Vernieuwde website ondersteunt huisartsen bij goede zorg voor transgender personen
Een jaar geleden lanceerden huisartsen Franklin Maidman en Marlies Wegenwijs de website huisartsenzorgvoortransgender.nl. Een platform dat huisartsen en andere eerstelijnszorgverleners ondersteunt bij het bieden van transgenderzorg.
Wat begon als een kleinschalig initiatief, groeide in korte tijd uit tot een veelgebruikte kennisbron voor zorgverleners in heel Nederland. Vandaag is de vernieuwde versie van de site gelanceerd: overzichtelijker, gebruiksvriendelijker en inhoudelijk aangescherpt.
De site sluit goed aan bij de recent gepubliceerde handreiking voor genderbevestigende hormoontherapie. Daarmee helpt het platform huisartsen om transgender mensen in hun praktijk op een laagdrempelige en professionele manier te begeleiden, vanaf het eerste gesprek tot eventuele medische stappen.
Voor transgender personen is deze website van grote waarde, en als Transvisie zijn we dan ook blij dat we mede aan de basis mogen hebben staan van dit initiatief. Wanneer huisartsen over de juiste kennis en richtlijnen beschikken, verloopt de zorg soepeler, menselijker en met minder drempels. En dat is hard nodig.
Bezoek de vernieuwde site: huisartsenzorgvoortransgender.nl
Amsterdam UMC maakt progesteron beschikbaar voor feminisering
Sinds kort kan Amsterdam UMC progesteron voorschrijven aan mensen die daar specifiek om vragen. Daarmee is het de eerste zorgaanbieder in Nederland dat progesteron beschikbaar stelt op basis van wetenschappelijk onderzoek.
Hoewel de volledige studie nog niet is gepubliceerd, zijn de eerste uitkomsten overtuigend genoeg voor het UMC om progesteron toe te voegen aan het behandelaanbod. De beslissing is gebaseerd op een eerste studie waarin transgender personen langere tijd gevolgd zijn tijdens het gebruik van progesteron in combinatie met een verhoogde dosis estradiol.
De resultaten? Meer borstgroei en meer tevredenheid over het lichaam. Progesteron bleek bovendien veilig in gebruik. Wel rapporteerden deelnemers bijwerkingen als vermoeidheid (44%), gevoelige borsten of tepels (27%) en stemmingswisselingen (22%).
De verwachting is dat progesteron in de toekomst een structurele plek krijgt binnen feminiserende hormoontherapie.
Ben je iemand onder behandeling bij Amsterdam UMC en wil je weten of dit iets voor jou is? Bespreek het dan bij je volgende afspraak met je endocrinoloog. Houd er rekening mee dat je waarschijnlijk gevraagd wordt om mee te doen aan vervolgonderzoek.
Wat is progesteron?
Progesteron is een lichaamseigen hormoon dat van nature vooral voorkomt bij mensen met eierstokken. Het speelt een belangrijke rol bij de menstruatiecyclus, zwangerschap en borstontwikkeling. In het lichaam werkt het nauw samen met oestrogeen.
Bij transgender vrouwen en non-binaire personen die een feminiserende hormoonbehandeling volgen, wordt progesteron soms toegevoegd om het effect van oestrogeen te versterken, met name op de borsten. Ook zijn er aanwijzingen dat progesteron invloed kan hebben op vetverdeling, libido en stemming, al is daar nog weinig goed onderzoek naar gedaan.
Nieuwe handreiking helpt huisartsen bij genderbevestigende hormoontherapie
Donderdag 12 juni is de handreiking “Begeleiding bij genderbevestigende hormoontherapie in de eerste lijn” gepubliceerd. Een praktisch hulpmiddel voor huisartsen die trans en genderdiverse mensen willen ondersteunen bij hun keuze voor hormoontherapie.
