bij haar linker schaamlip en heeft het gevoel dat er te veel huid zit bij ‘de opening’. “Het maakt intiem zijn met iemand lastig en ook als ik zelf dingen wil doen is het snel pijnlijk.”
Daarnaast kan ze niet zomaar bij iedereen naar de wc gaan. “De kans is redelijk aanwezig dat ik daarna de wc moet schoonmaken omdat de plas een willekeurige kant op gaat. Dat is vrij irritant, vooral bij andere mensen thuis.”
Ze vraagt tijdens een van de eerste controles bij de verpleegkundige of een hersteloperatie mogelijk is. “Ik vroeg toen of ze dat niet meteen kon aanpassen. Het gaat om een stukje huid, dat lijkt me niet zo ingewikkeld.” Helaas was dit niet mogelijk, vertelt Maartje. “Dat kan pas na een jaar want het moet goed genezen zijn.”
Schäfer bevestigt dat bij niet urgente operaties een tijd gewacht moet worden om ervoor te zorgen dat het wondgebied goed genezen is. Bij een vaginaplastiek gaat dit vaak om een periode van een halfjaar, maar omdat de genezing heel individueel is kan deze geneesperiode ook langer zijn. “Correctieoperaties zijn niet zinvol in een wondgebied dat nog in genezing is.”
Bij urgente complicaties, zoals een zware infectie of een niet-werkende plasbuis, kan deze geneestijd niet afgewacht worden, maar: “heel veel correctieoperaties hebben geen urgentie”, vertelt Schäfer.
Na een jaar last te hebben van haar klachten, kan Maartje eindelijk op de wachtlijst geplaatst worden. Wachttijd? 300 dagen. De moed zakt haar in de schoenen. “Het is straks twee jaar geleden dat ik die operatie heb gehad, voordat ik een keer geholpen wordt. Mijn leven staat weer in de wachtstand. Ik kan niks plannen omdat ik maar onzekerheid blijf houden over wanneer ik een keer geopereerd ga worden.”
Schäfer benadrukt dat het UMCG deze wachttijden ook vervelend vindt, naast dat patiënten er hinder van ondervinden. “Niemand vindt dit zinvol.” Het liefst geven ze patiënten duidelijkheid, maar door hoe hun zorg is georganiseerd, kan dit helaas niet. “We proberen hierover eerlijk te zijn en patiënten kunnen altijd contact opnemen met ons planbureau, maar die weten het ook niet altijd.”
Gender Clinic
Omdat ze niet nóg langer wil wachten, vraagt Maartje om een doorverwijzing naar de Gender Clinic in Zeist, waar dezelfde chirurg werkt maar de wachttijden korter zijn. Dat verloopt moeizaam: de verwijsbrief raakt kwijt en ze moet meerdere keren bellen en documenten opnieuw sturen. Uiteindelijk lukt het alsnog en komt ze op de wachtlijst.
Het UMCG werkt samen met de Gender Clinic, vertelt Schäfer. “Wij proberen door met de Gender Clinic samen te werken patiënten sneller aan de beurt te laten komen.”
Voor jezelf opkomen
Wat volgens Maartje het meest verbeterd moet worden, is communicatie, zodat anderen niet in zoveel onzekerheid leven als dat zij meemaakt. “Wanneer je in elk geval iets van een indicatie kunt geven, hoeft je leven niet stil te staan. Ook al is een wachtlijst lang, het ergste is in onzekerheid te zitten.”
Ondanks alles wil ze anderen moed inspreken. “Laat je niet afschepen. Wanneer je mondig bent en weet wat je wil, kan je dingen makkelijker bereiken. En als je dat zelf lastig vindt, neem iemand mee die je kan steunen. Je hoeft het niet alleen te doen.”
Update: ondertussen heeft Maartje haar revisieoperatie gehad