Transvisie werkte mee aan deze handreiking omdat de vraag naar genderzorg blijft toenemen, terwijl de wachttijden op de genderpoli’s nog altijd veel te lang zijn. We zien dat veel mensen vastlopen in het systeem, terwijl een deel van de zorg ook dichter bij huis mogelijk is als huisartsen daar goed op zijn voorbereid.
De handreiking is ontwikkeld door Transgenderzorg Utrecht, Stichting Trans in Eigen Hand, de NHG-Expertgroep Seksuele Gezondheid en Transvisie. De inhoud sluit aan bij de bestaande Kwaliteitsstandaard Transgenderzorg – Somatisch (2018) en is gebaseerd op (inter)nationale medische richtlijnen.
Toegankelijke genderzorg in de eerste lijn
Steeds meer mensen zoeken hulp bij hun huisarts voor genderzorg, bijvoorbeeld voor het starten van hormoonbehandeling. Via de gebruikelijke weg (eerst diagnostiek bij een psycholoog op een genderpoli, daarna pas doorverwijzing naar een endocrinoloog) is dat voor veel mensen nauwelijks haalbaar. De wachtlijsten zijn extreem lang en de toegang tot zorg is daarmee voor veel trans en genderdiverse mensen een enorme uitdaging.
Deze handreiking laat zien: ook in de huisartsenpraktijk is goede zorg mogelijk, mits er kennis en vertrouwen is.
Wat staat er allemaal in?
De handreiking bevat praktische informatie voor huisartsen over onder andere:
● Bejegening, besluitvorming en risicobeoordeling
● Informatievoorziening en informed consent
● Feminiserende en masculiniserende hormoontherapie
● Pauzeren of stoppen van de behandeling
● Samenwerking met andere zorgprofessionals
Veel huisartsen werken al met middelen zoals oestrogeen, testosteron of anti-androgenen. Deze handreiking bouwt voort op wat ze al kennen en helpt om trans en genderdiverse mensen beter te begeleiden, in hun eigen buurt, zonder onnodige drempels.
Voor vragen en consultatie kunnen huisartsen terecht bij de NHG-Expertgroep Seksuele Gezondheid.
Meer dan 700 mensen op de wachtlijst: JIJ Genderzorg trekt aan de noodrem
JIJ Genderzorg, met locaties in Loon op Zand, Amsterdam en Utrecht, heeft helaas moeten besluiten om voorlopig geen nieuwe cliënten meer aan te nemen. Inmiddels staan er meer dan 700 mensen op de wachtlijst, die is opgelopen tot meer dan twee jaar. Daardoor is het volgens de organisatie niet meer verantwoord om nieuwe aanmeldingen aan te nemen, omdat niet meer valt in te schatten hoe lang mensen precies zullen moeten wachten.
Volgens Bram Peters, bestuurder bij BuroJIJ, is de maatregel noodzakelijk. ‘Het hebben van zoveel wachtenden voelt voor ons onethisch, omdat we hen geen duidelijk perspectief kunnen bieden. Dit strookt niet met onze visie op transparantie en het geven van heldere verwachtingen.’
Hoewel er behandelcapaciteit is, kampt JIJ Genderzorg – net als veel andere instellingen – met een tekort aan regiebehandelaren. Hierdoor kan de beschikbare capaciteit niet optimaal worden benut. De organisatie is hard op zoek naar gekwalificeerde professionals om het team te versterken.
Liora ten Brinke, woordvoerder van Transvisie, noemt het hoge aantal aanmeldstops in de genderzorg een ernstig signaal. ‘Het laat opnieuw zien dat de genderzorg wankelt onder een structureel tekort aan mensen en middelen. Dit raakt al die mensen die nù zorg nodig hebben en vraagt om politieke urgentie en gezamenlijke actie. De wachtlijstproblematiek is niet het falen van één zorgaanbieder, maar van het systeem.’
Transvisie blijft zich met hart en ziel inzetten om de stem van de genderdiverse gemeenschap te laten doorklinken op de plekken waar besluiten worden genomen: in Den Haag, bij zorgverzekeraars en binnen het zorgveld. Want wachten op zorg mag nooit vanzelfsprekend zijn.
Geen patiëntenstop bij genderpoli Amsterdam UMC
Vandaag kopte NRC dat de genderpoli van het Kennis- en Zorgcentrum Genderdysforie (KZcG) van Amsterdam UMC geen nieuwe volwassen cliënten meer aanneemt vanwege overbelasting. Hoewel deze druk inderdaad groot is, willen we graag verduidelijken: er is géén sprake van een patiëntenstop. Volwassenen kunnen zich dus nog steeds laten doorverwijzen.
De wachttijden binnen de genderpoli zijn ernstig opgelopen. Na de eerste intake moeten cliënten gemiddeld 13 maanden wachten op een gesprek met een psycholoog. Om deze interne wachttijd niet verder te laten oplopen, roept de genderpoli volwassenen tijdelijk niet op, aldus het expertisecentrum in een persbericht. Dit betekent dat volwassenen zich nog steeds kunnen laten doorverwijzen, maar helaas te maken krijgen met jarenlange wachttijden.
6,5 jaar wachten op hulp
2363 dagen. Zoveel tijd moet iemand met een uitgebreide zorgvraag gemiddeld wachten op behandeling bij de genderpoli van Amsterdam UMC. Omgerekend is dat ruim 6,5 jaar. Een periode waarin een kind geboren wordt, leert lopen, praten en naar school gaat, terwijl de persoon in kwestie blijft wachten op essentiële zorg. En dat is exclusief de tijd die nog nodig is voor diagnostiek en indicatiestelling.
Dit zijn niet zomaar cijfers, maar levensjaren die verloren gaan. Levensjaren waarin mensen onzeker blijven over hun identiteit, niet de zorg krijgen die ze verdienen en vaak psychisch zwaar lijden. Het kan niet anders dan onmenselijk genoemd worden.
Strijd tegen lange wachtlijsten
Transvisie maakt zich grote zorgen over de extreme wachttijden in de genderzorg. Het is onacceptabel dat mensen jarenlang moeten wachten op de zorg die zij hard nodig hebben. Als onafhankelijke belangenorganisatie zetten wij ons in voor toegankelijke en eerlijke zorg en voeren we gesprekken met ministers, zorgverzekeraars en andere betrokken partijen om structurele verbeteringen te realiseren.
Ook Amsterdam UMC heeft aangegeven dat er meer klinieken voor genderzorg nodig zijn in Nederland. Zij voeren al lange tijd gesprekken met dezelfde partijen om dit mogelijk te maken. Hoewel onze wegen samenkomen in dit gedeelde doel, blijft Transvisie strijden vanuit het perspectief van de mensen die deze zorg zo hard nodig hebben. De situatie is voorlopig nog niet opgelost, maar wij blijven ons inzetten om verandering te brengen.
UwPsychiater in Zwolle stopt definitief met genderzorg
Vandaag is bevestigd dat UwPsychiater in Zwolle definitief stopt met het aanbieden van genderzorg. Het genderteam van de praktijk draaide voornamelijk op de expertise van mevr. M.J. Salverda, klinisch psycholoog en regiebehandelaar.
Na de aankondiging van haar vertrek afgelopen zomer is er intensief gezocht naar een geschikte opvolger, maar helaas zonder succes. Hierdoor heeft de praktijk besloten de genderzorg per 1 januari 2025 te beëindigen.
In praktijk geldt voor nieuwe cliënten inmiddels een aanmeldstop. De huidige cliënten kunnen hun traject wel volledig afronden bij UwPsychiater, zodat hun zorg niet wordt onderbroken.
Tweede aanbieder in korte tijd gestopt
Dit nieuws volgt kort na het stopzetten van de genderzorg door het Genderteam Zuid-Nederland. Deze ontwikkeling benadrukt opnieuw de kwetsbare positie van genderzorg in Nederland. Het wegvallen van nog een zorgaanbieder heeft direct gevolgen voor de toegang tot zorg voor transgender en non-binaire personen, die vaak al met onmenselijk lange wachttijden te maken hebben.
Transvisie blijft zich inzetten
Transvisie blijft strijden voor betere genderzorg. We roepen beleidsmakers op om structurele oplossingen te bieden voor het steeds groter wordende tekort aan gespecialiseerde zorgaanbieders.
Genderteam Zuid-Nederland gestopt: wat betekent dit voor jou?
Sinds 1 november 2024 bestaat Genderteam Zuid-Nederland helaas niet meer. Een groeiende vraag naar zorg en een tekort aan medewerkers werd het team te zwaar. Transvisie vindt het jammer dat juist op deze plek een belangrijke zorgaanbieder wegvalt.
De zorg voor cliënten in Zuid-Nederland gaat nu verder bij de Mutsaersstichting, Oog Psychologen en Genderhealthcare. Deze overgang kan invloed hebben op je wachttijd of behandeltraject.
Wat verandert er?
• Onder de 18 en woon je in Limburg? Je kunt voor diagnostiek en medische begeleiding bij de Mutsaersstichting blijven.
• Onder de 18 en in Zuidoost-Brabant? Oog Psychologen biedt gendersensitieve zorg, maar voor diagnostiek en toeleiding naar een medisch traject moet je ergens anders terecht.
• Onder de 18 en buiten Limburg of Zuidoost-Brabant? Dan kan de aanbieder helaas geen oplossing voor je bieden.
• 18 jaar of ouder? Je wordt overgedragen aan Genderhealthcare. Je plek op de wachtlijst blijft behouden.
Vragen of aanmelden? Per regio is er een contactpersoon die je verder kan helpen. Meer info staat ook in het persbericht van Genderteam Zuid-Nederland.
Subsidieregeling voor borstprothesen verdwijnt vanaf 2028
Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft bekendgemaakt dat de subsidieregeling voor borstprothesen voor transgender personen per februari 2028 komt te vervallen. Deze regeling, die sinds 2019 bestaat, stelt transgender personen in staat om een eenmalige vergoeding te ontvangen voor het plaatsen van borstprothesen.
Deze beslissing is het gevolg van bezuinigingsmaatregelen. Hoewel dit de hele gezondheidszorg treft, betreuren wij het dat juist onze doelgroep hierdoor extra hard geraakt wordt. De kosten voor een borstvergroting worden namelijk door zorgverzekeraars over het algemeen niet vergoed, waardoor veel transgender personen deze medisch ingreep niet kunnen betalen.
Het wegvallen van de subsidie betekent een grote stap achteruit voor de zorg voor transgender personen. Zij worden hierdoor belemmerd in hun transitie en ervaren mogelijk een negatieve impact op hun mentale gezondheid. Door de kwetsbare sociaaleconomische positie van transgender personen is het zelf betalen van deze operatie vaak geen optie
VWS hoopt dat het in de resterende tijd tot februari 2028 in samenwerking met zorgverzekeraars toch een oplossing kan vinden om borstprothesen vanuit de basisverzekering te vergoeden. Ook wij zullen de ontwikkelingen op dit gebied nauwlettend volgen en ons inzetten om ervoor te zorgen dat transgender personen de zorg krijgen die ze verdienen.
Lees ook het bericht van onze collega’s van Transgender Netwerk
Zorgaanbieder Kaleidos opent aanmelding voor genderzorg
Vanaf 7 oktober kunnen mensen die al minimaal twee jaar op de wachtlijst staan voor genderzorg zich aanmelden bij de Amsterdamse zorgaanbieder Kaleidos voor diagnostiek en indicatiestelling. De aanmelding verloopt via een formulier op de Kaleidos-website, dat elke twee maanden op de eerste maandag van de maand om 12.00 uur beschikbaar komt. Zodra het maximaal aantal aanmeldingen is bereikt, sluit het formulier automatisch. Transvisie is blij dat Kaleidos nu genderzorg aanbiedt en zo helpt om de onmenselijk lange wachtlijsten te verkorten.
De aanmeldingen worden zorgvuldig beoordeeld. Geselecteerde personen ontvangen een uitnodiging om via hun huisarts of GZ-psycholoog een verwijzing te regelen.
Belangrijk:
• De zorg is uitsluitend beschikbaar voor volwassenen van 18 jaar en ouder.
• Alleen mensen die al minimaal twee jaar op een wachtlijst staan voor medische genderzorg kunnen zich aanmelden.
• Kaleidos werkt uitsluitend samen met Gender Clinic Bosch en Duin. Controleer dus goed of deze kliniek de zorg levert die je nodig hebt. Meer informatie over het aanbod van Gender Clinic.
• GGZ-zorg, zoals traumaverwerking of behandeling van depressie, maakt geen deel uit van dit traject.
• Er wordt verwacht dat je sociale transitie grotendeels voltooid is.
Lees hieronder zorgvuldig alle voorwaarden en controleer of je in aanmerking komt. Maandag 7 oktober om 12.00 uur is het eerste moment dat je je kunt aanmelden. Grijp deze nieuwe kans!
Meer informatie en voorwaarden
Belangrijke informatie over het aanmeldproces
Belangrijke informatie over het aanmeldproces:
- Aan de informatie over deze voorwaarden kunnen geen rechten worden ontleend.
- Het aanmeldformulier verschijnt elke twee maanden op de eerste maandag van de maand om 12.00 uur (bijv. 7 oktober, 2 december) en sluit automatisch zodra het maximaal aantal aanmeldingen is bereikt. Het formulier verschijnt via de knop ‘Vooraanmelding genderzorg’ rechtsboven op de website.
- Als het formulier niet actief is, is aanmelden op dat moment niet mogelijk.
- Je kunt je niet aanmelden voor diagnostiek/indicatiestelling via een verwijzing naar reguliere GGZ-zorg bij Kaleidos. Deze afdelingen zijn strikt gescheiden.
- Kaleidos beoordeelt de aanmeldingen op basis van de volledigheid en inhoud van de informatie. Geselecteerde personen ontvangen een uitnodiging om via een erkend verwijzer (bijv. huisarts of GZ-psycholoog) een verwijzing te regelen. Deze verwijzing moet binnen twee weken na de uitnodiging worden ingediend. Daarna volgt de uitnodiging voor een eerste afspraak.
- Onvolledige of onjuiste informatie kan leiden tot afwijzing van de aanmelding of het stopzetten van de zorg, ook als je al gestart bent.
- Aanmeldingen die niet worden geselecteerd, worden verwijderd. Kaleidos hanteert geen eigen wachtlijst.
- Blijf altijd op de oorspronkelijke wachtlijst staan waar je ooit bent verwezen.
Belangrijke informatie over de zorg
-
- Kaleidos heeft een beperkt aantal plekken per jaar voor diagnostiek/indicatiestelling voor medische transitie.
- Alleen mensen die al minimaal twee jaar op een wachtlijst staan voor medische genderzorg (bijv. bij VUmc, Radboudumc, of Genderteam Zuid) kunnen zich aanmelden. Het is verplicht om hiervan een bewijsstuk aan te leveren.
- Kaleidos werkt uitsluitend samen met Gender Clinic Bosch en Duin voor medische zorg. Ze verwijzen niet naar andere zorgverleners (bijv. MC Velsen, MC Bloemendaal, VUmc). Controleer vooraf of de zorg die je wenst wordt geleverd door Gender Clinic (Meer informatie hier) en meld je alleen aan als dat het geval is.
- Kaleidos biedt geen GGZ-zorg zoals behandeling van trauma of depressie, naast de diagnostiek/indicatiestelling. Wel bieden ze laagfrequente begeleiding tijdens de transitie. Als je intensievere zorg nodig hebt, vraag dan ook een verwijzing naar GGZ-zorg elders of neem contact op met patiëntenorganisaties zoals Transvisie.
- Kaleidos biedt geen psychologische trajecten aan om je genderidentiteit te onderzoeken of te werken aan je coming-out voorafgaand aan diagnostiek/indicatiestelling. Ze verwachten dat je sociale transitie grotendeels voltooid is (bijv. coming-out en leven in de gewenste gender op de meeste levensdomeinen).
- Het is niet mogelijk om vanuit de GGZ-zorg van Kaleidos door te stromen naar diagnostiek/indicatiestelling voor medische genderzorg, of andersom.
- Non-binaire personen en mensen met GGZ-diagnoses kunnen zich aanmelden, maar bij ernstige of complexe problemen (bijv. woningnood of schulden) kan Kaleidos mogelijk onvoldoende zorg bieden in vergelijking met de grotere genderteams.
- Tijdens de diagnostiek/indicatiestelling is het mogelijk om een deskundigheidsverklaring te ontvangen voor het wijzigen van je juridische naam en geslacht, mits je zorg ontvangt bij Kaleidos.
- Kaleidos werkt volgens de Nederlandse zorgstandaarden voor transgenderzorg en de internationale richtlijnen van WPATH. De zorg wordt vergoed door zorgverzekeraars, en ze werken met een ervaren team van psychologen, psychiaters en seksuologen. Tijdens je eerste afspraak krijg je meer informatie over de medische genderzorg bij Kaleidos.
Voorwaarden
Kaleidos is zich bewust van de vele voorwaarden die gesteld worden, en dat ze helaas niet iedereen kunnen helpen. Transparantie is voor hen belangrijk om onduidelijkheden en teleurstellingen zoveel mogelijk te voorkomen.
Voldoe je aan de bovenstaande voorwaarden en wil je je aanmelden? Zorg er dan voor dat je bij de aanmelding de volgende informatie bij de hand hebt:
• Je naam, adres en woonplaats
• Gegevens van je huisarts
• Informatie over eventuele eerdere psychologische behandelingen en/of diagnoses
• Medische gegevens (er zullen enkele vragen zijn die je met ja/nee moet beantwoorden)
• Indien bekend, je behandelwens
• Een bewijs van inschrijving bij een genderzorginstelling
Transvisie roept zorgverzekeraars op tot actie
Door de patiëntenstop bij de Medische Kliniek Velsen en het ernstige tekort aan zorgpersoneel loopt de wachtlijst voor chirurgische genderzorg op tot wel 600 dagen. Om deze reden hebben wij een dringende brief gestuurd naar alle Nederlandse zorgverzekeraars met het verzoek om vergoeding van buitenlandse zorg voor onze doelgroep mogelijk te maken.
De wachttijd voor somatische genderzorg is al onacceptabel lang, met een gemiddelde van 3,5 jaar. Dat de wachttijd later in het zorgtraject nog eens met gemiddeld 1,5 jaar toeneemt, baart ons grote zorgen. Transgender en genderdiverse personen kunnen niet telkens opnieuw zonder perspectief wachten en verdienen de broodnodige zorg die ze al zo lang nodig hebben.
Wij zetten ons al geruime tijd in voor kortere wachttijden binnen de genderzorg, desondanks lijkt het probleem alleen maar groter te worden. De verwachting is dat de situatie de komende jaren niet zal verbeteren. Daarom roepen wij de zorgverzekeraars op om hun verantwoordelijkheid te nemen en ook zorg buiten Nederland voor hun verzekerden mogelijk te maken.
Europese richtlijnen, zoals die van het EPATH, benadrukken het belang van kwalitatief goede zorg voor onze doelgroep. Het argument dat buitenlandse zorg mogelijk duurder is, weegt niet op tegen het psychische leed en het verhoogde suïcide risico van onze doelgroep. We kunnen niet langer accepteren dat mensen zo lang moeten wachten op noodzakelijke zorg. Er moet nu actie worden ondernomen.
Zodra we meer nieuws hebben over onze actie of reacties van de zorgverzekeraars, zullen we dit direct op onze website publiceren.